Intensa dramo pri la lukto je
vivo kaj morto inter la norvega reßo Håkon kaj la duko Skule pri la trono de
Norvegio dum la civitana milito antaª la jaro 1240.
Inter la du staras Margrete,
filino de Skule kaj edzino de Håkon. Aª Ùia patro devas mortigi Ùian edzon,
aª Ùia edzo devas mortigi Ùian patron!
Kaj kio pri la suferoj de la
popolo?
En tiu dramo Ibsen atakas la
moralecan mensogon en socia kaj komerca vivo. “Plimsol-Ùipo” estas simbolo
de la duone putrita socia moralo, kontraª kiu la liberaloj ribelas.
Dramo pri NORA, kiu edukißis al ¤arma ludilo por sia edzo. £i travidas la hipokritecon en la geedza stato, kaj komencas sian lukton kontraª la geedza, spirita subjugado. £i volas esti memstara, respektata homo.
En tiu dramo ni renkontas la
doktoron Stockman, kiu malkovris, ke la akvo en la saniga banejo, de kiu la urbo
ekonomie vivas, estas venenigita de kloako, enfluanta en la akvoliverejon. Tio
signifas, ke la civitanoj perdos siajn enspezojn, kaj
la urbo ruinißus. En ekscitita kunveno, la urbaj estroj deklaras liajn
esplorojn mensogaj, nomas lin “Popolmalamiko” kaj frakasas liajn fenestrojn.
La rezulto estas lia propra ruino.
KortuÙa dramo pri eta familio
kiu tirißas enen en idealajn postulojn, kaj ne estas lasita en paco kaj feli¤o
en sia simpla hejma vivo. Ãu ni ¤iam rajtas diri la veron? Ãu ioma mensogo
estas bona medicino por la homoj?
Dramo pri nobeleca idealo en
liberigita pastro, kiu volas ekstari kiel gvidanto de la homaro. Post analizo de
si mem li perdas sian bonan konsciencon. La retrospektiva tekniko de Henrik
Ibsen elrulas la duone forgesitajn okaza¢ojn de la pasinteco. La minacantaj
simboloj, la blankaj ¤evaloj kaj la mueleja akvofalo, superÙvebas la dramon.
“Rosmersholm” estas la nomo de granda kaj ri¤a bieno, kie tamen
“serpento” estas mordanta.
Tiu dramo estas psik-analiza
dramo pri virino, kiu mense sklave kaptißis en amo al mistika maristo, kiu
vizitas Ùin post kiam li dronis en la angla kanalo. £i edzinißis al kuracisto,
kiu antaªe havis du filinojn. Tial la dramo ankaª farißis familia dramo pri
anstataªanta patrino. La dramo eldonißis tri jarojn post la apero de la kunaj
laboroj de Breuer kaj Freud.
Ama pasio povas instigi al
heroa¢oj kaj al krimo. Ïi povas forbruligi por aliulo la feli¤on, kiun ßi
mem ne atingas. Ïi povas timi la realigon de si mem. Ïi povas agi memestinge.
Dramo pri la granda konstruisto
de preßejoj, kiu mem ne kuraßis grimpi supren al ta turpinto por pendigi tie
la florkronon. Ãu venos tiuj, kiuj detronigos lin? Ãu tio rilatas al Ibsen mem,
kaj ¤u nova generacio de verkistoj konkeros la scenejon?
Kiel la ratovirgulino en la
mezepokaj fabloj logas la ratojn, kaj kondukas ilin al ilia pereo, Ibsen ellogas
la kaÙitajn malfortecojn en la “heroo” de tiu ¤i dramo, kaj montras kiel
falsa povas esti la kredo pri propra talento, kaj kiel idealisma ideo pri si mem
povas esti nur ornama¢o. La infano de la geedza paro farißas la perdanto. La
leganto devas demandi al si mem: “Kiel la ama vivo estu realigata?”
Estro de banko, financa mastro,
geniulo kun planoj kaj ideoj, geniulo kiu vidis la ri¤a¢ojn en minejoj, en
maro, en akvofaloj, en arbaroj -
tamen perdinto, enkarcerißito pro neleßa uzo de kapitaloj. Kiun rajton
havas la giganto? Kiel pri frosto en la ama vivo? Por kiu prezo vendi sian amon?
Kia estu la rilato inter la
skulptisto kaj lia modelo? Kiun parton havas Ùi en la kreado? Al kiu apartenas
vere la arta¢o? Kiu rilato estas inter arto kaj vivo?
Komedio. La unua el la nuntempaj realismaj dramoj de Ibsen. Estas satiro pri la tiatempaj politikaj rilatoj. Li senkompate ridindigas politikistojn en eta urbo, kiu kompreneble signifas la ¤efurbon en la Ùtato Norvegio.
Mi instalis Esperantan
signosistemon :
Times New Roman Esperanto
JEC Scandinavia as
PO. Box 54
NO-3401 Lier
Norway