HENRIK IBSEN

 

 

LA ASOCIO DE LA JUNULOJ

 

 

Dramo en kvin aktoj

 

 

(De unges Forbund)

(1869)

 

 

 

Tradukis:

Odd Tangerud

 

(1999)

 

 

 

Eldonejo: JEC Scandinavia a/s   

Postboks 54

N - 3401 Lier

 

 

 

 

 

 

 

LA ASOCIO DE LA JUNULOJ

 

ROLOJ :

ÃAMBELANO BRATSBERG, posedanto de ferfarejo.
ERIK BRATSBERG, lia filo, jura kandidato kaj grandkomercisto.
TORA, lia filino.
SELMA, edzino de la grandkomercisto.
DOKTORO FJELDBO, kuracisto ¤e la ferfarejo.
ADVOKATO STENSGÅRD.

PROPRIETULO MONSEN, sur “Storli” (lia bieno).

BASTIAN MONSEN, lia filo.

RAGNA, lia filino.

TEOLOGIA KANDIDATO HELLE, hejminstruisto en “Storli”.

FERFAREJA ADMINISTRANTO RINGDAL.

BIENPOSEDANTO ANDERS LUNDESTAD.

DANIEL HEJRE.

SINJORINO RUNDHOLMEN, kampara komercistino.

LIBROPRESISTO ASLAKSEN.

SERVISTINO ¤e la ¤ambelano.

SERVISTO.

KNABINO, dungitino ¤e sinjorino RUNDHOLMEN.

VILAÏANOJ, GASTOJ de la ÃAMBELANO, k.t.p.

 

Å / å prononcißas kiel longa o.

 

(La intrigo okazas ¤e la ferfarejo proksime al urbeto en suda Norvegio.)

 

 

 

UNUA AKTO

 

(17-an de Majo. (La nacia tago de Norvegio) Popola festeno. Bosko apud la ¤efa domo. Muziko kaj danco en la fono; multkoloraj lampoj en la arboj. Meze, iom malantaªe, pupitro; dekstre enirejo al granda tendo por regalado; antaª la sama estas tablo kun benkoj. Transe ¤e la alia flanko antaªe estas alia tablo, ornamita per floroj kaj kun apogseßoj ¤irkaªe.)

(Granda popolamaso. Bienposedanto Lundestad, kun komitata banto en la butontruo, staras sur la pupitro. La ferfareja administranto Ringdal, ankaª kun komitata banto, staras apud la tablo maldekstre.)

BIENPOSEDANTO LUNDESTAD
- - kaj tial, estimataj komunumanoj, toston por nia libereco! Tiel kiel ni prenis ßin herede de niaj patroj, tiel ni volas konservi ßin por niaj filoj! Hura por la tago! Hura por la 17-a de Majo!

AºSKULTANTOJ
Hura, hura, hura!

FERFAREJA ADMINISTRANTO RINGDAL
(kiam Lundestad malsupren iras)                Kaj nun hurao por maljuna Lundestad!

OPAJ VOÃOJ
                                    TÙ! TÙ!

MULTAJ VOÃOJ
(superbruante)                 Hura por Lundestad! Maljuna Lundestad vivu! Hura!

(La aªskultantoj disvastigas sin. Proprietulo Monsen, lia filo Bastian, advokato Stensgård kaj libropresisto Aslaksen premas sin antaªen tra la amaso.)

MONSEN
Je mia savo li nun farißas antikva!

ASLAKSEN
Estis por niaj lokaj rilatoj, ke li parolis! Ho-ho!

MONSEN
Tiun paroladon li nun estas farinta ¤iujn tiujn jarojn, kiujn mi memoras.  Venu do jen - !

STENSGÅRD
Ne-ne-ne! Ne tiun vojon, sinjoro Monsen! Nun ni ja tute malaperos por via filino.

MONSEN
Ho, Ragna certe retrovos nin.

BASTIAN
Al Ùi mankas nenio; kandidato Helle estas kun Ùi

STENSGÅRD
Helle?

MONSEN
Jes, Helle.            (puÙas lin amikece)            Sed mi estas kun vi, vidu. Kaj  ni ja ¤iuj estas. Venu do! Jen ni sidas Ùirmitaj kontraª ¤iu ajn; kaj ni povas paroli pli intime pri tio, kio -

(dume li estas eksidinta ¤e la tablo maldekstre)

RINGDAL
(alvenas)            Pardonu, sinjoro Monsen, - tiu tablo estas rezervita -

STENSGÅRD
Rezervita? Por kiu?

RINGDAL
Por la ¤ambelano kaj la liaj.

STENSGÅRD
Ho ¤u, la ¤ambelano kaj la liaj! Neniu el ili ja ¤e-estas.

RINGDAL
Ne, sed ni povas atendi ilin ¤iun momenton.

STENSGÅRD
Ke ili eksidu aliloke.                         (prenas seßon)

LUNDESTAD
(metas manon sur la seßon)            Ne, la seßo staru, kiel dirite.

MONSEN
(ekstaras)            Venu, sinjoro Stensgård; estas same bona loko jeno.
(iras transen dekstren)                        Servisto! Hm, e¤ ne servisto. Tion la festenkomitato estus entempe prizorginta. Ho, Aslaksen, eniru kaj ser¤u kvar botelojn da ¤ampano. Postulu la plej multekostan. Diru ke Monsen pagos!            (Aslaksen iras en la tendon; la tri aliuloj eksidas.)

LUNDESTAD
(iras silenteme transen al ili, kaj turnas sin al Stensgård)            Vi do ne prenu tion ¤i ¤agreniße -

MONSEN
Ne, ¤agreniße - ! Je Dio! Fore de tio!

LUNDESTAD
(daªre al Stensgård)                      Ãar ja tute ne estas mi persone; estas la festenkomitato, kiu decidis -

MONSEN
Kompreneble. Al la festenkomitato decidi, kaj al ni obei -

LUNDESTAD
(kiel antaªe)                   Ni estas ja ¤i tie sur la tereno de la ¤ambelano. Li bonvole lasis al ni kaj la boskon kaj la ßardenon por ¤i tiu vespero; kaj tial ni opiniis -

STENSGÅRD
Ni sidas bonege ¤i tie, sinjoro Lundestad, - se ni nur povos sidi neßenate, - mi aludas la popolamason.

LUNDESTAD
(amike)                          Nu ja; do ¤io estas ja bona.

(iras al la fono)

ASLAKSEN
(el la tendo)            Nun baldaª venos la servisto kun la vino.                        (eksidas)

MONSEN
Propra tablo; - sub precipa superrigardo de la festen-komitato. Kaj tio e¤ en la libertago! Jen provo pri la tuta aranßo.

STENSGÅRD
Sed je Dio, vi bonaj decaj homoj, - kial vi akceptas tia¢on?

MONSEN
Malnova heredita kutima¤o, sciu.

ASLAKSEN
Vi estas novulo ¤i tie en la distrikto, sinjoro advokato Stensgård. Sed se vi iomete konus niajn lokajn rilatojn, tiam -

SERVISTO
(alportas ¤ampanon)            Ãi tie mendißis, - ¤u?

ASLAKSEN
Jes certe. Jen; enverÙu!

SERVISTO
(verÙas)              Nu, estas ja je via konto, sinjoro Monsen?

MONSEN
Ãio; estu tute trankvila.            (La servisto foriras.)

MONSEN
(tostas kun Stensgård)                      Nu, bonvenon inter ni, sinjoro advokato! Ïojigas min precipe konatißi kun vi, kaj mi devas diri, ke estas honoro por la distrikto, ke tia viro kiel vi, ekloßas ¤i tie. Ni multe legis pri vi en la gazetoj, kaj de kant-kunvenoj kaj aliaj kunvenoj. Sinjoro advokato Stensgård, vi havas grandan paroltalenton, kaj vi havas koron por la komuna bono. Ke vi nun vive kaj vigle okupißu en, - hm, -  okupißu en -

ASLAKSEN
La lokaj rilatoj.

MONSEN
Ho jes, la lokaj rilatoj. Toston por ili!  (ili trinkas.)

STENSGÅRD
Pri vivo kaj vigleco ne mankos!

MONSEN
Brave! Aªdu! Kroman glason por tiu promeso!

STENSGÅRD
Ne; haltu; mi jam antaªe -

MONSEN
Ho, babila¢o! Kroman glason, mi diras; - Estas promespokalo!

(Ili tostas kaj denove trinkas; dum la sekvo Bastian fidele plenigas la glasojn.)

MONSEN
Krome, - ¤ar ni nun hazarde enpensißis pri tiaj aferoj - , mi devas diri, ke ne estas precipe la ¤ambelano, kiu premas ¤ion sub la jugo. Ne, tiu kiu staras malantaªe kaj stiras la sledon, tiu estas maljuna Lundestad, vi sciu!

STENSGÅRD
Jes, tion mi aªdis el diversaj flankoj. Mi ne komprenas, ke tia liberulo -

MONSEN
Lundestad? Ãu vi nomas Anders Lundestad liberulo? Jes, li efektive nomis sin tiel, en siaj junaj tagoj, kiam estis necese suprensvingi sin. Tial li ankaª akceptis la parlamentan seßon herede post sia patro. Je Dio, ¤io ja iras herede ¤i tie.

STENSGÅRD
Sed devus ja esti eblo kvitigi sin je tiu ruza¢o.

ASLAKSEN
Jes, morto kaj sufero, sinjoro advokato, - faru finon!

STENSGÅRD
Mi ja ne diras ke mi -

ASLAKSEN
Jes, ßuste vi! Vi estas la viro. Vi havas viglan langon, kiel homoj diras; kaj vi havas tion, kio pli valoras: vi kapablas gazete polemiki. Mia gazeto estas libera por vi, tion vi scias.

MONSEN
Sed se io okazu, ßi efektive okazu baldaª. La elekto de elektistoj okazos iun el ¤i tiuj tagoj.

STENSGÅRD
Kaj viaj multaj privataj aferoj ne estus malhelpo, se la elekto falus sur vin?

MONSEN
Miaj privataj aferoj certe suferus sub tio; sed se oni opinias, ke la komunuma bezono postulas ion tian, mi devus ja akcepti flankenmeti personajn konsiderojn.

STENSGÅRD
Nu ja, do estas bone. Kaj partion vi jam havas, tion mi bone rimarkis.

MONSEN
Mi flatas min, ke la plimulto de la juna agema kreskantaro -

ASLAKSEN
Hm, hm; estas kaÙesploruloj vagantaj.

DANIEL HEJRE
(el la tendo; miopa; ¤irkaªrigardas kaj venas pliproksimen)                 Ho, ¤u mi kuraßus prunte peti liberan seßon; mi volus eksidi jen, tie.

MONSEN
Estas destinitaj benkoj, kiel vi vidas; sed ¤u vi ne povas sidi ¤e ¤i tiu tablo?

DANIEL HEJRE
Jen? Ãe tiu tablo? Ho jes, certe!   (eksidas)            Jen, jen! ¤ampana vino, mi kredas.

MONSEN
Jes. Vi eble kuntrinkos glason?

DANIEL HEJRE
Ne, dankon! Tiu ¤ampano kiun sinjorino Rundholmen liveras, ßi - ; nu ja, etan glason mi ja povus pro la bona rondo - sed se mi nur havus glason.

MONSEN
Bastian, eniru ser¤i unu.

BASTIAN
Ho, Aslaksen, eniru, kaj ser¤u glason.

(Aslaksen iras en la tendon. Silento)

DANIEL HEJRE
La sinjoroj do ne ßenas sin pro mi? Ne lasu min do ne - ! Dankon, Aslaksen
(salutas al Stensgård)            Fremda vizaßo. Nove veninta. VerÙajne advokato Stensgård, se mi ne eraras.

MONSEN
Tute ßuste.             (prezentante)            Advokato Stensgård, sinjoro Daniel Hejre -

BASTIAN
Kapitalisto.

DANIEL HEJRE
Antaªa, pli ßuste dirite. Nun mi senißis je la tuto; kvitißis, oni povas ja diri. Ne bankrotis! Tion vi je morto kaj plago ne kredu.

MONSEN
Trinku, trinku nun, dum Ùaªmas.

DANIEL HEJRE
Sed fripona¢oj, komprenu; artifikoj kaj tia¢oj, -  nu  sufi¤e dirite. Nu do, mi esperas, ke tio estos preterpasanta. Kiam mi estos kvitißinta je miaj plej malnovaj procesoj kaj iuj aliaj aferoj, tiam la altedevena Mikelo estu tirata en tagon. Toston! Ãu vi ne trinku por tio? Ãu?

STENSGÅRD
Ja, ¤u mi ne unue demandu, kiu tiu altedevena sinjoro Mikelo estas?

DANIEL HEJRE
He-he; ne aspektu do tiel embarasita. Vi certe ne pensas, ke mi aludas al sinjoro Monsen? Sinjoro Monsen ja ne povas esti nomata altedevena. Ne;  tiu estas ¤ambelano Bratsberg,  - kara juna amiko!

STENSGÅRD
Ho ¤u? En komercaj aferoj la ¤ambelano certe estas honesta homo.

DANIEL HEJRE           
Ãu tion vi diras, vi juna homo? Hm; sufi¤e dirite!                 (proksimigas sin)
Antaª dudeko da jaroj mi valoris barelon da oro. Ricevis grandan kapitalon post mia patro. Vi certe aªdis rakonti pri mia patro? Ãu ne? Maljuna Mads Hejre? Oni nomis lin Or-Mads. Li estis Ùipposedanto; enspezis multege da mono dum la licenc-tempo; orumigis siajn fenestrokadrojn kaj pordajn fostojn; estis sufi¤e ri¤a por tio; nu sufi¤e dirite; - tial oni nomis lin Or-Mads.

ASLAKSEN
Ãu li ne ankaª orumis la kamentubojn?

DANIEL HEJRE
Ne, tio estas nur gazetmensogo; - cetere ßi aperis longe antaª via tempo. Sed monon li elspezis; kaj tion ankaª mi faris. Multekosta vojaßo al Londono -; ¤u vi ne aªdis paroli pri mia vojaßo al Londono? Mi kvazaª kondukis kun mi kortegon; - ¤u vi vere ne aªdis paroli pri tio? Ãu? - Kaj kiom mi ja estas for¢etinta sur artojn kaj sciencojn? Kaj kiel mi ja estas antaªenpuÙinta junajn talentulojn?

ASLAKSEN
(ekstaras)            Dankon pri mi, miaj sinjoroj!

MONSEN
Nu? Ãu vi volas forlasi nin?

ASLAKSEN
Jes, mi volas iom movi min.             (foriras)

DANIEL HEJRE
(mallaªte)            Ankaª li estas unu el ili. Repagas sammaniere kiel ¤iuj la aliuloj; he-he! Ãu vi scias, ke mi tenis lin tutan jaron al studado?

STENSGÅRD
Vere? Ãu Aslaksen studis?

DANIEL HEJRE
Kiel la juna Monsen; -  neniam farißis al io; ankaª kiel - sufi¤e dirite:  - kion mi volis diri: devis rezigni la esperon pri li; jam frue rimarkis tiun fatalan inklinon al alkohola¢oj -

MONSEN
Sed vi tute erarvojißis de tio, kion vi volis rakonti al Stensgård pri la ¤ambelano.

DANIEL HEJRE
Aj, tio estas multflanka historio. Kiam mia patro staris plej alte, malsuprenißis por la maljuna ¤ambelano, - patro de la nuna , vi komprenas; ¤ar ankaª li estis ¤ambelano -

BASTIAN
Kompreneble; ¤io heredißas ¤i tie.

DANIEL HEJRE
Inkluzive ¤iuj ßentilaj ecoj. Sufi¤e dirite. La malaltigo de la mona valoro, - malprudenta¢oj, ekstravagancaj aferoj en kiujn li tirißis en la jaro 1816 kaj poste, tio devigis lin vendi parton el la bieno -

STENSGÅRD
Kaj via patro a¤etis?

DANIEL HEJRE
Kaj a¤etis kaj pagis. Nu! Kio okazas? Mi transprenas la hereda¢on; mi faras milojn da pliboniga¢ojn -

BASTIAN
Kompreneble.

DANIEL HEJRE
Toston! - Pliboniga¢ojn en miloj, kiel dirite; mi aerumas en la arbaroj; vico da jaroj pasas, - kaj jen venas mia sinjoro Urian  (Nomo uzata por ne devi uzi la ßustan. Malestime) ,
 - mi aludas la nunan, - kaj igas la negocon refarißi!

STENSGÅRD
Jes, sed estimata Hejre, tion vi certe estus povinta malhelpi.

DANIEL HEJRE
Ne tiel facile! Kelkaj formala¢oj estis forgesitaj, li pretendis. Cetere mi tiam estis en mona embaraso, kiu laªe farißis daªra. Kaj kiom longe atingas ni nuntempe sen kapitalo?

MONSEN
Ne, jen estas je Dio vera vorto! Jes, iel oni ne atingas longe e¤ kun kapitaloj. Tion mi spertis. Jes, e¤ miaj senkulpaj infanoj -

BASTIAN
(frapas la tablon)             UÙ, patro, - se mi havus certajn personojn ¤i tie!

STENSGÅRD
Viaj infanoj, vi diras?

MONSEN
Nu jes; vidu nun ekzemple Bastian. Ãu li ne estas bone edukita - ?

DANIEL HEJRE
Trioble! Unue en direkto de studento; poste en direkto de pentristo; kaj fine en direkto de - ne, jeno estas vero,  -   civilinßeniero, tio li do estas.

BASTIAN
Jes, tio mi estas, morto kaj plago!

MONSEN
Jes, tio li estas; tion mi povas pruvi kaj per kvitancoj kaj ekzamenaj atestiloj. Sed kiu dungißis por la komunuma laboro? Kiu dungißis por la vojlaboroj ¤i tie - precipe la du lastajn jarojn? Por ili dungißis eksterlandanoj - aª almenaª fremduloj,  -  personoj, mallonge dirite, pri kiuj oni nenion scias!

DANIEL HEJRE
Jes, estas tute hontinde. Kiam oni je novjaro dungus estron de la Ùparbanko, oni preterpasis sinjoron Monsen, kaj elektis subjekton kun komprenemo               (tusas)               kun komprenemo teni la monujon fermita, - kion nia grandioza gastiganto laªÙajne ne havas.  Se temas pri poston de konfido en la komunumo ; -  same ! Neniam Monsen; ¤iam iu kiu ßuas la fidon - de la potenculoj. Nu; commune suffragium, kiel vortumas la roma leßaro; tio signifas, ke oni suferas Ùiprompon en la komunuma profesio, vi sciu! Fi, pro diablo! Tosto!

MONSEN
Dankon! Sed por pasi al io alia, - kiel progresas nun viaj multaj procesoj?

DANIEL HEJRE
Ili daªre estas en preparado;  mi ne povas diri pli al vi je ¤i tiu momento. Ho, kiom da ¤ikanoj al kiuj mi estis elmetita en tiu rilato! Venontan semajnon farißos necese por mi voki la tutan urban konsilantaron al la jußa konsilantaro.

BASTIAN
Ãu estas vero, tio kion diras homoj, ke vi iam vokis vin mem al la jußa konsilantaro?

DANIEL HEJRE
Mi mem? Jes; sed mi ne min prezentis.

MONSEN
Ha-ha! Ãu ne, nu?

DANIEL HEJRE
Mi havis leßan ekskuzon pri foresto: Mi transpasus la Grönsundon, kaj malfeli¤e estis, ke estis tiun jaron ke Bastian konstruis la ponton; - pum; vi scias ke iris ad undas -

BASTIAN
Nu, do ke la diablo - !

DANIEL HEJRE
Prudento, juna sinjoro! Estas tiom multaj, kiuj stre¤as la arkon ßis ßi rompißas; la pontan arkon mi aludas; ¤io estas ja hereda - ; sufi¤e dirite!                         (En la norvega lingvo ¤i tiu esprimo signifas ankaª 'stultulo'.)

MONSEN
Ho-ho-ho! ‘Sufi¤edirite’, jes! Trinku nun vi ,‘Sufi¤edirite’!
(al Stensgård)                  Vi aªdas, ke sinjoro Hejre havas licencon por esprimi sin kiel li Ùatas.

DANIEL HEJRE
Jes, la parollibereco estas ja la sola Ùtataneca rajto, kiun mi alte taksas.

STENSGÅRD
Nur domaßo, ke tiu rajto estas limigita per la leßoj.

DANIEL HEJRE
He-he! La dentoj de la sinjoro advokato eble salivas por insultproceso?  Ãu?  Nepre ne akceptu tolera¢on, estimatulo! Mi estas maljuna praktikanto, mi!

STENSGÅRD
Koncerne insultoj?

DANIEL HEJRE
Vian pardonon, juna sinjoro! La kolero, kiun vi sentas, vere honorigas vian koron. Mi petas vin forgesi, ke maljunulo estas ¤i tie sidinta parolante nekaÙeme pri viaj forestantaj amikoj.

STENSGÅRD
Forestantaj amikoj?

DANIEL HEJRE
La filo certe valoras la honoron; sufi¤e dirite!  Tiel ankaª la filino. Kaj kiam mi preterpase hazardis ¢eti makuleton sur la karakteron de la ¤ambelano -

STENSGÅRD
Tiuj de la ¤ambelano? Ãu estas tiuj de la ¤ambelano, kiujn vi nomas miajn amikojn?

DANIEL HEJRE
Jes, oni ja ne faras vizitojn al siaj malamikoj, mi scias.

BASTIAN
Vizitojn?

MONSEN
Ãu kio?

DANIEL HEJRE
Aª, aª, aª! Jen mi eble malkaÙis ion, kio -

MONSEN
Ãu vi faris vizitojn al la ¤ambelano!

STENSGÅRD
Babila¢o! Falsa¢oj!

DANIEL HEJRE
Vere, ege fatale! Sed kiel mi do povus scieti, ke estas sekreto?            (al Monsen)              Cetere ne prenu miajn vortojn tro laªlitere. Kiam mi diras ‘vizito’, mi nur aludas tian formalan viziteton; - tamen en frako kaj flavaj gantoj; sed kio - !

STENSGÅRD
Kaj mi diras al vi, ke mi e¤ ne estas parolinta vivan vorton kun tiu familio!

DANIEL HEJRE
Ãu eblas? Ãu vi e¤ ne la duan fojon estis akceptata? Jes, ¤ar la unuan fojon oni neigis sin hejme; tion mi ja scias.

STENSGÅRD
(al Monsen)                    Mi havis skriba¢on por transdoni de iu tria persono en Kristiania; tio estas la tuto.

DANIEL HEJRE
(ekstaras)                       Estas, Dio mortigu min, io indigniga en tia¢o! Jen venas juna, fidema nespertulo sur la areno de la vivo; vizitante la provitan grandulon en lia domo; rifußas al li kiu havas la sian en sekureco, por peti,   -  nu sufi¤as!  La grandulo Ùlosfrapas la pordon; oni ne estas hejme;  -  ne, oni neniam estas hejme, kiam pri io estas,  -  sufi¤as!             (ekdire)                       Sed aldone estas ja la plej indigniga krudeco!

STENSGÅRD
Ho, lasu nun tiu malagrabla afero kuÙi.

DANIEL HEJRE
Ne hejme! Li, kiu ¤iam diradas:”Mi estas ¤iam hejme por honestaj homoj!”

STENSGÅRD
Ãu li tion diras?

DANIEL HEJRE
Ia dira¢o. E¤ sinjoro Monsen neniam akceptißas. Sed mi ne komprenas kial li portas malamon al vi. Jes, mi diras malamon; ¤ar ¤u vi scias kion mi aªdis hieraª?

STENSGÅRD
Mi ne volas scii, kion vi aªdis hieraª.

DANIEL HEJRE
Fina punkto do. Cetere la dira¢o por mi ne estis eksterordinara; - nome en la buÙo de ¤ambelano Bratsberg! Mi ne komprenas, kial  li aldonus la vorton “radik-hakisto”.

STENSGÅRD
Radik-hakisto?

DANIEL HEJRE
Ãar vi nepre devigas min, mi devas konfesi, ke la ¤ambelano nomis vin
radik-hakisto kaj aventuristo.

STENSGÅRD
(eksaltas)            Kion do?

DANIEL HEJRE
Radik-hakisto kaj aventuristo, - aª aventuristo kaj  radik-hakisto, mi ne povas garantii por la vico de la vortoj.

STENSGÅRD
Kaj tion vi aªdis?

DANIEL HEJRE
Mi? Se mi ¤eestus, sinjoro advokato Stensgård, ne mankus al vi la defendon, kiun vi meritas.

MONSEN
Jen vi vidas kio elvenas el -

STENSGÅRD
Kiel povas tiu impertinenta persono arogi al si - ?

DANIEL HEJRE
Nu, nu, nu! Ne tiel impete! Estis metafore pensite; pri tio mi vetas mian kolon. Eble nur Ùercema parolturnißo. Morgaª vi povos postuli klarigon. Jes, ¤ar vi ja certe invitißis al la festena tagmanßo? Ãu?

STENSGÅRD
Mi ne iros al iu tagmanßo.

DANIEL HEJRE
Du vizitojn kaj tamen neniun inviton - !

STENSGÅRD
Radik-hakisto kaj aventuristo! Al kio tio do aludus?

MONSEN
Jen vidu tien!  Kiam oni parolas pri la malbonulo, li estas plej proksima. Venu, Bastian!            (Monsen kaj Bastian foriras)  

STENSGÅRD
Kion tio signifus, sinjoro  Hejre?

DANIEL HEJRE
Mi vere ne povas servi vin per iu respondo, - Vi suferas? Vian manon, juna sinjoro! Pardonu se mi per sincerdireco vundis vin. Kredu min, ankoraª atendas vin multaj amaraj traviva¢oj sur la areno de la vivo. Vi estas juna; vi estas konfidema kaj kredema. Tio estas bela; e¤ kortuÙa; sed, sed, - fidemo estas arßento; monda sperto estas oro; - jen proverbo el mia propra elpensa¢o, vidu! Dio estu kun vi!             (Daniel Hejre foriras.)

(Ãambelano Bratsberg, lia filino kaj doktoro Fjeldbo venas de maldekstre.)

ANDERS LUNDESTAD
(¤e la tribuno, signas por aªskultado)                    Sinjoro administranto de la ferfarejo Ringdal havas la vorton.

STENSGÅRD
(vokas)              Sinjoro Lundestad, mi postulas la vorton!

LUNDESTAD
Poste!

STENSGÅRD
Ne! - Nun! Tuj!

LUNDESTAD
Vi ne povas paroli nun. Sinjoro Ringdal havas la parolrajton.

RINGDAL
(sur la tribuno)                Estimataj kunvenantoj! En ¤i tiu momento ni havas la honoron vidi  en nia mezo la viron kun la varma koro kaj la malfermita mano, - li, kiu dum longa vico da jaroj kutimigis nin suprenrigardi al li kvazaª al patro; li, kiu ¤iam estas preta same al konsilo kiel al faro; li, kies pordo neniam estas fermita por iu ajn honesta membro de nia komunumo; li, li - ; nia estimata honora gasto ne Ùatas longajn paroladojn, kaj tial, toston kaj huraon por ¤ambelano Bratsberg kaj lia familio! Ili vivu! Hura!

LA AMASO
Hura! Hura! Hura!

(Entuziasma aplaªdo; oni ¤irkaªas la ¤ambelanon, kiu dankas kaj premas la manojn de la plej proksimaj)

STENSGÅRD
Ãu mi nun rajtas paroli?

LUNDESTAD
Bonvolu. La tribuno staras je via servo.

STENSGÅRD
(eksaltas sur la tablon)              Mi konstruas mian propran tribunon!

LA JUNULOJ
(amasißas ¤irkaª lin)                   Hura!

LA ÃAMBELANO
(al la doktoro)                      Kiu estas tiu neregla homo?

FJELDBO
Advokato Stensgård

LA ÃAMBELANO
Nu, li!

STENSGÅRD
Aªskultu min, vi festenantaj fratoj kaj fratinoj! Aªskultu min, vi, kiuj havas la ßojon kaj la kanton de la tago de libereco en viaj koroj,  e¤ se ßi kuÙas ligita.   Mi estas fremdulo inter vi   -

ASLAKSEN
Ne!

STENSGÅRD
Dankon por tiu ne! Mi prenas ßin kiel atesto de la sopiro kaj la bezono. Tamen fremda mi estas; sed estas ¢urite, ke ¤i tie mi staras kun granda kaj freÙa koro por via lamento kaj ßojo, por via sopiro kaj venko; se havus mi pri tio iun potencon, tiam - tiam - !

ASLAKSEN
Vi havas, sinjoro advokato!

LUNDESTAD
Neniu interrompo! Vi ne havas la parolrajton.

STENSGÅRD
Vi e¤ malpli! Mi maldungas la festenkomitaton! Libereco en la liberecotago, knaboj!

LA JUNULOJ
Hura por la libereco

STENSGÅRD
Oni volas malpermesi al vi paroli! Vi aªdis. Oni volas fari vin senvo¤aj! For tia perforta reßimo! Mi ne volas stari ¤i tie parolante al amaso de mutuloj. Paroli mi volas. Kaj vi parolu kune. Ni parolu sen ¤irkaªfrazoj!

La AMASO
(en kreskanta ßojego)              Hura!

STENSGÅRD
Ne plu tiuj sterilaj ¤erke vestitaj festenkunvenoj! Orumita, agpeza rikolta¢o ßermos de nun el niaj Deksepan-de-Majo-festenoj. Majo! Ïi estas ja la tempo de ßermado; ßi estas ja la juna Ùvelanta virginmonato de la jaro. Ïis la unua de Junio estos ßuste du monatoj de post kiam mi loßißis ¤i tie inter vi. Kaj kiom do mi  estas vidinta de grandeco kaj malgrandeco, de malbela¢oj kaj de bela¢oj ¤i tie!

LA ÃAMBELANO
Pri kio estas li vere parolanta, doktoro?

FJELDBO
Presisto Aslaksen diras, ke estas pri la lokaj rilatoj.

STENSGÅRD
Mi vidis talentojn glimi kaj brili funde en la popolo. Sed mi ankaª vidis la degenerigantan animon, kiu kuÙas premegante super la talentoj kaj tenas ilin en la malsupereco. Jes, mi vidis junajn, varmajn, fidoplenajn korojn alkuri renkonte, - sed ankaª tiujn, kiuj fermis la pordon al ili.

TORA
Ho, Dio!

LA ÃAMBELANO
Kion li aludas per tio?

STENSGÅRD
Jes, fratoj kaj fratinoj en brava fido! Trovißas en la vetero, en la aero, potenco, reaperanto el putraj tagoj, kiu diskuÙigas premegon kaj sombron, kie devus esti lumo kaj suprenflugo. Retombigu tiun reaperanton!

LA AMASO
Hura! Hura por la 17a de Majo!

TORA
Venu, patro - !

LA ÃAMBELANO
Je la diablo, pri kiu reaperanto estas li parolanta, doktoro?

FJELDBO
(rapide)              Ho, estas pri -                     (flustras kelkajn vortojn)

LA ÃAMBELANO
Aha! Ãu vere tiel?

TORA
(mallaªte)                      Dankon!

STENSGÅRD
Se ne aliulo volas frakasi la drakon, do mi faros! Sed ni devas kunteni, knaboj!

MULTAJ VOÃOJ
Jes! Jes!

STENSGÅRD
Ni estas la junuloj. Ni posedas la tempon; sed la tempo ankaª posedas nin. Nia rajto estas nia devo! Kubutlokon por ¤ia energio, por ¤ia volo, kiu estas el inter la fortuloj! Aªskultu min! Ni starigos asocion. La monsako ¤esis regi en la komunumo!

LA ÃAMBELANO
Brave!             (al la dokroro)                                    La monsakon, li diris; do tamen vere - !

STENSGÅRD
Jes, knaboj, ni, ni estas la valuto, se vere estas erco en ni. Niaj voloj, jen la kontanta mono, kiu validu inter homo kaj homo. Milito kaj malvenko al ¤iuj tiuj, kiuj volas malhelpi ke ni realigu nin mem!

LA AMASO
Hura!

STENSGÅRD
Oni ¢etis al mi vizaßen mokeman “brave”  ¤i-vespere -

LA ÃAMBELANO
Ne!

STENSGÅRD
Indiferente! Nek danko nek minaco ion signifas por tiu kiu volas tion, kion li volas. Kaj sekve al Dio rekomendita! Jes al li; ¤ar estas ja lia misio, kiun ni plenumas en nia juna, fidoplena agado. Do internen en la restoracion;  -  en tiu ¤i horo ni volas starigi nian asocion!

LA AMASO
Hura! Portu lin! Portu lin!               (Li suprenlevißas sur kunplektitaj brakoj)

VOÃOJ
Parolu! Pli! Pli!

STENSGÅRD
Solidareco, mi diras! Alianco estas inter la asocio de la junuloj kaj la providenco. Dependas de ni, se ni volas estri la mondon -  ¤i  tie en la distrikto!         

                        (Li portißas en la tendon dum entuziasma aplaªdo)

SINJORINO RUNDHOLMEN
(sekigas la okulojn)            Ho, kia buÙo sidas sur tiu homo! Ãu oni ne Ùatus kisi lin, sinjoro Hejre?

DANIEL HEJRE
Ne, kisi lin, tion mi do ne volonte farus.

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ne, vi! Tion mi ja kredas.

DANIEL HEJRE
Ãu eble vi volus kisi lin, sinjorino Rundholmen?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Uf, kiel a¤a vi estas!

(£i iras en la tendon; ankaª Daniel Hejre)

LA ÃAMBELANO
Reaperanto, - kaj drako, - kaj monsako! Estis terure krude. Sed certe konvene!

LUNDESTAD
(proksimißas)                  Mi tre bedaªras, sinjoro ¤ambelano -

LA ÃAMBELANO
Jes, kie vi havis vian scion pri la homoj? Nu, nu; povas okazi al kiu ajn. Bonan nokton, sinjoro Lundestad, kaj multajn dankojn por hodiaª.
(turnas sin al Tora kaj al la doktoro)            Sed je diablo; kontraª tiu brava, juna homo mi estas estinta kruda.

FJELDBO
Ãu?

TORA
Al la vizito vi aludas - ?

LA ÃAMBELANO
Du vizitoj. Efektive estas la kulpo de Lundestad; li estis lin priskribinta kiel ambiciulo kaj kiel - io alia, kion mi ne memoras. Nu, feli¤e ke mi povos tion ripari.

TORA
Kiel - ?

LA ÃAMBELANO
Venu, Tora; ni volas jam ¤i-vespere -

FJELDBO
Ho ne, sinjoro ¤ambelano, ¤u tio do estas prudenta - ?

TORA
(mallaªte)                    TÙ!

LA ÃAMBELANO
Se oni estis senatenta, oni devas ripari la aferon; tio estas simpla devo. Bonan nokton, doktoro! Mi tamen ekhavis ßojigan tempeton. Tio estas pli ol vi pretigis por mi hodiaª.

FJELDBO
Mi, sinjoro ¤ambelano?

LA ÃAMBELANO
Ho jes, jes jes; - kaj vi kaj aliuloj -

FJELDBO
Ãu mi povus demandi, kion mi - ?

LA ÃAMBELANO
Sinjoro farejkuracisto, - neniun altrudißemon. Mi neniam estas altrudißema. Nu, tamen, en la nomo de Dio, - bonan nokton.

(La ¤ambelano kaj Tora eliras maldekstre; Fjeldbo postrigardas ilin penseme.)

PRESISTO ASLAKSEN
(el la tendo)                    Hola, servisto! Inkon kaj plumon! Ho, nun  okazißas, sinjoro doktoro!

FJELDBO
Kio okazißas?

ASLAKSEN
Li starigas la asocion. Ïi estas preskaª starigita.

LUNDESTAD
(malrapide proksimis sin)                 Ãu multaj enskribißas?

ASLAKSEN
Ni havas nun ¤irkaª 37 krom vidvinoj kaj tia¢oj. Inkon kaj plumon, mi diras! Neniu servisto ¤eestas; kulpas la lokaj rilatoj.            (eliras malantaª la tendon)

LUNDESTAD
Puh; tio ¤i estis varma tago.

FJELDBO
Mi timas ke ni havos pli varmajn tagojn post ¤i tiu.

LUNDESTAD
Ãu vi opinias ke la ¤ambelano farißis tre kolera?

FJELDBO
Ho, tute ne; tion vi ja vidis. Sed kion vi diras pri la nova asocio?

LUNDESTAD
Hm; mi diras nenion. Kion do diri?

FJELDBO
Sed estas ja la komenco de batalo por la potenco ¤i tie en la distrikto.

LUNDESTAD
Nu ja! Batalo estas bona. Li estas viro kun grandaj talentoj, tiu Stensgård.

FJELDBO
Kaj viro kiu volas antaªen.

LUNDESTAD
La junuloj ¤iam volas antaªen. Ankaª mi volis antaªen, kiam mi estis juna; nenio estas direnda kontraª tio. Sed ni povus eble iri internen -

DANIEL HEJRE
(el la tendo)                      Nu , sinjoro Lundestad, ¤u vi eniros por interpelacii? Ãu? Fari oponon? He-he! Ãar tiaokaze vi devas rapidißi.

LUNDESTAD
Ho, mi tamen certe venos sufi¤e frue.

DANIEL HEJRE
Tro malfrue, amiko! Se vi ne volas stari baptopatro.             (huraoj el la tendo)             Jen la diakonoj kantas Amenon; nun la bapta ceremonio estas plenumita.

LUNDESTAD
Certe permesißas ke oni aªskultu; mi tenas min silenta. (eniras)

DANIEL HEJRE
Jen ankaª unu el la falontaj arboj! Multo kaj multuloj estas nun falontaj! Ãi tie aspektos kiel arbaro post ventego. Ho, estas delikate, jeno!

FJELDBO
Sed diru al mi, sinjoro Hejre; kial ßi vere interesas vin?

DANIEL HEJRE
Interesas min? Mi ne estas iu interesprenanta viro, sinjoro doktoro! Kiam mi ßojas, tio estas en la nomo de miaj kuncivitanoj. Ãi tie kreißos vivo, enhavo, materio! Por mi persone - je Dio, por mi tio povas esti sensignifa; mi diras, kiel la Granda Turko pri la imperiestro de Aªstrujo kaj la reßo de Francio: Por mi estas sensignife ¤u la porko manßas la hundon aª ¤u la hundo manßas la porkon.                                    (eliras en la fono dekstre)

LA AMASO
(en la tendo)                        Advokato Stensgård vivu! Li vivu! Hura! Hura por la Asocio de la junuloj! Vinon! Pun¤on! Hoj; hoj! Bieron! Hura!

BASTIAN MONSEN
(el la tendo)                        Dio benu vin kaj ¤iujn homojn!                                   (kun plorsufokata vo¤o)               
Ho, doktoro, mi sentas min fortega ¤i-vespere. Mi devas ion fari!

FJELDBO
Ne faru ceremoniojn. Sed kion volas vi fari?

BASTIAN MONSEN
Mi pensas, ke mi iru en la danc-salonon por draÙi kelkajn el miaj amikoj.
(elen malantaª la tendon)

                        (Stensgård venas el la tendo, sen ¤apelo kaj en forta ekcito.)

STENSGÅRD
Kara Fjeldbo, ¤u estas vi?

FJELDBO
Je via servo, sinjoro popolestro! Nu, vi certe estas elektita - ?

STENSGÅRD
Kompreneble; sed -

FJELDBO
Kaj kio sekvu poste el tio ¤i? Kiuj postenoj de konfido en la komunumo? Estro en la banko? Aª eble - ?

STENSGÅRD
Ho, ne parolu al mi pri tia¢oj!  Vi ankaª ne pensas tiel. Vi ne estas tiel plata kaj malplena en la brusto, kiel vi deziras aspekti.

FJELDBO
Jen io por aªdi!

STENSGÅRD
Fjeldbo! Estu mia amiko kiel antaªe!  Farißis dezerte inter ni. Estis tiom da malßojiga¢oj ¤e vi, Ùercemo, moko, kiuj forpuÙis min. Ho, estis do maljuste de mi!                         (¤irkaªbrakas lin)                        Ho, vi eterna Dio, kiom feli¤a mi estas!

FJELDBO
Ankaª vi! E¤ mi; e¤ mi!

STENSGÅRD
Jes, ¤u mi ne estus la plej fia fripono sur la tero, se tiu apogo de beno ne faris min bona kaj brava?  Per kio mi estas tion meritinta, amiko? Kion mi, sentaªgulo, estas farinta, ke mi farißis tiel ri¤igata?

FJELDBO
Jen mia mano! Ãi-vespere mi, je mia savo, Ùatas vin!

STENSGÅRD
Dankon! Estu fidela kaj sincera. Mi estu. - Ãu ne estas nedirebla feli¤o tiel povante entuziasmigi ¤iujn, ¤iujn el la amaso? Ãu oni ne farißu bona el dankemo? Kaj ¤u oni ne devas ami ¤iujn homojn? £ajnas al mi, ke mi povus premegi ¤iujn al mi, plori kaj pardonpeti por pardono, ¤ar Dio estis tiel partia por doni al mi pli ol al ili.

FJELDBO
(silente)            Jes; tiom nedireble multe povas la opulo ricevi. E¤ ne rampulo, e¤ ne verda folio laª la vojo povus mi subtreti ¤ivespere.

STENSGÅRD
Vi?

FJELDBO
Fina punkto! Pri tio ne estas la parolo. Mi nur volis diri, ke mi komprenas vin.

STENSGÅRD
Ho, kia delikata nokto! La muziko kaj la ßojo sonas foren super la herbejoj. Tie malsupre estas silente.  -  Jes, tiu homo, kies vivo ne akceptas bapton el tia horo, li ne meritas vivi sur la tero de Dio.

FJELDBO
Jes, sed diru nun, - kio konstruißos poste  -  morgaª kaj ¤iujn labortagojn?

STENSGÅRD
Konstruißos? Unue temas pri malkonstruo.  -  Vi, Fjeldbo, mi iam sonßis,  -- aª eble mi tion vidis; tamen ne, mi sonßis; sed tiel vive; Ùajnis al mi, ke estis veninta la tago de la lasta jußo super la tero. Mi povis vidi ßian tutan rondon. Neniu suno estis; nur flava ventega lumo. Ventegis;   blovißis de okcidente kaj ßi kunbalais ¤ion; unue ßi forventis velkißintan foliaron, poste homojn; - sed ili tamen tenis sin surpiede. La manteloj batißis dense ¤irkaª ili, tiel ke aspekte ili Ùvebis kvazaª sidantaj dum la flugo. Unue ili aspektis kiel urbanoj, kiuj postkuras siajn ¤apelojn en vento; sed kiam ili proksimißis, ili estis imperiestroj kaj reßoj; kaj tio, kion ili postkuris kaj provis atingi, kaj kion ili ¤iam estis proksimaj por kapti, sed neniam atingis, estis kronoj kaj regnaj globoj. Ho, preterblovißis centoj kaj centoj el ¤iaj specoj, kaj neniu sciis pri kio temis; sed multaj ßemis kaj demandis: De kie tamen venis tiu terura ventego? Jen respondißis: Vo¤o parolis, kaj tiu sola vo¤o tiel resonis, ke la ventego vekißis!

FJELDBO
Kiam vi sonßis tion ¤i?

STENSGÅRD
Ho, iam, - mi ne memoras; antaª pluraj jaroj.

FJELDBO
Okazis ribelo ie en Eªropo, kaj vi manßis ion pezan por vespermanßo kaj legis gazetojn poste.

STENSGÅRD
La sama glacia fluo, la sama kurento laª la dorso mi sentis ¤i-vespere. Jes, mi laboru kontentige. Mi estu la vo¤o -

FJELDBO
Aªskultu, kara Stensgård, vi haltu kaj iomete pripensu. Vi volas esti la vo¤o, vi diras. Bone! Sed kie volas vi esti tiu vo¤o? Ãi tie en la voktejo? Aª, se okazos pli alte, en la gubernio! Kaj kiuj estu la resono, kiu frapos, tiel ke la ventego vekißas?  Nu ja, homoj kiel proprietulo Monsen kaj libropresisto Aslaksen kaj la grasdorsa geniulo, sinjoro Bastian. Kaj anstataª la fußantaj imperiestroj kaj reßoj ni ekvidos bienulon Lundestad, kiu postkuras sian parlamentan mandaton. Kio farißos do ¤io? Farißos kiel unue montrißis en la sonßo, - filistroj en vento.

STENSGÅRD
En la plej proksima najbareco, jes! Sed neniu scias kiom foren ventego frapas.

FJELDBO
Babila¢o pri vi kaj via ventego! Kaj kiam venos al tio, ke vi, blinda kaj konvinkigita kaj forlogita, kiel vi estas, direktas viajn armilojn ßuste kontraª la honesteco kaj taªgeco inter ni -

STENSGÅRD
Ne estas vero!

FJELDBO
Estas vero! Monsen en Storli kaptis vin tuj kiam vi venis ¤i tien en la komunumon; kaj se vi ne liberigos vin de li, tio farißos via malsukceso. Ãambelano Bratsberg estas honestulo; pri tio vi devas fidi. Ãu vi scias kial tiu bienposedanto portas malamon al li? Jes, ¤ar -

STENSGÅRD
Mi toleras e¤ ne vorton pli! E¤ ne solan vorton, kiu insultas miajn amikojn!

FJELDBO
Rigardu ßisfunde en vi mem, Stensgård! Ãu sinjoro Mons Monsen vere estas via amiko?

STENSGÅRD
Proprietulo Monsen plej bonvole malfermis sian domon por mi -

FJELDBO
Li vane malfermas sian domon por la honestuloj ¤i tie.

STENSGÅRD
Ho, kiujn nomas vi la honestuloj? Kelkaj arogantaj publikaj oficistoj! Mi ja scias. Sed rilate al mi, oni akceptis min en Storli per komplezemo kaj rekono, kiu -

FJELDBO
Rekono; jes bedaªrinde, - jen la kerna punkto.

STENSGÅRD
Tute ne! Mi estas homo por vidi senpartie. Proprietulo Monsen havas talentojn; li estas erudita; li havas komprenon por la publikaj aferoj.

FJELDBO
Talentojn? Nu jes, siamaniere. Li ankaª legas; li abonas la gazetojn kaj el ili notis kiujn paroladojn vi faris, kaj kiujn artikolojn vi skribis. Kaj ke li komprenas la publikajn aferojn, li kompreneble montris samopiniante pri viaj paroladoj kaj viaj artikoloj en la gazetoj.

STENSGÅRD
Aªskultu, Fjeldbo, nun denove elmergißas la fe¤o en vi. Ãu vi neniam povas liberigi vin de tiu koto en la pensoj? Kial ¤iam supozi fiajn aª ridindajn motivojn? Ho, vi vere ne opinias tion! Nun vi denove havas fidindan aspekton. Mi nun diru al vi la plej bonan, la kernan punkton. Ãu vi konas Ragna?

FJELDBO
Ragna Monsen? Jes; tiel de mencio.

STENSGÅRD
Jes, Ùi foje venas al la familio de la ¤ambelano.

FJELDBO
En tuta silento. £i kaj fraªlino Bratsberg estas amikinoj ekde la tempo de konfirmacio.

STENSGÅRD
Kaj kion vi diras pri Ùi?

FJELDBO
Jes, post ¤io kion mi aªdis, Ùi certe estas ege Ùatinda knabino.

STENSGÅRD
Ho, vi devus esti vidanta Ùin en la hejmo. £i ne havas penson krom pri la du etaj gefratoj. Kaj kiel estas Ùi ja fleginta sian patrinon! Vi scias ke la patrino estis mense malsana la lastajn jarojn de sia vivo.

FJELDBO
 Jes, efektive; mi mem estis kuracisto tie dum tempo. Sed diru al mi, kara amiko, ¤u mi kredus, ke - ?

STENSGÅRD
Jes, Fjeldbo, mi vere amas Ùin; al vi mi povas tion diri. Jes, mi bone komprenas, kio mirigas vin. Vi trovas strange, ke mi tiel rapide post -  . Jes, vi ja scias, ke mi estis fian¤ißinta en Kristianio?

FJELDBO
Jes, oni rakontis tion.

STENSGÅRD
La tuta rilato estis seniluzio. Mi devis rompi; estis la plej bona por ambaª partoj. Kredu, mi sufi¤e suferis sub tiu afero; mi sentis min turmentata kaj premegata  - . Nu, bona Dio, nun mi estas ekster tio; tio estis ja mia kialo por forloßißi.

FJELDBO
Kaj rilate al Ragna Monsen vi estas certa pri vi mem?

STENSGÅRD
Jes, mi estas, vi kredu! En tio ne eblas erari.

FJELDBO
Sed do je Dio, fine decidu vin! Estas granda feli¤o! Ho, mi povus tiom diri  -

STENSGÅRD
Ãu vi povus? Ãu Ùi ion diris? Eble al fraªlino Bratsberg?

FJELDBO
Vi ne komprenas min. Sed kiel eblas, ke vi meze dum tio ¤i, povas iradi ¤i tie dibo¤ante en politikaj orgioj? Imagu ke la vilaßara babilado povas penetri en animon, kiu  -

STENSGÅRD
Kaj kial ne? La homo tamen ne estas tute simpla maÙino. Almenaª mi ne. Krome, ßuste tra tiuj luktoj kaj konfliktoj la vojo kondukas al Ùi.

FJELDBO
Damnite banala vojo.

STENSGÅRD
Fjeldbo, mi estas ambicia; tion vi bone scias. Mi volas antaªen en la mondo. Pripensante ke mi havas tridek jarojn, kaj ankoraª staras ¤e la komenco, mi sentas la dentojn de la konscienco mordi.

FJELDBO
Jes, sed ne estas ßiaj saßodentoj.

STENSGÅRD
Ne utilas paroli kun vi. Vi neniam sentis tiun pelantan, instigantan deziron. Vi vagadis pigre ¤iujn viajn tagojn, - jen kiel studento, jen antaª la ekzameno, jen eksterlande kaj nun ¤i tie -

FJELDBO
Nu jes, eble; sed tamen estis ßuinde. Kaj ne sekvas iu lacißo poste, kiel tiu, kiun oni sentas, kiam oni estas malsuprentretinta de la tablo post kiam -

STENSGÅRD
Kiun ajn aludon; sed tiun ¤i mi damninde ne toleras! Vi malbonfaras per tia¢o. Vi forprenas de mi la spiritan levißon -

FJELDBO
Jes, sed sciu do; kiam la levißo estas tiel malfiksa -

STENSGÅRD
Ne faru, mi diras! Ãu vi rajtas enrompi en mian feli¤on? Ãu vi eble kredas, ke mi ne estas honesta?

FJELDBO
Ho jes, je la ¤ielo, mi kredas!

STENSGÅRD
Nu, kial do fari min senenhava kaj abomema kaj malfidema al mi mem?                 
(bruo kaj kriado en la tendo)            Aªskultu, aªskultu! Ili trinkas je mia sano! Tio, kio povas kapti tiom multajn,  -  je la eterna Dio, en ßi estas vero!

(Fraªlino Bratsberg, fraªlino Monsen kaj kandidato Helle de maldekstre transpaÙas la ejon mezfone.)

KANDIDATO HELLE

(al fraªlino Bratsberg)            Jen vidu, fraªlino; jen staras ja ßuste advokato Stensgård.

TORA
Jes, do mi ne pluen akompanos vin.  Bonan nokton, Ragna! Bonan nokton; bonan nokton!

HELLE kaj FRAºLINO MONSEN
Bonan nokton; bonan nokton!             (Ili eliras dekstren)

TORA
(pli proksima)            Mi estas la filino de la posedanto de la ferfarejo, sinjoro Bratsberg. Mi havas leteron por vi de patro.

STENSGÅRD
Por mi - ?

TORA
Bonvolu; jen ßi estas.                        (volas foriri)

FJELDBO
Ãu vi permesas ke mi akompanu?

TORA
Ne, dankon; ne akompanu. Bonan nokton              (eliras maldekstre)

STENSGÅRD
(legas pere de paperlanterno)                Jen kio?

FJELDBO
Sed kara, - kion skribas la ¤ambelano?

STENSGÅRD
(ekridas)            Tion mi do ne atendis!

FJELDBO
Sed diru do - ?

STENSGÅRD
Ãambelano Bratsberg estas kompatinda ulo.

FJELDBO
Kaj tion vi kuraßas -

STENSGÅRD
Kompatinda; kompatinda! Diru al kiu ajn. Nu, tamen ne faru.                 (kaÙas la leteron) Lasu tion inter ni!

(La kunvenantoj elvenas de la tendo.)

PROPRIETULO MONSEN
Sinjoro kunvenestro! Kie estas sinjoro Stensgård?

LA AMASO
Jen li staras! Hura!

LUNDESTAD
La sinjoro advokato forgesis sian ¤apelon.                                   (donas ßin al li)

PRESISTO ASLAKSEN
Bonvolu; jen pun¤o! Tuta bovlo!

STENSGÅRD
Dankon; ne pli.

MONSEN
Kaj la membroj eble memoras, ke morgaª ni kunvenos en Storli ¤e mi por -

STENSGÅRD
Morgaª? Ne, ja ne estus morgaª - ?

MONSEN
Ja certe; por decidi pri la cirkulero, kiu -

STENSGÅRD
Ne, morgaª mi vere ne povas - Mi vidos postmorgaª aª la tagon sekvantan. Nun, bonan nokton, sinjoroj; koran dankon pro hodiaª, kaj hura por la estonteco!

LA AMASO
Hura! Ni akompanu lin hejmen!

STENSGÅRD
Dankon; dankon! Vi do ne devas -

ASLAKSEN
Ni ¤iuj akompanos vin.

STENSGÅRD
Do faru. Bonan nokton Fjeldbo; ¤ar vi ja ne akompanos?

FJELDBO
Ne. Sed tion mi volas diri al vi, ke tio kion vi diris pri ¤ambelano Bratsberg -

STENSGÅRD
TÙ, tÙ; estis troigita en la esprimo. Forstreku tion! - Nu ja, miaj estimataj amikoj, se vi volas akompani, do venu; mi antaªas.

MONSEN
Vian brakon, Stensgård.

BASTIAN
Kantistoj! Ekkantu! Ion vere nacian!

LA AMASO
Kanton! Kanton! Muzikon!

(Popoleca kanto estas ludata kaj kantata. La procesio elmarÙas dekstren en la fono)

FJELDBO
(al Lundestad kiu postrestas)                      Grandioza sekvantaro.

LUNDESTAD
Nu jes. Tamen ankaª elstara estro.

FJELDBO
Kaj kien vi nun do iros, sinjoro Lundestad?

LUNDESTAD
Mi? Mi iros hejmen por kuÙigi min.

(Li salutas kaj foriras. Doktoro Fjeldbo postrestas sola.)

                                                                                Kurteno

 

 

 

 

DUA AKTO

 

(Ïardeno-¤ambro ¤e la ¤ambelano. Elegantaj mebloj, piano, floroj kaj raraj plantoj. Enirpordo en la fono. Maldekstre estas pordo al la manßo¤ambro; dekstre pluraj vitraj pordoj al la ßardeno.)
(Presisto Aslaksen staras ¤e la enirpordo. Servistino estas enportanta kelkajn fruktobovlojn maldekstre.)

 

SERVISTINO
Jes, sed vi ja aªdas, ke la gastoj ankoraª sidas ¤etable. Vi devas reveni poste.

ASLAKSEN
Ne. Ãu mi do ne povas atendi?

SERVISTINO
Jes, se vi tion preferas; vi povas sidi jen dume.

(£i iras en la manßo¤ambron. Aslaksen eksidas ¤e la pordo. Paªzo. Doktoro Fjeldbo envenas de la fono.)

FJELDBO
Nu, bonan tagon, Aslaksen; ¤u vi tie ¤i?

SERVISTINO
(revenas)                        Ho, kiel malfrue la doktoro venas!

FJELDBO
Mi vokißis  al malsanulo.

SERVISTINO
Kaj la ¤ambelano kaj la fraªlino postdemandis vin.

FJELDBO
Ãu ili faris?

SERVISTINO
Jes, la doktoro absolute envenu. Aª ¤u mi eble sciigu ke -

FJELDBO
Ne, ne.; ne faru. Mi certe ekhavos pecon da manßa¢o poste; nun mi dume atendas ¤i tie.

SERVISTINO
Jes, ili certe baldaª estos finintaj.            (£i eliras en la fono)

ASLAKSEN
(iom poste)            Kaj vi povas preterlasi tian gastig-regalon, - kun kukoj kaj bona vino kaj ¤iaj bona¢oj?

FJELDBO
Jes, je diablo, oni pleje ricevas tro ol malmulte el bona¢oj ¤i tie en la regiono.

ASLAKSEN
Pri tio mi ne povas samopinii.

FJELDBO
Hm. Sed diru, - ¤u vi iun atendas?

ASLAKSEN
Mi iun atendas, jes!

FJELDBO
Kaj hejme estas tolereble bone? Via edzino - ?

ASLAKSEN
KuÙas lite kiel ordinare; tusas kaj  marasmißas.

FJELDBO
Kaj la dua plej aßa?

ASLAKSEN
Ho, li estas kaj restas invalida; tion vi ja scias. Tiel ja estu por ni; - kion diable utilas paroli pri tia¢o!

FJELDBO
Ke mi rigardu vin, Aslaksen!

ASLAKSEN
Nu; kion vi volas vidi?

FJELDBO
Hodiaª vi trinkis.

ASLAKSEN
Mi ankaª faris hieraª.

FJELDBO
Hieraª; jes, nu lasu tion; sed hodiaª kaj -

ASLAKSEN
Sed tiuj tie interne? £ajnas al mi, ke ankaª ili trinkas.

FJELDBO
Jes, kara Aslaksen, vi iamaniere pravas; sed la kondi¤oj tamen estas malsamaj en nia mondo.

ASLAKSEN
Mi ne elektis miajn kondi¤ojn.

FJELDBO
Ne, Dio elektis por vi.

ASLAKSEN
Ne, li ne faris. Estas homoj kiuj elektis. Daniel Hejre elektis, kiam li prenis min el la presejo kaj igis min studi. Kaj ¤ambelano Bratsberg elektis, kiam li ruinigis Daniel Hejre, tiel ke mi devis reiri al la presejo.

FJELDBO
Nun vi parolas kontraª propra scio. Ãambelano Bratsberg neniam ruinigis Daniel Hejre; Daniel Hejre ruinigis sin mem.

ASLAKSEN
Nu do! Sed kiel kuraßis Daniel Hejre ruinigi sin mem, kiam li tiel respondecis por mi? Dio ankaª kulpas, kompreneble. Kial li donus al mi talentojn kaj kapablon? Nu, tiujn mi ja estus povinta uzi kiel honesta metiisto; sed jen venis la maljuna babila¤ulo -

FJELDBO
Jeno estas fia, kion vi diras. Daniel Hejre efektive atentis pri vi en la plej bona intenco.

ASLAKSEN
Nu, lia bona intenco, je Dio, malmulte helpas al mi. - Tie ene, kie ili nun sidas tostante kaj je-la-via-sanißante, tie ankaª mi sidis; estis kiel unu el ili; estis bele vestita - ! Tio do estus io por mi; por mi, kiu tiom legis, kaj kiu tiom longe soifis por partopreni en ¤io tio, kio estas glora en la mondo. Ho jes! Kiom longe estis Jeppe en paradizo? Knalo kaj falo, elen denove; - la tuta gloro litermiksißis, kiel ni diras en la presejo.

FJELDBO
Nu ja; pri vi tamen ne tiel malbone statis; vi ja havis por vivteno vian metion.

ASLAKSEN
Jeno estas bona babilado. Post tia¢o la rango ne plu estas ies rango. Ili forprenis de mi  mian starejon kaj metis min sur glaci-glita¢on, - kaj aldone mi devas aªdi mokvortojn ¤ar mi stumblas.

FJELDBO
Nu; mi efektive ne volas severe ripro¤i vin -

ASLAKSEN
Ja, tiel vi ja faras ßuste. - Estas stranga konfuzo! Daniel Hejre kaj la providenco kaj la ¤ambelano kaj la sorto kaj la cirkonstancoj - kaj ankaª mi mem! Mi foje intencis klarigi ¤ion tion, kaj verki libron pri ßi; sed ¤io estas tiel damnite kompleksa ke -            
(ekrigardas al la pordo maldekstre)                                Jen jen; nun ili ekstaras de la tablo.

(La festenantoj, sinjorinoj kaj sinjoroj, dum gaja interparolo iras el la manßosalono elen en la ßardenon. Inter la gastoj estas advokato Stensgård kun Tora ¤e la maldekstra kaj Selma ¤e la dekstra brako. Doktoro Fjeldbo kaj presisto Aslaksen staras supre apud la pordo en la fono.)

STENSGÅRD
Jes, mi ja estas fremdulo ¤i tie; la sinjorinoj do diru, kien mi ilin konduku.

SELMA
Elen en la libero; vi devas vidi la ßardenon.

STENSGÅRD
Ho jes, estus ßuinde!

(eliras tra la antaªa vitra pordo dekstre)

FJELDBO
Sed je Dio, tie estas ja Stensgård!

ASLAKSEN
Jes, estas li, kiun mi ser¤as. Mi sufi¤e longe postkuris lin; feli¤e mi do renkontis Daniel Hejre -

(Daniel Hejre kaj Erik Bratsberg venas de la manßosalono.)

DANIEL HEJRE
He-he; je mia savo la Ùereo estis bonega! Mi ne gustumis simila¢on post kiam mi estis en Londono.

ERIK BRATSBERG
Jes, ¤u ne? Ïi povas tute vivigi homon!

DANIEL HEJRE
A§, a§; estas vera ßojego vidi sian monon tiel bone elspezita.

ERIK BRATSBERG
Kiel?                (ridetante)          Nu; jes, jes do!

(Ili eliras en la ßardenon)

FJELDBO
Vi parolos kun Stensgård, vi diras?

ASLAKSEN
Mi faros.

FJELDBO
Pri komerca¢oj?

ASLAKSEN
Kompreneble; la festoraporto en la gazeto -

FJELDBO
Jes, sciu, - tial vi devas dume atendi tie ekstere -

ASLAKSEN
En la koridoro?

FJELDBO
En la antaª¤ambro, jes!  Ãi tie estas nek tempo nek loko - ;  mi atentos kiam Stensgård momenton estas sola; aªdu - !

ASLAKSEN
Ho jes; mi atendas ßis mia tempo venos.               (eliras en la fono)

(Ãambelano Bratsberg, bienposedanto Lundestad, ferfareja administranto Ringdal kaj kelkaj aliaj sinjoroj elvenas de la manßosalono.)

ÃAMBELANO
(en konversacio; al Lundestad)                  Senrespekte, vi diras? Nu, pri la formo mi ne multe atentas; sed estis oraj eroj en tiu parolado; pri tio mi povas certigi al vi.

LUNDESTAD
Nu jes; ¤ar la ¤ambelano estas kontenta; tial ankaª mi povas tia esti.

ÃAMBELANO
Tion ankaª mi opinias. Nu, jen la doktoro! Kaj verÙajne kun malplena stomako?

FJELDBO
Ne gravas, sinjoro ¤ambelano; ¤i tie ne estas longa distanco al la manßa¢ejo; -  mi rigardas min duone kvazaª hejmano en la domo.

ÃAMBELANO
Jen, jen; ¤u tiel? Tion vi do ne devus fari antaªtempe.

FJELDBO
Kiel? Vi do ne ofendißas? Vi ja mem permesis al mi -

ÃAMBELANO
Kion mi permesis al vi, estas permesita. - Nu, nu; konsideru vin hejmano, kaj vidu ¤u vi trovos la vojon al la manßa¢ejo.                        (frapetas lin sur la Ùultron kaj turnas sin al Lundestad)
Jen jen  estas iu; lin vi povas nomi aventuristo kaj - kaj tio alia, kion mi ne memoras.

FJELDBO
Sed sinjoro ¤ambelano!

LUNDESTAD
Ne, mi asertas -

ÃAMBELANO
Neniuj disputoj post la manßo; ne estas komforte. Nun baldaª ni ricevos kafon tie ekstere.

                                                (eliras kun la gastoj en la ßardenon.)

LUNDESTAD
(al Fjeldbo)            Ãu aªdißus kiel strange ke la ¤ambelano kondutas hodiaª?

FJELDBO
Tion mi rimarkis jam hieraª vespere.

LUNDESTAD
Imagu; li absolute insistas pri tio ke mi estus nominta sinjoron Stensgård aventuristo aª io tia!

FJELDBO
Ho, pa, sinjoro Lundestad; se nun tiel estus? Sed pardonu; mi devas malsupreniri por saluti la sinjorinojn de la domo.             (eliras dekstre)

LUNDESTAD
(al Ringdal, kiu pretigas ludtablon)                         Kiel klarißas tio, ke advokato Stensgård venas ¤i tie?

RINGDAL
Nu, diru al mi, vi. Unue li ne estis en la listo.

LUNDESTAD
Do poste? Post la superÙutado, kiun la ¤ambelano ricevis hieraª - ?

RINGDAL
Jes, ¤u vi komprenas tia¢on?

LUNDESTAD
Kompreni tion? Ho jes, ho jes.

RINGDAL
(pli mallaªte)                  Ãu vi opinias, ke la ¤ambelano timas lin?

LUNDESTAD
Mi opinias, ke li estas singardema, - mi opinias.

 

(Interparolante ili iras al la fono kaj poste elen en la ßardenon; samtempe Selma kaj Stensgård aperas en la antaªa ßardena pordo.)

SELMA
Jes, nun rigardu; tie super la arbopintoj vidißas kaj la preßeja turo kaj tuta la supra parto de la urbo.

STENSGÅRD
Jes, vere; tion mi ne estus kredanta.

SELMA
 Ãu ne Ùajnas al vi ke la vida¢o de ¤i tie estas rava?

STENSGÅRD
Ãio estas rava ¤i tie; la ßardeno, elvida¢o kaj la sunlumo kaj la homoj! Ho bona Dio, kiel ¤io estas rava! Kaj ¤i tie vi loßas la tutan someron?

SELMA
Ne, ne mi kaj mia edzo; ni venas kaj foriras. Ni havas belegan domon ene en la urbo, multe pli bela ol ¤i tie; jes, vi certe vidos ßin.

STENSGÅRD
Kaj via familio eble ankaª loßas en la urbo?

SELMA
Familio? Kiu tiu familio estus?

STENSGÅRD
Nu, mi ne sciis -

SELMA
Ni fabelprincinoj ne havas familiojn.

STENSGÅRD
Fabelprincinoj?

SELMA
El tio ni maksimume havas tian malican bopatrinon -

STENSGÅRD
Sor¤istinon, nu! Kaj vi do estas princino?

SELMA
De ¤iuj la sinkintaj kasteloj, kie oni ludas ¢aªd-nokte. Doktoro Fjeldbo opinias, ke tio devus esti agrabla vivofico; sed - do nun vi aªskultu -

ERIK BRATSBERG
(de la ßardeno)                Do, fine oni trovas la sinjorineton!

SELMA
Jes, la sinjorino rakontas al sinjoro Stensgård pri la paso de sia vivo.

ERIK BRATSBERG
Jen, jen; kaj kiun rolon aktoras la edzo en la vivdaªro de la sinjorino?

SELMA
Princo, kompreneble.               (al Stensgård)                      Vi scias, ke ¤iam venas princo, kiu liberigas la princinon de la sor¤a¢o, kaj jen ¤io estas ege bona, kaj estas ßojo kaj gratulado en la mondo, kaj  -  finite pri la fabelo.

STENSGÅRD
Ho; jeno estis tro mallonga.

SELMA
Jes, eble, - iamaniere.

ERIK BRATSBERG
(¤irkaªbrakas Ùin)                        Sed el tiu fabelo Ùpinißis iu nova, kaj en ßi la princino farißis reßino!

SELMA
Samkondi¤e kiel la veraj princinoj, ¤u?

ERIK BRATSBERG
Kiaj kondi¤oj?

SELMA
Ili iru eksterlanden; foren al fremda regno.

ERIK BRATSBERG
Cigaron, sinjoro Stensgård?

STENSGÅRD
Dankon; ne nun.                 (Doktoro Fjeldbo kaj Tora venas el la ßardeno.)

SELMA
(al ili)                Kara Tora, jen vi estas! Vi do ne estas malsana?

TORA
Mi? Ne.

SELMA
Ho jes; vi certe estas; Ùajnas al mi, ke vi tiel fervore konsultas la doktoron la lastajn tagojn.

TORA
Ne, mi certigas vin -

SELMA
Babila¢o; ke mi palpu! Vi brulas. Kara doktoro, ¤u vi ne opinias, ke tiu varmo mildißos?

FJELDBO
Ãio havu sian tempon.

TORA
Frosto ja ne estas pli bona -

SELMA
Ne, sed la neÙanßißanta meza varmo, - tiel diras ankaª mia edzo.

LA ÃAMBELANO
(venas de la ßardeno)                        La tuta familio kunveninta en intima aro?  Tio ne estas tre bonkonduta al la gastoj.

TORA
Kara patro, nun mi tuj -

LA ÃAMBELANO
Aha, ¤u estas vi al kiu la sinjorinoj amindumas, sinjoro Stensgård. Pri tio mi zorgu.

TORA
(mallaªte al Fjeldbo)             Restu!                          (£i iras en la ßardenon.)

ERIK BRATSBERG
(proponas al Selma la brakon)                          Ãu la sinjorino akceptas - ?

SELMA
Venu!              (ambaª elen dekstre)

LA ÃAMBELANO
(postrigardas ilin)                        Kapabli disigi tiujn du, ne estas pripensinde.

FJELDBO
Estus ankaª pekinda penso.

LA ÃAMBELANO
Jes, kiel tamen Dio estas la kuratoro de la malsaßuloj!                  (ekkrias)            Tora, Tora, do zorgu iom pri Selma! Ser¤u Ùalon por Ùi; kaj ne lasu Ùin tiel ¤irkaªkuri; Ùi malvarmumißas! Ja, ni homoj estas malsaßaj, doktoro! Ãu vi havas kuracilon kontraª tia¢o?

FJELDBO
Jes; la spertopagoj. Tiujn oni prefere metu malantaª la orelo, kaj tiam oni kondutos pli saße alian fojon.

LA ÃAMBELANO
Ej-ej! Dankon pro tiu konsilo. Sed vi, kiu konsideras vin kiel hejme ¤i tie, vi efektive zorgu iom pri viaj fremduloj.

FJELDBO
Nu bone;  Stensgård, eble ni du - ?

LA ÃAMBELANO
Ho ne, kara, - jen iras mia malnova amiko, Hejre -

FJELDBO
Jes, ankaª li konsideras sin kiel hejme ¤i tie.

LA ÃAMBELANO
Ha, ha, ha! Li tiel faras , jes!

FJELDBO
Nu, ni du kunißu kaj provu nian plej bonan.

                                (iras en la ßardenon)

STENSGÅRD
Sinjoro ¤ambelano menciis Daniel Hejre. Mi devas diri, ke mi surprizißis vidi lin ¤i tie.

LA ÃAMBELANO
Ãu vere? Sinjoro Hejre kaj mi estas lernejaj kamaradoj kaj amikoj de la juneco. Ni krome kuntuÙißis en multaj niaj vivrilatoj -

STENSGÅRD
Jes, pri tiuj kuntuÙißoj sinjoro Hejre  nin distris hieraª vespere.

LA ÃAMBELANO
Hm!

STENSGÅRD
Se ne estus pro li, mi do certe ne  en mia animstato superbolißus, kiel mi faris. Sed li havas manieron priparoli homojn kaj okaza¢ojn, kiuj - ; entute,  sidas malica buÙo sur li.

LA ÃAMBELANO
Mia kara juna amiko, - sinjoro Hejre estas mia gasto; tion vi ne rajtas forgesi. Plena libereco en mia domo; sed sub tiu kondi¤o ke nenio nekavaliereca dirißas pri personoj en mia socio.

STENSGÅRD
Mi petas pardonon - !

LA ÃAMBELANO
Nu, nu, nu; vi apartenas al la juna generacio, kiu ne estas tiom skrupula. Rilate al sinjoro Hejre, mi dubas ¤u vi lin ßisfunde konas. Sinjoro Hejre tamen estas viro al kiu mi multe Ùuldas.

STENSGÅRD
Jes, tion li efektive pretendis; sed mi ne kredis, ke -

LA ÃAMBELANO
Mi Ùuldas al li la plej bonan en nia familia feli¤o, sinjoro Stensgård! Mi Ùuldas al li mian bofilinon. Jes, tiel vere estas. Daniel Hejre zorgis pri Ùi en Ùia infaneco: Ùi estis eta mirinda¢o; donis koncertojn jam je la aßo de dek; jes, vi certe aªdis Ùin menciata? Selma Sjøblom - ?

STENSGÅRD
Sjøblom? Jes, ßuste; Ùia patro estis svedo.

LA ÃAMBELANO
Muzikinstruisto, jes. Li venis ¤i tien antaª multaj jaroj. La ekonomia stato de muzikisto estas, kiel vi scias, ordinare ne el la plej bonaj; kaj liaj vivmanieroj do ankaª ne favoras - ; nu, sinjoro Hejre ¤iam estis talent-¤asisto; li zorgis pri la infano, sendis Ùin al Berlino; kaj post la morto de Ùia patro, kaj la Ùanßo en la ekonomia stato de Hejre, Ùi revenis al Kristiania, kie Ùi kompreneble akceptißis en la plej bonajn rondojn. Tiel, vidu, farißis ebleco ke Ùi kaj mia filo renkontißus.

STENSGÅRD
Jes, tiel maljuna Hejre efektive estis ilo -

LA ÃAMBELANO
Tiel unu afero miksißas enen  en alia¢oj en la vivo. Iloj, tiaj ni ¤iuj estas; ankaª vi; tio signifas, malkonstruenda -

STENSGÅRD
Ho, sinjoro ¤ambelano, mi petas vin; mi estas tute hontema -

LA ÃAMBELANO
Hontema?

STENSGÅRD
Jes, estis ja ekstreme  nekonvene -

LA ÃAMBELANO
Kontraª la formo estus eble io aª alia direnda, sed la intenco estis bona. Kaj pri tio mi vin petas: Parolu malkaÙe kun mi, honeste kaj senceremonie. Vidu, ni ¤iuj deziras ja la plej bonan;  estas ja mia devo -

STENSGÅRD
Kaj vi permesas, ke mi parolu malkaÙe kun vi?

LA ÃAMBELANO
Jes, Dio scias, ke mi faras. Ãu vi ne kredas, ke mi longe vidis, ke la vivo ¤i tie iel prenis direkton, kiu estas iu alia ol dezirinde? Sed kion mi farus? En la tempo de karmemora reßo Karlo Johano mi plejparte vivis en Stockholmo. Nun mi estas maljuna; cetere estas kontraª mia naturo antaªentrudi reformojn, aª persone miksißi en tiun ¤i publikan tumulton. Vi kontraªe, sinjoro Stensgård, vi havas ¤iujn eblecojn; tial ni kuntenu.

STENSGÅRD
Dankon, sinjoro ¤ambelano!             Dankon, dankon!

(Ferfareja administranto Ringdal kaj Daniel Hejre venas de la ßardeno)

RINGDAL
Kaj mi diras al vi, ke devas esti miskompreno.

DANIEL HEJRE
Ãu do? Estus strange! Ãu mi miskomprenus miajn proprajn orelojn?

LA ÃAMBELANO
Io nova, Hejre?

DANIEL HEJRE
Nenio alia ol ke Anders Lundestad estas survoje transiri al la Storli-partio.

LA ÃAMBELANO
Ho, vi Ùercas!

DANIEL HEJRE
Mi petas pardonon, altestimata; sed mi havas tion el lia propra buÙo. Bienposedanto Lundestad intencas kaªze de malbonigita sanstato retiri sin al la privata vivo; kaj jen oni povas konkludi pri la sekvo.

STENSGÅRD
Kaj tion vi havas el lia propra buÙo?

DANIEL HEJRE
Jes, efektive; li publikigis la gravan okaza¢on meze en aªskultanta aro tie malsupre; he-he!

LA ÃAMBELANO
Sed, mia bona Ringdal, kiel tio ¤i klarißas?

DANIEL HEJRE
Ho, tio ne estas malfacile diveninda.

LA ÃAMBELANO
Jes, efektive. Sed tio estas ja granda afero por la distrikto. Kunvenu, Ringdal; ni devas vere paroli kun la viro.

(Li kaj Ringdal iras en la ßardenon)

DOKTORO FJELDBO
(de la malantaªa ßardenpordo)                  Ãu la ¤ambelano eliris?

DANIEL HEJRE
TÙ; la saßuloj havos konsilion! Granda nova¢o, doktoro! Lundestad rezignos pri la seßo en la parlamento.

FJELDBO
Ho, ne estas probable?

STENSGÅRD
Jes, ¤u vi komprenas?

DANIEL HEJRE
Ja,  nun farißos tumulto kaj bruo. Estas la asocio de la junuloj, kiu komencis aktivißi, sinjoro Stensgård! Ãu vi scias, kion vi devus nomi tiun asocion? Nu, mi diros al vi poste.

STENSGÅRD
Ãu vi vere kredas, ke estas nia asocio - ?

DANIEL HEJRE
Pri tio estas, je mia savo, neniu dubo. Nu, do ni havos la ßojon sendi la proprietulon kiel parlamentanon. Ho, ke li jam estis for!  -  mi volonte veturigus lin - ; sufi¤e;  he-he!              (eliras en la ßardenon)

STENSGÅRD
Sed diru al mi, Fjeldbo, -  kiel vi komprenas tion ¤i?

FJELDBO
Estas aliaj aferoj, kiuj estas pli malfacile kompreneblaj. Kiel vi venas ¤i tien?

STENSGÅRD
Mi? Kiel la ceteraj, kompreneble; mi estas invitita.

FJELDBO
Jes, vi farißis hieraª vespere, mi aªdas; -  post via parolado -

STENSGÅRD
Nu jes?

FJELDBO
Sed ke vi akceptis tiun inviton - !

STENSGÅRD
Jes, kion mi diable farus?  Mi ne povis do ofendi tiujn bonajn homojn.

FJELDBO
Ãu! Vi ne povis? En via parolado vi tamen povis.

STENSGÅRD
Babila¢o! En mia parolado mi atakis principojn, ne personojn.

FJELDBO
Kaj kiel vi nun klarigas la inviton de la ¤ambelano?

STENSGÅRD
Nu, kara amiko, estas ja nur unu klarigo pri tio.

FJELDBO
Nome, ke la ¤ambelano timas vin?

STENSGÅRD
Je Dio, li ne havu kaªzon por tio! Li estas honestulo.

FJELDBO
Li estas.

STENSGÅRD
Kaj ¤u ne estas io kortuÙa en tio, ke la maljunulo rilatißas al la afero tiamaniere? Kaj kiel rava estis fraªlino Bratsberg, kiam Ùi alportis la leteron!

FJELDBO
Sed diru, -  la sceno de hieraª do ne farißis priparolata ¤i tie?

STENSGÅRD
Ho fore de tio; ili estas tro bonkondutaj homoj por tuÙi tia¢on. Sed mordißas mia konscienco;  poste mi petos pardonon -

FJELDBO
Ho ne, tion mi devas firme malkonsili! Vi ne konas la ¤ambelanon -

STENSGÅRD
Nu ja; do miaj agoj parolu por mi.

FJELDBO
Vi do ne volas rompi kun la Storli-grupo?

STENSGÅRD
Mi okazigos repacißon; mi havas ja mian asocion; ßi jam estas potenca, kiel vi vidas.

FJELDBO
Jes, sed unu afero dum mi memoras; - via amo al fraªlino Monsen - ; hieraª mi konsilis al vi fari  ßin serioza -

STENSGÅRD
Nu ja, ni ¤iam povas -

FJELDBO
Nun, aªskultu; mi pli bone pripensis tion. Vi for¢etu tiun planon el la pensoj.

STENSGÅRD
Jes, pri tio mi pensas ke vi pravas. Se oni edzigas sin en nekulturita familio, oni kvazaª edzigas sin al la tuta familio.

FJELDBO
Nu jes; kaj el tiu kaj el aliaj kialoj -

STENSGÅRD
Monsen estas nekulturita persono, tion mi nun vidas.

FJELDBO
Jes, li ja ne ßuste estas bontona viro.

STENSGÅRD
Ne, tio efektive estas certa! Li paroladas malice pri homoj kiujn li akceptas en sian domon; tio ne estas kavalirece. En Storli odoras de malbona tabako en ¤iuj ¤ambroj -

FJELDBO
Sed, kara, -  ke vi ne sentis tiun tabakodoron antaª nun - ?

STENSGÅRD
Estas la komparo,  kiu tion kaªzas. Mi venis en falsajn rilatojn ¤i tie en la distrikto ek de la unua renkonto. Mi falis inter la ungegoj de parti-trotadantoj, kiuj plenhurligis miajn orelojn. Finite pri tio! Mi ne volas penegadi kiel ilo por egoismo aª por krudeco kaj stulteco.

FJELDBO
Sed por kio vi do uzu vian asocion?

STENSGÅRD
La asocio restos neÙanßita; ßi estas fondita sur sufi¤e vasta bazo; - nu, tio signifas, ke ßi estas fondita por kontraªbatali malbonan influon; - nur nun mi vidas de kiu flanko tiu influo venos.

FJELDBO
Sed ¤u vi opinias, ke la “junuloj” vidos la samon?

STENSGÅRD
Ili vidu . Mi do kuraßas postuli, ke tiaj uloj akomodu sin al mia pli bona sperto.

FJELDBO
Sed se ili tamen ne volas?

STENSGÅRD
Ili do iru sian propran vojon. Mi ne plu bezonas ilin. Kaj cetere, ¤u vi opinias, ke mi en obstina blindeco, kaj pro mizera konsekvencado, lasus mian estontecon gliti en eraran spuron kaj neniam atingi la celon?

FJELDBO
Kion vi pensas per celo ?

STENSGÅRD
Vivo kiu korespondas al miaj talentoj, kaj kiu plenumigas ¤iujn miajn interesojn

FJELDBO
For la Ùvebantaj parolturnißoj!  Kion vi pensas per celo ?

STENSGÅRD
Nu, al vi mi eble povas tion diri. Per la celo mi pensas: Iam en la tempo farißi parlamentano aª ministro, kaj feli¤e edzißita en ri¤an kaj respektatan familion

FJELDBO
Jen, jen; kaj do vi eble pensas pere de la rilatoj de la ¤ambelano - ?

STENSGÅRD
Pere de mi mem mi intencas tion atingi! Tio venos kaj tio venu; sed tute de si mem. Nu, tio tamen estas fora perspektivo; -  ke tio restu!             Ïis tiam mi volas vivi kaj ßui ¤i tie la belecon kaj la sunlumon -

FJELDBO
Ãi tie?

STENSGÅRD
Jes, ¤i tie! Estas ¤i tie belaj moroj; ¤i tie estas gracio en la ekzisto; ¤i tie la planko estas metita kvazaª nur por esti tretata de lakÙuoj; ¤i tie la apogseßoj estas profunde molaj, kaj la sinjorinoj sidas bele en ili; ¤i tie la konversacio fluas facile kaj elegante, kiel ¢etludo; ¤i tie neniu krudeco enrompißas farante la kunvenon silenta. Ho, Fjeldbo , -  nur ¤i tie mi sentas kio estas nobleco. Jes, ni tamen havas nian nobelecon; etan rondon; nobelecon en kulturo; kaj al tiu mi volas aparteni. Ãu vi ne mem sentas, ke oni purißas ¤i tie? Ke la  ri¤eco ¤i tie estas el alia speco? Kiam mi pensas pri la ri¤eco de Monsen, mi imagas ßin kiel grandajn stakojn de grasigitaj monbiletoj, de bierbanitaj obligacioj; - sed ¤i tie, jen ßi estas metalo, brilanta arßento! Kaj pri la homoj estas sammaniere. La ¤ambelano, -  kia bonega, estiminda maljuna multjarulo!

FJELDBO
Li estas.

STENSGÅRD
Kaj la filo, -  kuraßa, senceremonia, kapabla!

FJELDBO
Jes, certe.

STENSGÅRD
Kaj la bofilino, vi sciu! £i estas perlo! -  bona Dio, kia ri¤a kaj karakterfrapanta naturo -

FJELDBO
Tion havas Tora - tion havas ankaª fraªlino Bratsberg.

STENSGÅRD
Nu ja; sed vidu, Ùi tamen estas malpli eminenta.

FJELDBO
Ho, vi ne konas Ùin. Vi ne scias kiom profunda kaj silenta kaj fidela Ùi estas.

STENSGÅRD
Sed la bofilino do! Tiel senceremonia, preskaª senkonsidera; kaj tiel aprobanta, tiel konkeranta - !

FJELDBO
Mi vere kredas, ke vi enamißis en Ùi.

STENSGÅRD
En edzinißinta virino? Ãu vi estas freneza, homo! Al kio tio kondukus! Ne, sed mi farißos enamißinta; tion mi bone sentas. Jes, Ùi efektive estas profunda, silenta kaj fidela!

FJELDBO
Kiu?

STENSGÅRD
Fraªlino Bratsberg kompreneble.

FJELDBO
Ãu kio? Vi do neniam pensas - ?

STENSGÅRD
Jes, je Dio, mi pensas!

FJELDBO
Ne, sed mi tion asertas al vi, ke tio tute ne eblas!

STENSGÅRD
Ho-ho! La volo estas universa potenco, ßi!  Ni vidos, tio eblos!

FJELDBO
Sed tio ¤i estas ja la pura, purega facilanimeco! Hieraª estis pri fraªlino Monsen -

STENSGÅRD
Jes, sed tio estis tro rapida; sed tion vi ja mem malkonsilis al mi -

FJELDBO
Mi precize malkonsilas al vi pensi pri kiu ajn el la du.

STENSGÅRD
Nu? Vi eble mem intencas deklari vin por unu el ili?

FJELDBO
Mi? Ne, mi asertas al vi -

STENSGÅRD
Nu, tio tamen ne retenus min, se tiel estus. Se oni volas kontraªstari al mi sur mia vojo, bari al mi la estontecon, tiam mi konas neniun indulgon.

FJELDBO
Gardu vin, ke mi ne diru la samon!

STENSGÅRD
Vi! Kiun rajton havas vi por fari vin kuratoro de la familio de ¤ambelano Bratsberg?

FJELDBO
Mi almenaª havas la rajton de amiko.

STENSGÅRD
Pa; per tia babila¢o vi ne kaptas min. La rajton de egoismo, ßin vi havas! Tio kontentigas vian etaniman vantecon esti ¤i tie la ¤ioordiganto en la domo; tial mi tenißus for.

FJELDBO
Jes, estus la plej bona, kio okazus al vi. Vi staras ¤i tie sur subkava grundo.

STENSGÅRD
Ãu vere ke mi faras? Mil dankojn! Sub tiu grundo mi scios konstrui kolonojn.

FJELDBO
Provu; sed mi aªguras, ke ili falos dum starißo.

STENSGÅRD
Ho-ho! Vi pripensas intrigadon? Bone ke tio eklumißis. Mi nun konas vin; vi estas mia malamiko; la sola, kiun mi havas ¤i tie.

FJELDBO
Mi ne estas!

STENSGÅRD
Vi estas! Vi ¤iam estis; jam ek de la lernejaj jaroj. Ãirkaªrigardu ¤i tie, kaj vidu kiel ¤iuj rekonas min, kvankam mi estas fremdulo por ili. Vi, kontraªe, vi kiu konas min, vi neniam rekonis min. Tio estas ¤efe la malinda¢o ¤e vi, ke vi neniam povas rekoni iun; vi vagadis tie en Kristiania kaj vizitadis teakvajn kunvenojn kaj plenigis la ekziston dirante etajn sprita¢ojn. Tia¢o venßas sin! La sento por tio, kio estas pli valora en la vivo, -   tio en kio estas levißo kaj flugo, -  farißas apatia, kaj jen oni staras taªganta al nenio.

FJELDBO
Ãu mi taªgas al nenio!

STENSGÅRD
Ãu vi iam taªgis por rekoni min?

FJELDBO
Kion mi do rekonu?

STENSGÅRD
Mian volon, se nenion alian. Ïi rekonißas de ¤iuj la aliaj; -  de la ordinaraj homoj ¤e la festo hieraª, de ¤ambelano Bratsberg kaj lia familio -

FJELDBO
De proprietulo Monsen kaj lia aro, de -  ; jen, morto kaj plago, atentu, -  ekstere staras iu vin atendante -

STENSGÅRD
Kiu tiu estas?

FJELDBO
(iras al la fono)                Iu kiu rekonas vin.             (malfermas la pordon kaj vokas)           Aslaksen, envenu!

STENSGÅRD
Aslaksen?

ASLAKSEN
(venas)              Nun do fine!

FJELDBO
Ïis revido; mi ne ßenu la amikojn.

(eliras en la ßardenon)

STENSGÅRD
Sed pro diablo, kion vi volas ¤i tie?

ASLAKSEN
Mi absolute devas paroli kun vi. Vi promesis al mi hieraª doni raporton pri la fondigo de la asocio kaj -

STENSGÅRD
Ne eblas - ;  pri ßi ni devas atendi ßis alia fojo.

ASLAKSEN
Neeble, sinjoro Stensgård; la gazeto estos eldonata morgaª frue -

STENSGÅRD
Babila¢o! Ãio estu Ùanßota. La afero estas nun en nova stadio; aliaj motivoj aperis. Kion mi diris pri ¤ambelano Bratsberg, estu tute refarata, antaª ol ßi estos uzebla.

ASLAKSEN
Ne, tio pri la ¤ambelano estas jam presita.

STENSGÅRD
Nu, do eligu tion ree!

ASLAKSEN
Eligu tion?

STENSGÅRD
Jes, mi ne volas havi tion tiamaniere. Vi rigardas min? Ãu vi eble kredas, ke mi ne kapablas estri la aferojn de la asocio?

ASLAKSEN
Jes, kompreneble; sed mi nur devas diri al vi -

STENSGÅRD
Neniuj kontraªdira¢oj, Aslaksen; tia¢ojn mi efektive ne toleras!

ASLAKSEN
Sinjoro advokato Stensgård, ¤u vi scias, ke la eron de seka pano kiun mi havas, vi metas en la ludon? Ãu vi tion scias?

STENSGÅRD
Ne, tion mi tute ne scias.

ASLAKSEN
Nu, tiel estas. Ãi tiun vintron, antaª ol vi venis ¤i tien, mia gazeto estis en progreso. Mi mem redaktis ßin, mi diru; kaj mi redaktis ßin laª principo.

STENSGÅRD
Vi?

ASLAKSEN
Jes, mi! Mi diris al mi mem :  estas la granda publiko, kiu portu gazeton; sed la granda publiko estas la fia publiko, -  tio sekvas de la lokaj kondi¤oj; kaj la fia publiko volas havi fian gazeton. Jen, tiel mi redaktis la gazeton -

STENSGÅRD
Fia! Jes, ne kontraªdireble.

ASLAKSEN
Jes, kaj per tio mi sukcesis. Sed jen vi venis kun ideoj en la distrikton; kaj jen la gazeto ricevis koloron, kaj tial ¤iuj amikoj de Anders Lundestad retiris sin; tiuj, kiuj restas, ili ne bone pagas -

STENSGÅRD
Sed la gazeto farißis bona.

ASLAKSEN
Mi ne povas vivi de bona gazeto. Nun vekißus tumulto; farißus fino, kiel vi promesis hieraª; la granduloj metißus al la pilorio; enprenißus tia¢oj, kiujn ¤iuj devus legi, -  kaj jen vi perfidas -

STENSGÅRD
Ho-ho! Vi opinias, ke mi servus vin kaj la skandalon? Ne, multan dankon, mia brava ulo!

ASLAKSEN
Sinjoro advokato Stensgård, vi ne pelu min al la ekstremo, ¤ar tiam plifiißos.

STENSGÅRD
Pri kio vi pensas?

ASLAKSEN
Mi pensas, ke mi devas fari la gazeton profitodona en alia maniero. Dio sciu, ke tion mi ne faros laªdezire. Antaª ol vi venis, mi vivtenis min honeste per malfeli¤aj okaza¢oj kaj memmortigoj kaj tiaj senkulpecaj aferoj, kiuj ofte e¤ ne estis okazintaj. Sed nun vi turnis ¤ion supren malsupren; nun estos bezonata alia regalo -

STENSGÅRD
Nu, tion mi nur diru al vi: se vi mem sendepende iros paÙon ekster mia ordono, kaj faras la movadon al ilo por via fia egoismo, jen mi iros al presisto Alm kaj fondos novan gazeton. Ni havas monon, ni, vidu! Kaj jen via gazetflika¢o estos detruita post du semajnoj.

ASLAKSEN
(pala)                Tion vi ne faros!

STENSGÅRD
Jes, mi faros; kaj mi estos viro por redakti la gazeton, tiel ke ßi ekhavos la grandan publikon por si.

ASLAKSEN
Do mi tujmomente iros al la ¤ambelano Bratsberg -

STENSGÅRD
Vi? Kion vi volas tie?

ASLAKSEN
Kion vi volas ¤i tie? Ãu vi kredas, ke mi ne komprenas, kial la ¤ambelano estas vin invitinta? Estas pro tio, ke li timas vin kaj tion kion vi volas fari; kaj el tio vi tiras avantaßon. Sed se li timas, kion vi volas fari, li certe ankaª timas, kion mi volas presi; kaj el tio mi volas tiri avantaßon!

STENSGÅRD
Tion vi kuraßus? Vi! tia fuÙulo - !

ASLAKSEN
Jes, tion mi montru al vi. Se via tostparolado estu forprenata el la gazeto, do la ¤ambelano pagu min por elpreni ßin.

STENSGÅRD
Kuraßu; kuraßu nur! Vi estas ebria, homo - !

ASLAKSEN
Ne pli ol modere.  Sed mi farißos leono, se oni volas forpreni de mi la povran pankruston. Vi ne povas imagi kiel estas por mi hejme; kuÙanta edzino, kaj kripla infano -

STENSGÅRD
Foriru! Ãu vi volas kotÙmiri min per via vulgaro? Kiel viaj reªmatismaj edzinoj kaj kriplaj infanoj rilatas al mi? Se vi kuraßas bari al mi la vojon, se vi nur permesas al vi mem bari unu solan Ùancon por mi, vi kuÙu en la malri¤ulejo antaª ol estos finißinta tiu ¤i jaro!

ASLAKSEN
Mi atendos tagon -

STENSGÅRD
Nu; vi komencas regajni vian prudenton.

ASLAKSEN
Mi informos al la abonantoj en kromnumero, ke la redaktoro, pro iu nekonvena konduto  okazinta dum la festo  -

STENSGÅRD
Jes, jes; faru; poste eblos, ke ni akordißos.

ASLAKSEN
Je Dio ke tiel estus. - Sinjoro advokato Stensgård, - memoru:  tiu gazeto estas mia sola Ùafido.
                                    (elen en la fono)

BIENPOSEDANTO LUNDESTAD
(¤e la antaªa ßardena pordo)                Nu, sinjoro advokato Stensgård?

STENSGÅRD
Nu, sinjoro bienposedanto Lundestad?

LUNDESTAD
Vi ¤irkaªiras tiel solece?  Se estus konvene por vi, mi Ùatus iomete interparoli kun vi.

STENSGÅRD
Plezure.

LUNDESTAD
Unue mi devas diri al vi, ke se vi estus aªdinta, ke mi estus dirinta ion nefavoran pri vi, tion vi ne devas fidi.

STENSGÅRD
Pri mi?  Kion vi estus dirinta?

LUNDESTAD
Nenion; pri tio mi certigas vin.  Sed trovißas multaj sencelaj uloj,  kiuj nur ¤irkaªiras kunkudrante homojn.

STENSGÅRD
Jes, entute, - ni du estas bedaªrinde venintaj en iom malekvilibran pozicion  unu al la alia.

LUNDESTAD
Tio estas tute natura pozicio, sinjoro Stensgård. Estas la rilato de la malnova al la nova;  ¤iam okazas tiel.

STENSGÅRD
Oho, sinjoro Lundestad.  Vi do ne estas tiel maljuna.

LUNDESTAD
Ho jes, ho jes, nun mi farißis maljuna. Mi sidis en la Parlamento de post 1839. Nun Ùajnas al mi ke estas tempo por anstataªißo. 

STENSGÅRD
Anstataªißo?

LUNDESTAD
La tempoj Ùanßißas, vidu.  Novaj taskoj elkreskas; kaj por porti ilin antaªen novaj fortoj estas bezonataj.

STENSGÅRD
Honeste kaj sincere, sinjoro Lundestad, -  ¤u vi do volas cedi por Monsen?

LUNDESTAD
Por Monsen?  Ne, por Monsen mi ne volas cedi.

STENSGÅRD
Sed tiuokaze mi ne komprenas - ?

LUNDESTAD
Imagu se mi cedus por Monsen; ¤u vi pensas ke li havus Ùancon por esti elektata?

STENSGÅRD
Nu, estas malfacile tion diri. La elekto de la elektuloj ja okazos jam postmorgaª, kaj la publika opinio laªscie ankoraª ne estas sufi¤e prilaborata; sed -

LUNDESTAD
Mi ne kredas ke oni sukcesus. La partio mia kaj de la ¤ambelano ne volas vo¤doni por li. Jes, “mia partio”, tio ja estas ia parolmaniero; mi pensas pri la bienuloj, la malnovaj parencaroj, kiuj sidas firme sur siaj kampoj kaj havas hejmon ¤i tie. Ili ne volas rekoni Monsen. Monsen estas novloßanto; estas neniu, kiu ion vere scias pri Monsen kaj liaj aferoj. Kaj li ja devis forhaki multe ¤irkaª si por gajni lokon; forhaki kaj arbarojn kaj familiojn, oni povas diri.

STENSGÅRD
Jes, sed se vi do opinias, ke ne estas Ùanco -

LUNDESTAD
Hm!  Estas aprecindaj talentoj, kiujn vi entute havas, sinjoro Stensgård.  La Sinjoro ekipis vin abunde. Sed estas eta afero, kiun li estus doninta al vi samtempe.

STENSGÅRD
Kio tio estus?

LUNDESTAD
Diru al mi, - kial vi neniam pensas pri vi mem?  Kial vi tute ne estas ambicia?

STENSGÅRD
Ambicia? Mi?

LUNDESTAD
Kial vi ¤i tie foruzas viajn fortojn sur aliuloj?  Do mallonge, - kial vi ne mem volas elektißi al la parlamento?

STENSGÅRD
Mi?  Vi ne estas serioza!

LUNDESTAD
Vi ja akiris al vi vo¤donrajton, mi aªdas.  Sed se vi ne utiligas la Ùancon nun, aliulo envenos, kaj li eble sidißos firme en la selo, kaj tiam ne estos facile forpeli lin.

STENSGÅRD
Sed pro Dio, ¤u vi opinias, kion vi diras, sinjoro Lundestad?

LUNDESTAD
Tio ja kondukas al nenio; ¤ar vi ja ne volas, do -

STENSGÅRD
Volas? Volas? Mi devas sincere konfesi al vi, ke mi ne estas tute sen ambicio, kiel vi kredas. Sed ¤u vi vere opinias, ke tiel povas okazi.?

LUNDESTAD
Okazi ja eblus. Mi estus faronta mian plej bonan. La ¤ambelano laªscie volus ankaª fari la sian; li konas ja viajn parolkapablojn. Vi havas la junulojn por vi, kaj -

STENSGÅRD
Sinjoro Lundestad, vi estas, je Dio, mia vera amiko!

LUNDESTAD
Ho,  tion vi ne vere pensas.  Se mi estus via amiko, vi prenus la Ùarßon de mi; vi havas junajn Ùultrojn; vi povus facile porti ßin.

STENSGÅRD
Mastru super mi en tiu rilato; mi ne perfidos.

LUNDESTAD
Do vi ne estas senvola -?

STENSGÅRD
Jen mia mano!

LUNDESTAD
Dankon! Fidu min, sinjoro Stensgård, vi tion ne pentos. Sed nun ni devas progresi singardeme. Elektuloj ni devas ambaª farißi, -  mi por proponi vin kiel mian sekvanton, kaj ekzameni vin iomete en la kunveno, kaj vi por klarigi viajn opiniojn  -

STENSGÅRD
Ho, se ni unue tien estus atingintaj, ni superus. En la kunveno de elektuloj vi ja estas ¤iopova.

LUNDESTAD
Estas limo por tiu ¤iopoveco; vi devos ja kompreneble uzi viajn parolkapablojn; vi devas forklarigi tion, kio estas tro malglata kaj ofende -

STENSGÅRD
Vi do ne opinias, ke mi rompu kun mia partio?

LUNDESTAD
Rigardu nun la aferon pripensanime. Kion tio signifas, ke estas du partioj ¤i tie? Tio signifas, ke unuflanke trovißas homoj aª parencaroj, kiuj posedas la ßeneralajn civitanajn avantaßojn, - mi pensas pri bienoj, sendependeco kaj partopreno en la estrado. Al tiu partio mi apartenas. Kaj aliflanke trovißas multaj pli junaj kuncivitanoj, kiuj volonte akirus tiujn komunumajn avantaßojn. Jen via partio. Sed el tiu partio vi ja tute nature kaj senceremonie eltretos, kiam vi nun akiros parton en la potenco, kaj aldone akiros pozicion ¤i tie kiel vera establita proprietulo; - jes, ¤ar tio estas necesa, sinjoro Stensgård!

STENSGÅRD
Jes, tion kredas ankaª mi. Sed la tempo estas mallonga; tian pozicion oni ne akiras nur per mansvingo.

LUNDESTAD
Ho ne, ßi ja ne faras; sed vi povus eble kontentigi vin  per la nura espero -

STENSGÅRD
La espero?

LUNDESTAD
Ãu estus multe kontraª via emo pensi pri bona edzißo, sinjoro Stensgård? Estas ri¤aj heredulinoj en la vilaßaro. Viro kiel vi, kun la estonteco por si, - viro kiu povas kalkuli je eniro en la plej altajn poziciojn, - kredu min, vin neniu volas rifuzi, se vi ludas viajn kartojn bone.

STENSGÅRD
Do helpu min pri la ludo! Pro Dio - ! Vi malfermas al mi vastejojn; grandajn viziojn! Ãio kion mi esperis kaj aspiris;  iri kiel liberiganto plej antaªe en la popolo; ¤io fora, kion mi prirevis, proksimißas nun al mi tiel vive proksima!

LUNDESTAD
Jes, ni estu vekitaj, sinjoro Stensgård! Via ambicio jam estas surpieda, mi vidas. Bone. La resto iros de si mem. - Nu, dankon por tio ßis nun! Mi neniam forgesos vin, ¤ar vi volis preni de miaj maljunaj Ùultroj la Ùarßon de la potenco!

(Gastoj kaj la apartenantoj al la domo venas laªe enen de la ßardeno. Du servistinoj alportas lumon kaj ofertas freÙiga¢ojn dum la sekvanta sceno.)

SELMA
(iras al la piano maldekstre en la fono)                 Sinjoro Stensgård, vi devas partopreni; ni ludos “Doni garantia¢e”.

STENSGÅRD
Kun plezuro; mi estas en humoro por tio!

(Ankaª li iras al la fono, interkonsentas kun Ùi, lokigas seßojn k.t.p.)

ERIK BRATSBERG
(mallaªte)            Kio diable estas tio, kion patro rakontas, sinjoro Hejre?  Kia parolado estus, kian advokato Stensgård prezentis ¤i-supre hieraª?

DANIEL HEJRE
He-he; oni ne scias, ¤u?

ERIK BRATSBERG
Ne, ni urbanoj ¤eestis ja tagmanßon kaj balon ene en la klubo. Sed patro diras, ke sinjoro Stensgård tute rompis kun la homoj de Storli, kaj ke li estis terure kruda kontraª Monsen -

DANIEL HEJRE
Kontraª Monsen? Ne, en tio vi certe misaªdis, estimata -

ERIK BRATSBERG
Jes, vere staris tiom da homoj ¤irkaªe, tiel ke mi ne ßuste komprenis; sed efektive mi aªdis ke -

DANIEL HEJRE
Sufi¤as; atendu ßis morgaª, tiam vi ricevos la historion por matenmanßo en la gazeto de Aslaksen.                     (foriras de li)

LA ÃAMBELANO
Nun, mia kara Lundestad, ¤u vi daªre tenas vin al tiuj stranga¢oj -?

LUNDESTAD
Ne estas stranga¢oj, sinjoro ¤ambelano; kiam viro riskas esti forpuÙata, li devas cedi libervole.

LA ÃAMBELANO
Parolturnißoj!   Kiu do intencas forpuÙi vin?

LUNDESTAD
Hm; mi estas maljuna veterprofeto. Estas Ùanßo en la aero. Nu, mi jam havas la anstataªanton. Advokato Stensgård estas volema -

LA ÃAMBELANO
Advokato Stensgård?

LUNDESTAD
Jes, ¤u tio ne estis la intenco? Mi prenis tion por indiko, kiam la ¤ambelano diris, ke tiun viron oni devus subteni, kaj ke oni alißu al li.

LA ÃAMBELANO
Jes, mi pensis laª lia eliro kontraª tiu fatala ¤arlatana¢o praktikata en Storli.

LUNDESTAD
Sed kiel povis la ¤ambelano esti tiel certa, ke Stensgård volus rompi kun tiuj homoj?

LA ÃAMBELANO
Kara, tio ja montrißis hieraª vespere.

LUNDESTAD
Hieraª vespere?

LA ÃAMBELANO
Jes, kiam li parolis pri la ruiniga influo de Monsen en la paro§o.

LUNDESTAD
(kun buÙo faªka)              Pri Monsen - ?

LA ÃAMBELANO
Jes, certe; sur la tablo -

LUNDESTAD
Sur la tablo; Jes?

LA ÃAMBELANO
Li estis terure kruda; nomis lin monosakon, kaj basiliskon, aª drakon, aª ion similan. Ha, ha, estis vere amuze aªskulti.

LUNDESTAD
Ãu tio estis amuze aªskulti?

LA ÃAMBELANO
Jes, mi ne neas, Lundestad, ke mi deziras al tiuj homoj, kion ili ricevas el tia¢o. Sed nun ni devas subteni lin; ¤ar post tia sangavida atako -

LUNDESTAD
Kiel tiu hieraª, jes?

LA ÃAMBELANO
Nu ja.

LUNDESTAD
Tiu sur la tablo?

LA ÃAMBELANO
Jes, tiu sur la tablo.

LUNDESTAD
Pri Monsen?

LA ÃAMBELANO
Jes, pri Monsen kaj lia kanajlaro. Nun ili certe  provos venßi sin; kaj pri tio oni do ne povas dubi -

LUNDESTAD
(decide)                             Advokato Stensgård estu subtenenda, - jeno estas klara!

TORA
Kara patro, vi partoprenu en la ludo.

LA ÃAMBELANO
Babila¢o, infano -

TORA
Jes, jes; venu; Selma instige volas.

LA ÃAMBELANO
Jes, jes, do mi devas cedi.            (mallaªte; elirante)            Estas domaßo pri Lundestad; li vere komencas farißi senila; imagu, li tute ne komprenis kion Stensgård -

TORA
Ho, venu, venu; nun ni ludu!

(£i tiras lin kun si en la rondon, kie la ludo estas jam vigla inter la junuloj.)

ERIK BRATSBERG
(vokas de sia loko)                  Sinjoro Hejre, vi estas nomita garantia¢-jußanto!

DANIEL HEJRE
He-he; jen efektive mia unua nomißo en la mondo.

STENSGÅRD
(ankaª en la rondo)   Kaªze de via konateco kun la justico, sinjoro Hejre!

DANIEL HEJRE
Ho miaj Ùatindaj junaj amikoj, estus por mi ßojego kondamni vin ¤iujn - ; nu sufi¤e!

STENSGÅRD
(glitiras al Lundestad, kiu staras antaªe maldekstre)                    Vi parolis kun la ¤ambelano. Pri kio temis? Ãu estis io pri mi?

LUNDESTAD
Bedaªrinde;  estis pri tio de hieraª vespere -

STENSGÅRD
(tordas sin)                     Morto kaj plago!

LUNDESTAD
Li opiniis ke vi estis estinta terure kruda, li diris.

STENSGÅRD
Jes, ¤u vi ne komprenas, ke tio turmentas min - .

LUNDESTAD
Vi povus tamen bonigi tion.

ERIK BRATSBERG
(vokas malsupren)            Sinjoro Stensgård, la vico estas al vi!

STENSGÅRD
Mi venos!            (rapide al Lundestad)            Kiel tion bonigi?

LUNDESTAD
Se vi trovos okazon, petu ekskuzon.

STENSGÅRD
Je Dio, jenon mi faros!

SELMA
Rapidu; rapidu!

STENSGÅRD
Mi venas, sinjorino! Jen mi estas!

(La ludo daªras kun rido kaj gajeco. Kelkaj maljunaj sinjoroj ludas karton dekstre. Lundestad eksidas maldekstre; Daniel Hejre proksime.)

DANIEL HEJRE
Tiu idulo diras ke mi havis konatecon kun la justico!

LUNDESTAD
Li estas iom senrespekta buÙe; tion ni ne povas nei.

DANIEL HEJRE
Tial la tuta familio svingadas la voston por li. He-he; estas hontinde vidi kiel ili timas.

LUNDESTAD
Ne, en tio vi eraras, sinjoro Hejre. La ¤ambelano ne timas.

DANIEL HEJRE
Ãu ne? Ãu vi opinias, ke mi estas blinda, estimato?

LUNDESTAD
Ne, sed - ; jes, vi certe povas silenti? Bone; mi diru al vi la konekson. La ¤ambelano kredas, ke estas Monsen pri kiu temis hieraª.

DANIEL HEJRE
Monsen? Ho, babila¤o!

LUNDESTAD
Efektive, sinjoro Hejre! Ringdal aª la fraªlino tion eble kredigis al li -

DANIEL HEJRE
Kaj jen li elpensas inviti lin al granda tagmanßfesteno! Ho, tio estas je Dio sublima! Ho sciu, pri tio mi ne povas silenti.

LUNDESTAD
TÙÙ, tÙÙ! Memoru kion vi promesis al mi. La ¤ambelano estas ja via malnova lerneja amiko; kaj e¤ se li iom krude traktis vin -

DANIEL HEJRE
He-he; mi pagos al li kun rentoj -

LUNDESTAD
Atentu bone; la ¤ambelano estas potenca. Ne ludu kun leonoj.

DANIEL HEJRE
Bratsberg leono? Pa; li estas stulta, sciu; tia mi ne estas. Ho, kiaj brilaj ¤ikana¢oj, kiaj sarkasma¢oj, kia pikparolo mi bakos el tio ¤i, kiam mi iun fojon lan¤os nian grandan proceson!

SELMA
(vokas el la rondo)   Sinjoro jußanto, kion tiu faru, kiu posedas ¤i tiun garantia¢on?

ERIK BRATSBERG
(nerimarkate, al Daniel Hejre)                  Estas tiu de Stensgård! Elpensu ion amuzan.

DANIEL HEJRE
Estas garantia¢o, ¤u? He-he, mi pripensu; li povus ja ekzemple, - sufi¤as. Li faru paroladon!

SELMA
Estas la garantia¢o de sinjoro Stensgård.

ERIK BRATSBERG
Sinjoro Stensgård faru paroladon!

STENSGÅRD
Ho ne; ke mi rezignu; mi sufi¤e malbone sukcesis hieraª.

LA ÃAMBELANO
Bonege, sinjoro Stensgård; ankaª mi komprenas ion pri oratoreco.

LUNDESTAD
(al Daniel Hejre)              Je Dio; ke li nun ne konfuzißas.

DANIEL HEJRE
Konfuzißas? He-he. Vi estas trafa!  Benita elpensa¢o!             (duonlaªte al Stensgård) 
Se vi hieraª konfuzißis, vi povas ja hodiaª frapi vin mem buÙe .

STENSGÅRD
(ekhavas ideon)               Lundestad, jen la Ùanco!

LUNDESTAD
(eviteme)            Ludu viajn kartojn saße.

(ser¤as sian ¤apelon kaj Ùteliras laªe al la pordo)   

STENSGÅRD
Jes, mi faros paroladon!

LA JUNAJ SINJORINOJ
Bravo! Bravo!

STENSGÅRD
Prenu viajn glasojn, miaj gesinjoroj! Mi nun faros paroladon, kiu komencas en fabelo; ¤ar mi sentas la fabela fluo de vervo viglißi tra mi en ¤i tiu rondo.

ERIK BRATSBERG
(al la sinjorinoj)              Aªdu! Aªdu!

(La ¤ambelano prenas sian glason de la ludotablo dekstre, kaj restas tie staranta. Ringdal, doktoro Fjeldbo kaj kelkaj aliaj sinjoroj envenas de la ßardeno.)

STENSGÅRD
Okazis dum la printempaj tagoj. Juna kukolo flugis en la deklivon. La kukolo estas feli¤obirdo; kaj estis granda birdofesteno malsupre de li sur la plata tereno, kaj sovaßaj kaj malsovaßaj krea¢oj arißis tie. El la kokinejoj ili paÙetis; el la anserlagetoj ili venis balancire; malsupren de  Storlien  peza urugalo Ùvebis malalte frapegante la flugilojn, kaj sin farante kvazaª pli larßa ol ßi estis; kaj foje kaj foje ßi krakadis: Krak, krak, krak, kio signifas tiom ke:  mi estas la bienegulo de “Storli”, mi!

LA ÃAMBELANO
Bonege! Aªskultu!

STENSGÅRD
Kaj jen estis maljuna pego. Laª la trunkoj ßi vagadis supren kaj malsupren, boris per sia pinta beko, glutis vermojn, kaj ¤ion  kio eligas galon, kaj dekstre kaj maldekstre oni aªdis: prik, prik, prik; - estis la pego -

ERIK BRATSBERG
Ne, pardonon, ¤u ne estis cikonio aª iu - ?

DANIEL HEJRE
Sufi¤as!

STENSGÅRD
Estis la maljuna pego. Sed tiam viglißis en la rondo; ¤ar ili trovis  iun pri kiu kluki malicon; kaj jen ili arißis kaj klukis §ore, tiom longe, ßis la juna kukolo komencis kluki ankaª ßi -

FJELDBO
(nerimarkite)            Pro Dio, homo, silentu!

STENSGÅRD
Sed tiu al kiu rilatis, estis aglo, kiu sidis en soleca trankvilo sur abrupta monto. Pri li ili ¤iuj samopiniis. “Li estas timigilo por la vilaßaro,” diris raªka korvo. Sed la aglo ¢etflugis transverse, kaptis la kukolon kaj portis ßin supren. - Estis kororabo! Kaj de tie supre la feli¤obirdo vidis vaste kaj ßuige super la malalteco; supre estis silento kaj sunlumo; de tie ßi lernis prijußi la aron de la kokinejo kaj de la nekulturitaj deklivoj -

FJELDBO
(laªte)                    Haltu; haltu! Muziko!

LA ÃAMBELANO
TÙÙ; ne interrompu lin.

STENSGÅRD
Sinjoro ¤ambelano Bratsberg, - jen la fino de mia fabelo, kaj mi tretas antaª vi en la ¤eesto de multaj homoj, kaj petas vian pardonon pro hieraª.

LA ÃAMBELANO
(duonan paÙon malantaªen)            Mi - ?

STENSGÅRD
Dankon pro la maniero per kiu vi venßis vin pro miaj senpripensaj dira¢oj. En mi vi havas de nun armitan batalanton. Kaj laª tio, gesinjoroj, toston por la aglo sur la montopinto; toston por sinjoro ¤ambelano Bratsberg!

LA ÃAMBELANO
(palpe apogas sin al la tablo)            Dankon, sinjoro advokato!

LA GASTOJ
(la plimultaj en ßenita embaraso)             Sinjoro ¤ambelano! Sinjoro ¤ambelano Bratsberg!

LA ÃAMBELANO
Miaj sinjorinoj! Miaj sinjoroj!            (mallaªte)          Tora!

TORA
Patro!

LA ÃAMBELANO
A§, doktoro, doktoro, kion vi estas farinta!

STENSGÅRD
(kun la glaso en la mano, brile kontenta)                       Kaj nun retrovu viajn lokojn!  Hoj, Fjeldbo, kunvenu, - en la asocion de la junuloj! Jen la ludo en evoluo!

DANIEL HEJRE
(antaªe maldekstre)                    Jes efektive la ludo estas en evoluo!                       

                          (Lundestad malaperas en la fono.

 

(Kurteno)

 

TRIA  AKTO

 

(Eleganta antaª¤ambro kun enirejo en la fono. Maldekstre estas pordo al la oficejo de la ¤ambelano; pli malantaªe estas pordo al la sid¤ambro. Dekstre estas pordo al la oficejoj de la ferfareja administranto; antaªe de tiu estas fenestro.)

(Tora sidas ploranta sur la sofo maldekstre. La ¤ambelano iras impete tien kaj reen.)

LA ÃAMBELANO
Kaj nun ni havas la postludon. Ploron kaj ßemon -

TORA
Ho, Dio donu ke ni neniam estus vidintaj tiun homon!

LA ÃAMBELANO
Kiun homon?

TORA
Tiun abomenindan advokaton Stensgård, kompreneble.

LA ÃAMBELANO
Vi devus prefere diri: ke ni neniam estus vidintaj tiun abomenan doktoron!

TORA
Fjeldbo?

LA ÃAMBELANO
Jes, Fjeldbo; Fjeldbo, jes! Ãu ne estis li, kiu  tutplene mensogis al mi - ?

TORA
Ne, kara benata patro, estis mi.

LA ÃAMBELANO
Vi? Do ambaª! Kunaj en komploto; malantaª mia dorso! Jen delikate!

TORA
Ho, patro, se vi scius -

LA ÃAMBELANO
Ho, mi certe scias; pli ol sufi¤as; multe pli!

(Doktoro Fjeldbo venas de la fono)

FJELDBO
Bonan tagon, sinjoro ¤ambelano! Bonan tagon, fraªlino.

LA ÃAMBELANO
(daªre paÙadas tien kaj reen)            Nu, ¤u tie vi estas, - vi fatalulo -

FJELDBO
Jes, estis ege malagrabla okaza¢o.

LA ÃAMBELANO
(rigardas tra la fenestro)                        Ãu vi tamen tiel pensas?

FJELDBO
Mi kredas, ke vi estas rimarkinta, kiel mi la tutan tempon tenis la okulon sur Stensgård. Malfeli¤e, kiam mi aªdis ke oni ludus garantia¢ojn, mi pensis ke ne estis iu danßero -

LA ÃAMBELANO
(stampfas la plankon)                        Ridindißi de tia afektulo! Kaj kion do miaj gastoj estas imagintaj pri mi? Ke mi estus sufi¤e fia por voli a¤eti tiun personon, tiun - tiun - , kiel Lundestad nomas lin!

FJELDBO
Jes, sed -

TORA
(nerimarkite de la patro)                       Ne parolu!

LA ÃAMBELANO
(post mallonga paªzo li turnas sin al Fjeldbo)            Diru al mi sincere, doktoro,  -  ¤u mi estas pli stulta ol la plimulto de aliaj homoj?

FJELDBO
Kiel vi povas demandi tiel, sinjoro ¤ambelano?

LA ÃAMBELANO
Sed kiel povis do okazi, ke mi verÙajne estis la sola, kiu ne komprenis, ke la damnita parolado estis adresata al mi ?

FJELDBO
Ãu mi diru al vi?

LA ÃAMBELANO
Jes, kompreneble vi faru.

FJELDBO
Estas pro tio, ke vi mem vidas vian pozicion ¤i tie en la vilaßaro per aliaj okuloj, ol la cetera popolo faras.

LA ÃAMBELANO
Mi konsideras mian pozicion, kiel mia beata patro konsideris sian pozicion ¤i tie. Al mia beata patro oni neniam estus kuraßinta regali tia¢on.

FJELDBO
Via beata patro ja mortis proksimume je la jaro 1830.

LA ÃAMBELANO
Nu ja; Multo dissolvißis post tiu tempo. Tamen mi mem kulpas. Mi miksis min tro multe kun tiuj ordinaruloj. Tial mi devas rezigne akcepti esti metata flanke de bienulo Lundestad!

FJELDBO
Nu, honeste dirite, mi ne vidas iun malaltißon en tio.

LA ÃAMBELANO
Ho, vi bone komprenas min. Kompreneble mi ne insistas pri ia nobleco, aª pri titoloj aª tia¢oj. Sed tio kion mi honoras, kaj tio kion mi postulas ke aliuloj honoru, tio estas tiu en nia familio heredita honesteco tra la tuta parencaro. Estas tio pri kio mi pensas, ke kiam oni, kiel Lundestad, intervenas en la publikan vivon, tiam oni ne povas konservi sian karakteron kaj sian konduton tute senmakula. Tial Lundestad ja devas akcepti, ke oni makuligas lin. Sed oni lasu min en paco; mi staras ekstere de la partioj.

FJELDBO
Ne tute, sinjoro ¤ambelano. Vi tamen ßojißis tiom longe, kiam vi kredis, ke la atako direktißis al Monsen.

LA ÃAMBELANO
Ne menciu tiun homon! Estas li, kiu frivoligis la moralan senton ¤i tie en la vilaßaro. Bedaªrinde li ankaª kapturnigis mian sinjoron filo.

TORA
Erik?

FJELDBO
Vian filon?

LA ÃAMBELANO
Jes; kial li enirus en tiujn mar¤anda¢ojn? Tio ja kondukas al nenio.

FJELDBO
Sed kara sinjoro ¤ambelano, li tamen devas vivi, kaj -

LA ÃAMBELANO
Ho, per Ùparemo li efektive povus vivi bone per la patrina hereda¢o.

FJELDBO
Jes, eble li povus vivi pere de ßi; sed por kio li vivus?

LA ÃAMBELANO
Por kio? Nu, se li absolute bezonus ion por kio vivi, li ja estas jura kandidato; li povus vivi por sia scienco.

FJELDBO
Ne, tion li ne povus; ¤ar tio estas kontraª lia naturo. Li ankaª ne povis esperi baldaª ekhavi oficon; la estradon de viaj bienoj vi ja rezervis por vi mem; via filo ne havas infanojn por eduki. Kaj kiam li sub tiaj cirkonstancoj vidas tentajn ekzemplojn antaª si, - vidas homojn, kiuj el nenio estas kreadantaj duonan milionon -

LA ÃAMBELANO
Duonan milionon? Ho, haltu jen, ke ni restu je cent mil. Sed nek la duona miliono nek la cent mil kunrastißas per tute puraj manoj; - mi aludas ne rilate al la mondo; je Dio; laª la leßoj oni ja povas teni sin observema; sed laª sia propra konscio. Al tia¢o mia filo kompreneble ne povas persvadißi. Vi do povas esti tute trankvila:  la komerco de grandkomercisto Bratsberg certe ne alportos profiton de duona miliono.

(Selma, en promena vesto, venas de la fono.)

SELMA
Bonan matenon! Ãu mia edzo ne ¤eestas?

LA ÃAMBELANO
Bonan matenon, infano. Ãu vi ser¤as vian edzon?

SELMA
Jes, li diris, ke li intencus ¤i tien. La  proprietulo Monsen vizitis lin frumatene, kaj jen -

LA ÃAMBELANO
Monsen? Ãu Monsen vizitas vin?

SELMA
Foje li faras; pleje en komercaj aferoj. Sed kara Tora, kio estas? Ãu vi ploris?

TORA
Ho, estas nenio.

SELMA
Jes, estas! Hejme Erik estis malbonhumora, kaj ¤i tie - ; aspektißas el vi ¤iuj; io okazis. Kio estas?

LA ÃAMBELANO
Nu, nu; almenaª ne estas io por vi. Vi estas tro delikata por porti Ùarßojn, mia eta Selma. Eniru la sid¤ambron, vi du, dume. Se Erik diris, ke li venos, li certe venos.

SELMA
Ni eniru; - kaj precipe gardu min kontraª la trablovo!                      (¤irkaªbrakas Ùin)            Ho, mi povus premegi vin, dol¤a Tora!

                                                (Ambaª virinoj eliras maldekstre)

LA ÃAMBELANO
Ili do kune engaßißis, la du spekulantoj. Ili devus kunlißi en kompanion. Monsen kaj Bratsberg, - sonus bele!            (frapißas al la pordo)                     Envenu!

                                                                (Advokato Stensgård entretas tra la pordo.) 

LA ÃAMBELANO
(retiras sin paÙon)            Ãu kio!

STENSGÅRD
Jes, jen mi estas denove, sinjoro ¤ambelano!

LA ÃAMBELANO
Jenon mi vidas.

FJELDBO
Sed ¤u vi frenezißis, homo?

STENSGÅRD
Vi retirißis frue hieraª vespere.  Kiam Fjeldbo estis klariginta al mi la koheron,  vi jam estis -

LA ÃAMBELANO
Mi petas vin, - ¤iu klarigo estos superflua -

STENSGÅRD
Jes, certe; tamen ne kredu, ke estas pro tio, ke mi estas veninta.

LA ÃAMBELANO
Ãu ne, do?

STENSGÅRD
Mi scias, ke mi malhonorigis vin.

LA ÃAMBELANO
Tion ankaª mi scias; kaj antaª ol mi forpelos vin el la pordo, vi eble bonvolu diri, kial vi venas ¤i tien.

STENSGÅRD
Ãar mi amas vian filinon, sinjoro ¤ambelano!

FJELDBO
Kio - ?

LA ÃAMBELANO
Kion li diras, doktoro?

STENSGÅRD
Jes, vi ne povas kapti la sencon de tio, sinjoro ¤ambelano. Vi estas maljuna homo; vi havas nenion por kio lukti -

LA ÃAMBELANO
Kaj vi alrogas al vi - !

STENSGÅRD
Mi venas por peti la manon de via filino, sinjoro ¤ambelano.

LA ÃAMBELANO
Vi - , Vi - ! Ãu vi ne eksidu?

STENSGÅRD
Dankon; mi staras.

LA ÃAMBELANO
Kion vi diras al tio ¤i, doktoro?

STENSGÅRD
Ho, Fjeldbo diras ¤ion bonan; li estas mia amiko; la sola, vera amiko, kiun mi havas.

FJELDBO
Ne, ne, homo; eterne neniam se vi -

LA ÃAMBELANO
Ãu estas tial, ke la ferfareja doktoro enkondukigis lin en nian domon?

STENSGÅRD
Vi nur konas min de la konduto antaªhieraª kaj hieraª. Kaj tio ne sufi¤as. Mi ankaª ne estas la sama hodiaª ol kiel antaªe. La kunestado kun vi kaj kun la viaj falis kiel printempa pluvo sur min. Dum unu sola nokto ßermoj kreskis! Vi ne devas forpuÙi min reen  en la abomeninda¢on. Mi neniam posedis la bela¢ojn en la vivo antaª nun; estis kvazaª birdoj sur la tegmento por mi -

LA ÃAMBELANO
Sed mia filino - ?

STENSGÅRD
Ho, Ùin mi gajnos.

LA ÃAMBELANO
Nu? Hm!

STENSGÅRD
Jes, ¤ar mi tion volas. Memoru kion vi rakontis al mi hieraª. Vi ankaª estis malkontenta pri la edzißo de via filo; - jen vidu, tio Ùanßißis al bono. Vi skribu la spertopagon malantaª la orelon, kiel Fjeldbo diris -

LA ÃAMBELANO
Nu , do tia estis la penso?

FJELDBO
Tute ne! Kara sinjoro ¤ambelano, ke mi parolu sola kun li -

STENSGÅRD
Babila¢o; mi ne havas ion priparolindan kun vi. Aªskultu nun, sinjoro ¤ambelano! Estu nun ßentila kaj saßa. Familio, kia la via, bezonas novajn kunligojn; se ne, la parencaro
stultißas -     

LA ÃAMBELANO
Ne, nun troiße!

STENSGÅRD
TÙ, tÙ; ne ekkolerißu! Forigu ¤iujn tiujn tedajn noblecajn idea¤ojn; - je diablo, estas ja funde nenio alia ol stulta¢oj. Vi vidos kiel vi Ùatos min, kiam vi nur konatißos kun mi. Jes, jes; vi devas Ùati min, - kaj vi kaj via filino! £in mi devigos -

LA ÃAMBELANO
Kion vi opinias, doktoro?

FJELDBO
Mi opinias, ke estas freneza¢o!

STENSGÅRD
Jes, por vi estus freneza¢o; sed mi, vidu, mi havas taskon farendan ¤i tie sur la ßuinda tero de Dio; - mi ne lasos min timißi de babila¢o kaj antaªjußoj!

LA ÃAMBELANO
Sinjoro advokato; jen la pordo.

STENSGÅRD
Vi montras al mi - ?

LA ÃAMBELANO
La pordon.

STENSGÅRD
Ne faru!

LA ÃAMBELANO
Eliru! Vi estas ambiciulo, iu - iu; ¤u ne estas damnite! Vi estas -

STENSGÅRD
Kio mi estas?

LA ÃAMBELANO
Tio alia; tio, kion mi havas sur la lango, vi estas!

STENSGÅRD
Se vi baros al mi mian vivovojon, vi gardu vin!

LA ÃAMBELANO
Kial?

STENSGÅRD
Jes, ¤ar tiam mi persekutos vin, skribos kontraª vi en la gazetoj, kalumnios vin, subfosos vian honoron, se mi atingos al tio. Vi kriu sub la skurßobatoj, vi kredu, ke vi videtas fantomojn en la nubo, kiuj ¢etas sin sur vin. Vi kurbu vin en timo, tenu viajn brakojn kurbe super la kapo por vin Ùirmi, - rampu, ser¤u Ùirmejon kontraª mi -

LA ÃAMBELANO
Vi mem rampu en Ùirmejon - en la frenezulejon; tie vi apartenas!

STENSGÅRD
Haha; jen vendista oferto; sed vi ne pli bone komprenas, sinjoro Bratsberg! Mi diru al vi: La kolero de Dio estas en mi. Estas lia volo, kontraª kiu vi staras. Li celis la plej helan pri mi. Ne ombrigu! - Nu, mi ja vidas, ke mi nenien atingos kun vi hodiaª; sed tio ne gravas. Mi postulas nenion alian ol ke vi parolu al via filino. Pretigu Ùin; tamen donu al Ùi la Ùancon elekti! Pripensu, kaj ¤irkaªrigardu. Kie povas vi atendi trovi bofilon inter tiuj ¤i malsaßuloj kaj stratvaguloj? Fjeldbo diras, ke Ùi estas profunda, silenta kaj fidela. Jes, nun vi scias ¤ion. Adiaª, sinjoro ¤ambelano; - vi povas havi min kiel vi deziras, kiel amiko aª kiel malamiko. Adiaª! (Li eliras en la fono).

LA ÃAMBELANO
Tien do estas veninta! Tia¢on oni kuraßas servi al mi en mia propra domo!

FJELDBO
Stensgård tion kuraßas; neniu alia.

LA ÃAMBELANO
Li hodiaª; aliuloj morgaª.

FJELDBO
Ke ili venu; mi Ùirmos kontraª la frapo; mi iros tra fajro kaj akvo por vi - ;

LA ÃAMBELANO
Jes, vi, kiu kulpas pri la tuto! - Hm; tiu Stensgård, li estas efektive la plej impertinenta fripono, kiun mi konis! Kaj tamen, -  kio damninde estas? Li havas ion en si, kion mi Ùatas.

FJELDBO
Estas eblecoj en li -

LA ÃAMBELANO
Estas sincereco en li, sinjoro ferfareja doktoro! Li ne ¤irkaªiras ludante malantaª ies dorso, kiel tiom da aliuloj; li - li!

FJELDBO
Pri tio ne estas luktenda. Nur firme, sinjoro ¤ambelano; ne kaj denove ne al Stensgård -

LA ÃAMBELANO
Ho, tenu viajn konsilojn por vi mem! Vi povas fidi ke nek li, nek iu alia -

FERFAREJA ADMINISTRANTO RINGDAL
(de la pordo dekstre) Kun via permeso, sinjoro ¤ambelano; unu vorto -             (flustras)

LA ÃAMBELANO
Kio? Ene ¤e vi?

RINGDAL
Li envenis per la malantaªa pordo, kaj petegas paroli kun vi.

LA ÃAMBELANO
Hm. - Ho, doktoro, eniru momenton al la sinjorinoj; estas iu, kiu - sed diru nenion al Selma pri sinjoro Stensgård kaj lia vizito. £in ni tenu ekstere de ¤i tiu afero. Rilate al mia filino, estus ankaª laª mia deziro, se vi povus teni puran buÙon; sed - - . Ho, mi ne emas - ! Nu, bonvolu eniri.

(Fjeldbo iras en la sid¤ambron. Dume Ringdal estas reirinta en sian oficejon. Post mallonga paªzo envenas de tie proprietulo Monsen.)

MONSEN
(¤e la pordo)            Mi petas sinjoron ¤ambelano pri pardono -

LA ÃAMBELANO
Nu, envenu; envenu!

MONSEN
Mi do esperas, ke bone statas pri la familio?

LA ÃAMBELANO
Dankon. Ãu vi ion deziras?

MONSEN
Ne povas tion diri. Mi estas, dank’ al Dio, homo kiu havas preskaª ¤ion, kion li deziras.

LA ÃAMBELANO
Jen, jen; tio estas multe dirite.

MONSEN
Sed mi ja ankaª laboris, sinjoro ¤ambelano. Jes, mi scias, ke vi ne rigardas mian aktivecon per afabla okulo.

LA ÃAMBELANO
Aspekte ne havas iun influon sur via aktiveco per kia okulo mi rigardas ßin.

MONSEN
Nu, kiu scias? Mi almenaª nun pensas tiri min el la aferoj.

LA ÃAMBELANO
Ãu vere?

MONSEN
La sukceso sekvis min, mi diru al vi. Mi nun estas tiel longe antaªen atinginta, kiel mi Ùatas atingi, kaj tial mi pensas, ke estus tempo iom post iom likvidi, kaj -

LA ÃAMBELANO
Nu, pri tio mi gratulas kaj vin kaj multaj aliaj.

MONSEN
Kaj se mi samtempe povus fari al la ¤ambelano servon -

LA ÃAMBELANO
Al mi?

MONSEN
Kiam la arbaroj de Langerud antaª kvin jaroj metißis al aªkcio, vi ofertis -

LA ÃAMBELANO
Jes, sed post la aªkcio vi superproponis kaj falis al vi la aljußo.

MONSEN
Vi povus nun ricevi ilin kun segejo kaj ¤iuj apartena¢oj -

LA ÃAMBELANO
Post tiu senkonsidera forhakado tie farita - ?

MONSEN
Ho, ili ankoraª multe valoras; kaj per via ekspluatmaniero post kelkaj jaroj ili -

LA ÃAMBELANO
Dankon; bedaªrinde mi ne povas partopreni en tiu afero.

MONSEN
Sed estas multe enspezebla, sinjoro ¤ambelano. Kaj rilate al mi - ; mi diru al vi, ke mi havas intence grandan spekulon; multo estas metita en la ludon; mi pensas ke estas multo gajnebla; eble cent mil aª tiom.

LA ÃAMBELANO
Cent mil? Tio efektive ne estas nekonsiderinda sumo.

MONSEN
Ha-ha-ha! Ïuste bela por kunpreni kaj meti ¤eflanke de la ceteraj. Sed se oni faru tiajn grandajn batalojn, oni bezonas helpan ta¤menton, kiel dirite. Enkasa mono ne multas; la taªgaj nomoj estas jam uzitaj -

LA ÃAMBELANO
Jes, por tio certaj homoj jam estas aranßintaj.

MONSEN
Unu mano lavas la alian. Nu, sinjoro ¤ambelano, ¤u ni do faru negocon? Vi ricevos la arbarojn por absurde malalta prezo -

LA ÃAMBELANO
Mi ne volas havi ilin por iu ajn prezo, sinjoro Monsen.

MONSEN
Sed bona oferto tamen valoras alian. Sinjoro ¤ambelano, ¤u vi volas helpi min?

LA ÃAMBELANO
Al kio vi celas?

MONSEN
Kompreneble ke mi deponas garantia¢on. Mi havas ja sufi¤e da bienposeda¢oj. Jen vidu. Ãi tiuj paperoj - ; ¤u vi permesas ke mi orientigu vin pri mia stato?

LA ÃAMBELANO
(forpuÙas la dokumentojn)                 Ãu estas mona subteno, ke vi bezonas - ?

MONSEN
Ne kontanta mono; tute ne. Sed la subteno de la ¤ambelano - . Kontraª kompenso kompreneble; - kaj kontraª garantia¢o, kaj -

LA ÃAMBELANO
Kaj kun tia demando vi venas al mi?

MONSEN
Jes, ßuste al vi. Mi scias, ke vi multfoje forgesis vian antipation, kiam iu vere venis en malfacila¢on.

LA ÃAMBELANO
Nu, iamaniere mi devas danki vin pro via bona opinio, - precipe en tempo kia ¤i tia; sed tamen -

MONSEN
Sinjoro ¤ambelano, ¤u vi ne volas diri al mi, kion vi malestimas pri mi?

LA ÃAMBELANO
Ho, por kio tio utilus?

MONSEN
Povus utili por ßustigi la rilaton. Mi ne scias ke mi iam ion baris por vi.

LA ÃAMBELANO
Ãu ne? Do mi tamen menciu al vi okaza¢on, kiam vi kontraªstaris min. Mi starigis la ferfarejan pruntejon por la avantaßo de miaj subuloj kaj por aliuloj. Sed jen vi komencis fari bankkomercon; la homoj iras al vi kun sia Ùparmono -

MONSEN
Kompreneble, sinjoro ¤ambelano; ¤ar mi donas pli altan interezon je depona¢o.

LA ÃAMBELANO
Jes, sed vi ankaª prenas pli altan pruntedonan interezon.

MONSEN
Sed mi ne faras tiom da malfacila¢oj pri kaªcio kaj tia¢oj.

LA ÃAMBELANO
Bedaªrinde; tial oni ankaª vidas, ke farißas komercoj je dek - dekdu mil specioj, sen ke nek a¤etanto nek vendanto posedas du danajn Ùilingojn. Jen, tion, sinjoro Monsen, mi malestimas en vi. Kaj krome  io, kio estas pli proksima ankoraª. Ãu vi kredas, ke estis laª mia bona volo, ke mia filo kap¢etis sin en tiujn senbridajn entreprenojn?

MONSEN
Sed por tio mi do ne kulpas!

LA ÃAMBELANO
Estis via ekzemplo, kiu infektis lin, kiel la aliajn. Kial vi ne restis en via komenca okupo?

MONSEN
Trunkflosisto, kiel mia patro?

LA ÃAMBELANO
Estis eble honto stari en mia servo? Via patro nutris sin honeste kaj estis estimata en sia profesio.

MONSEN
Jes, ßis li estis sin laborinta sensana kaj fine tirißis en la akvofalon kun la trunkfloso. Ãu vi konas ion pri la vivo en tiu profesio, sinjoro ¤ambelano? Ãu vi unu solan fojon provis, kion tiuj homoj devas elteni, kiuj penegas por vi ene en la arbaroj kaj malsupren laª la riverejoj, dum vi sidas en via agrabla ¤ambro kaj rikoltas la fruktojn? Ãu vi povas mallaªdi tian homon, ke li volas laborigi sin supren? Mi ja estis ricevinta iom pli bonan instruon, ol mia patro; eble ankaª havis pli bonajn talentojn -

LA ÃAMBELANO
Jen bone. Sed per kiaj metodoj estas vi suprenveninta? Vi komencis per vendado de brando. Poste vi a¤etis nesekurajn Ùuldatestojn; enkasigis ilin senindulge; tiel vi iris pluen kaj pluen. Kiom multajn estas vi ruinigintaj por antaªenißi!

MONSEN
Tia estas la  komerca vivo; supren por iu kaj malsupren por aliulo.

LA ÃAMBELANO
Sed la maniero kaj la iloj? Estas estimindaj familioj, kiuj el¤erpas la almozulkeston kulpe de vi.

MONSEN
Ankaª Daniel Hejre ne estas tre fora de la almozulkesto.

LA ÃAMBELANO
Mi komprenas vin. Sed mian konduton mi povas defendi antaª Dio kaj homoj! Kiam la lando, post la disißo de Danlando, estis en mizero, mia benata patro helpis trans eblecojn. Tial kelkaj el niaj bienoj transvenis al la familio Hejre. Al kio tio kondukis? Sidis vivaj esta¢oj sur tiuj bienoj; kaj ili suferis sub la malsaßa traktado de Daniel Hejre. Li forhakis la arbarojn je damaßo, jes mi povas e¤ diri, je malfeli¤o al la distrikto. Ãu ne estis mia simpla devo malhelpi tia¢on, kiam mi povis? Kaj mi povis; mi havis la leßon por mi; mi estis en mia bona rajto, kiam mi reprenis miajn bienojn alode.

MONSEN
Ankaª mi ne miskondutis kontraª la leßo.

LA ÃAMBELANO
Sed kontraª via propra konscio, kontraª via konscienco, el kiu vi espereble havas ion. Kaj kiel vi estas detruinta la bonan ordon ¤i tie? Kiel vi malfortigis la respekton, kiun devus doni la ri¤eco? Oni ne plu demandas kiel kapitalo estas akirita, aª kiom longe ßi estas estinta en la posedo de iu familio; oni nur demandas: kiom valoras tiu aª tiu alia? Kaj laª tio li prijußißas. Sub ¤io tio ankaª mi suferas; ni du farißis kvazaª iuj kamaradoj; oni mencias nin kune, ¤ar ni estas la plej grandaj bienposedantoj ¤i tie. Tion mi ne toleras! Mi diras al vi unu fojon por ¤iuj: pro tio mi malestimas vin.

MONSEN
Tio havu finon, sinjoro ¤ambelano ; mi ¤esos mian agadon, cedas por vi en ¤iuj flankoj; sed mi petas vin, mi petegas vin, nur helpu min!

LA ÃAMBELANO
Mi ne faros.

MONSEN
Mi volonte pagos kion ajn -

LA ÃAMBELANO
Pagi! Kaj tion vi kuraßas -

MONSEN
Se ne pro mi, do pro via filo!

LA ÃAMBELANO
Mia filo?

MONSEN
Jes, li partoprenas; mi pensas, ke povos veni 20 000  taleroj kiel lia porcio.

LA ÃAMBELANO
Kiujn li gajnos?

MONSEN
Jes!

LA ÃAMBELANO
Sed, bona Dio, kiu do perdos tiun monon?

MONSEN
Kiel - ?

LA ÃAMBELANO
Kiam mia filo gajnos ßin, do devas esti iu kiu perdos ßin?

MONSEN
Avantaßa komerco; mi ne rajtas ion pli diri. Sed mi bezonas respektoplenan nomon; nur subskribo per via nomo -

LA ÃAMBELANO
Subskribo! Sur dokumentoj -

MONSEN
Nur por 10 - 15 000 taleroj.

LA ÃAMBELANO
Kaj vi unu solan momenton povis kredi, ke - ? Mia nomo! En tia afero! Mia nomo? Kiel kaªcianto do?

MONSEN
Nur pro la formo -

LA ÃAMBELANO
Trompo! Mia nomo! Ne por kiu ajn prezo. Mi neniam subskribis per mia nomo sur fremdaj paperoj.

MONSEN
Neniam? Tio do estas troigo, sinjoro ¤ambelano!

LA ÃAMBELANO
Efektive; kiel mi diras al vi.

MONSEN
Ne; efektive. Tion mi mem vidis.

LA ÃAMBELANO
Kion vi vidis?

MONSEN
La nomon de la ¤ambelano, almenaª sur kambio.

LA ÃAMBELANO
Malvero, mi diras al vi! Tion vi neniam vidis.

MONSEN
Mi vidis! Sub kambio de 2000 taleroj. Pripensu!

LA ÃAMBELANO
Nek de du mil nek de dek mil! Je mia honoro kaj mia plej alta vorto, neniam!

MONSEN
Do ßi estas falsa.

LA ÃAMBELANO
Falsa?

MONSEN
Jes, falsa; kopiita; - ¤ar mi estas ßin vidinta.

LA ÃAMBELANO
Falsa? Falsa! Kie vi tion vidis? Ãe kiu?

MONSEN
Tion mi ne diras.

LA ÃAMBELANO
Ha-ha; tion ni tamen malkaÙigos!

MONSEN
Aªskultu min - !

LA ÃAMBELANO
Silentu! Tien oni do kondukis la aferojn! Falsa! Miksigis min en la fia¢ojn! Jes, do ne estas strange, ke mi metißas range inter la aliuloj. Sed nun mi ludu kun ili!

MONSEN
Sinjoro ¤ambelano, - pro vi mem kaj pro multaj aliaj -

LA ÃAMBELANO
Tenu vin for de mi! Foriru! Estas vi, kiu estas la instiganto - !  Jes, estas! Veo al tiu de kiu venas la falilo. Estas peka vivado, kondutita en via domo. Kaj kia estas la frekventa¢o kiun vi ser¤as? Personoj de Kristiania kaj de aliaj lokoj, kiuj nur aspiras manßadon kaj trinkegadon, kaj kiuj ne bone valorigas la socion en kiu tio okazas. Silentu! Mi mem vidis viajn noblajn julgastojn ¤asi laª la vojo, kiel aro de hurlantaj lupoj!  Kaj estas io, kio pli malbone estas. Vi havis skandalojn kun viaj propraj servistinoj. Via edzino frenezißis pro viaj dibo¤oj kaj via kruda traktado.

MONSEN
Ne; nun estas tro! Vi estos pentanta tiujn vortojn!

LA ÃAMBELANO
Ho, je diablo pri viaj minacoj. Kion vi povos fari kontraª mi? Mi? Vi demandis kial mi malestimas vin. Nun vi ricevis informon. Nun vi scias, kial mi tenis vin ekstere de la bona socio.

MONSEN
Jes, sed nun mi tiros la bonan socion malsupren -

LA ÃAMBELANO
Tiun vojon!

MONSEN
Mi konas la vojon, sinjoro ¤ambelano!                  (elen en la fono)

LA ÃAMBELANO
(aliras, malfermas la pordon dekstre kaj vokas)            Ringdal; - envenu!

RINGDAL
Sinjoro ¤ambelano?

LA ÃAMBELANO
(vokas enen en la sid¤ambron)                   Sinjoro doktoro; bonvenu - ! Nun, Ringdal, miaj antaªdiroj plenumißas.

FJELDBO
Pri kio mi servu, sinjoro ¤ambelano?

RINGDAL
Ãu la ¤ambelano faris antaªdirojn?

LA ÃAMBELANO
Kion vi nun diros, doktoro? Vi ¤iam pensis, ke mi troigis, kiam mi diris, ke Monsen koruptigis la homojn ¤i tie.

FJELDBO
Nu jes; kaj sekve kio?

LA ÃAMBELANO
Oni faras belan progreson, mi povas rakonti al vi. Kiel Ùajnas al vi? Jen estas falsaj paperoj en cirkulo.

RINGDAL
Falsaj paperoj?

LA ÃAMBELANO
Falsaj paperoj, jes! Kaj kun kies nomo vi opinias? Kun la mia!

FJELDBO
Sed pro dio, kiu faris tion?

LA ÃAMBELANO
Kiel povas mi scii? Ãu mi konas ¤iujn friponojn? Sed tio estu malkaÙigata. - Doktoro, faru al mi servon. La paperoj devas esti lokigitaj aª en la Ùparbanko aª en la ferfareja pruntejo. Veturu supren al Lundestad; li estas tiu el la bankestroj, kiu plej bone scias pri ¤io. Eksciißu ¤u ekzistas tia papero -

FJELDBO
Tuj; tuj!

RINGDAL
Lundestad estas hodiaª ¤i tie en la ferfarejo; li partoprenas renkontißon en la lerneja komisiono.

LA ÃAMBELANO
Tiom pli bone. Trovu lin; sendu lin ¤i tien.

FJELDBO
Senprokraste; estos baldaª prizorgata.

(elen en la fono)

LA ÃAMBELANO
Kaj vi, Ringdal, devas informißi en la pruntejo. Tuj post kiam ni estos sciißintaj pri la afero, ni sendos denuncon al la vokto. Neniu bonkoreco pri tiuj fraªduloj!

RINGDAL
Bone, sinjoro ¤ambelano. Je Dio; tia¢on mi neniam kredus.                        (eliras dekstre)

(La ¤ambelano kelkajn fojojn iras supren kaj malsupren sur la planko, poste li volas eniri sian oficejon. Samtempe venas Erik Bratsberg de la fono.)

ERIK BRATSBERG
Kara patro - !

LA ÃAMBELANO
Nu, ¤u estas vi?

ERIK BRATSBERG
Mi devas absolute paroli kun vi.

LA ÃAMBELANO
Hm; mi vere ne estas en humoro por paroli al iu. Kion vi volas?

ERIK BRATSBERG
Vi scias, patro, ke mi neniam antaªe miksis vin en miajn komercaferojn.

LA ÃAMBELANO
Ne, tion mi ankaª severe rifuzus.

ERIK BRATSBERG
Sed hodiaª mi devas -

LA ÃAMBELANO
Kion vi devas?

ERIK BRATSBERG
Patro, vi devas helpi min!

LA ÃAMBELANO
Mono! Jes vi povos fidi, ke - !

ERIK BRATSBERG
Nur unu solan fojon! Mi ¢uras, ke mi neniam plu - ; mi diru al vi, ke mi havas ioman kontakton kun Monsen en Storli -

LA ÃAMBELANO
Mi scias. Vi ja planas belan spekuladon.

ERIK BRATSBERG
Spekuladon? Ni? Ne. Kiu diris tion?

LA ÃAMBELANO
Monsen mem.

ERIK BRATSBERG
Ãu Monsen ¤eestis?

LA ÃAMBELANO
Jes, ßuste nun; kaj mi montris al li la pordon.

ERIK BRATSBERG
Patro, se vi ne helpas min, mi estos ruinigita.

LA ÃAMBELANO
Vi?

ERIK BRATSBERG
Jes; Monsen apogis min per mono. Ili montrißis ege multekostaj; kaj nun cetere estas la pagdato -

LA ÃAMBELANO
Jen ni vidas! Kion mi estas dirinta - ?

ERIK BRATSBERG
Jes, jes; estas tro malfrue paroli pri -

LA ÃAMBELANO
Ruinigita? Post paso de du jaroj! Jes, kiel povus vi ion alian atendi? Kion vi volis inter tiuj friponoj, kiuj blindigas la vidon de homoj per kapitaloj, kiuj neniam ekzistis? Tio ja ne estis socio por vi; - inter tiuj uloj oni devas esti ruza, alie oni malsukcesas; tion vi nun vidas.

ERIK BRATSBERG
Ãu vi volas savi min aª ne?

LA ÃAMBELANO
Ne; lastan fojon: ne; mi ne volas.

ERIK BRATSBERG
Mia honoro estas en risko -

LA ÃAMBELANO
Ho, neniujn altflugajn parolmanierojn! Tute ne estas afero pri honoro esti sukcesa komercisto ¤i tie; kontraªe, mi dirus. Iru hejmen kaj ordigu por vi; donu al ¤iu la sian, kaj finu pri tio plej eble plej frue.

ERIK BRATSBERG
Ho, vi ne scias - !

(Selma kaj Tora venas de la sid¤ambro)

SELMA
Ãu estas Erik, kiu parolas? - Dio, kio okazis?

LA ÃAMBELANO
Nenio. Eniru reen.

SELMA
Ne, mi ne iros. Mi volas scii. Erik, kio estas?

ERIK BRATSBERG
Estas tio, ke mi estas ruinigita.

TORA
Ruinigita!

LA ÃAMBELANO
Jen, jen!

SELMA
Kio estas ruinigita?

ERIK BRATSBERG
Ãio.

SELMA
Ãu vi pensas pri via mono?

ERIK BRATSBERG
Mono, domo, heredo, - ¤io!

SELMA
Jes, tio estas ¤io por vi.

ERIK BRATSBERG
Selma, venu, ni ekiros. Nun vi estas la sola, kion mi havas. Ni portu la malfeli¤on kune.

SELMA
La malfeli¤on? Porti ßin kune?            (kun krio)      Ãu nun mi estas sufi¤e bona!

LA ÃAMBELANO
Je nomo de Dio - !

ERIK BRATSBERG
Pri kio vi pensas?

TORA
Ho, sed regu vin!

SELMA
Ne! Mi ne volas! Mi ne povas plu silenti kaj hipokriti kaj mensogi! Nun vi sciu. Nenion volas mi porti!

ERIK BRATSBERG
Selma!

LA ÃAMBELANO
Infano, kion vi diras?

SELMA
Kaj, kiel vi maltraktis min! Senhonte  de ¤iuj! Ãiam mi akceptus; neniam mi rajtus doni. Mi estis la malri¤ulino inter vi. Neniam vi venis postulante iun oferon de mi; por nenio mi estis sufi¤e bona porti. Mi malamas vin! Mi abomenas vin!

ERIK BRATSBERG
Kio do estas tio ¤i?

LA ÃAMBELANO
£i estas malsana; Ùi estas freneza!

SELMA
Kiel mi ne soifis por guto de viaj ¤agrenoj! Sed se mi petis, vi havis nenion alian ol belan Ùercon por forpuÙi min. Vi vestis min kiel pupon; vi ludis kun mi, kiel oni ludas kun infano. Ho mi havis en mi ßojegon por porti peza¢on; mi havis seriozecon kaj sopiron al ¤io, kio sturmas kaj suprenlevas kaj altigas. Nun mi estas sufi¤e bona; nun kiam Erik nenion alian havas. Sed mi ne volas esti tiu, al kiu oni fine sin turnu. Nun mi nenion volas havi el viaj ¤agrenoj. Mi volas for de vi! Prefere mi ludu kaj kantu sur la strato - ! Lasu min; lasu min!                 (£i rapidas elen en la fono)

LA ÃAMBELANO
Tora; ¤u estas senco en ¤io tio, aª - ?

TORA
Ho, jes; nun unue mi vidas; estas senco en tio.       (elen en la fono)

ERIK BRATSBERG
Ne! Ãion alian; sed ne Ùin!      Selma!             (elen tra la fona pordo)

RINGDAL
(venas de dekstre) Sinjoro ¤ambelano -

LA ÃAMBELANO
Kion vi volas?

RINGDAL
Mi venas de la pruntejo -

LA ÃAMBELANO
De la pruntejo? Nu jes, la kambio -

RINGDAL
Ãio estas en ordo; neniam estis kambio kun via nomo.

(Doktoro Fjeldbo kaj bienulo Lundestad venas de la fono.)

FJELDBO
Blinda alarmo, sinjoro ¤ambelano !

LA ÃAMBELANO
Nu do? e¤ ne en la  Ùparbanko?

LUNDESTAD
Tute ne. En ¤iuj jaroj, kiam mi estris la bankon, mi ne vidis vian nomon; - nu, tio do kompreneble: krom la kambio de via filo.

LA ÃAMBELANO
Kambio de mia filo?

LUNDESTAD
Jes, sur tiu kambio frue en la printempo, kiun vi akceptis por li.

LA ÃAMBELANO
Mia filo? Mia filo! Kion vi permesas al vi -

LUNDESTAD
Sed, je Dio, pripensu do; la kambio de via filo por 2000 taleroj -

LA ÃAMBELANO
(palpas por seßo)                             Ho vi kompatanta - !

FJELDBO
Je nomo de Jesuo!

RINGDAL
Do ne estas eble - !

LA ÃAMBELANO
(falglitis sur la seßon)               Trankvile; trankvile! Kambio de mia filo? Akceptita de mi? De 2000 taleroj?

FJELDBO
(al Lundestad)                 Kaj tiu kambio, ßi estas en la Ùparbanko?

LUNDESTAD
Ne plu nun; pasintan semajnon ßi estis pagata de Monsen -

LA ÃAMBELANO
De Monsen!

RINGDAL
Eble Monsen ankoraª estas en la farejo; mi volas tuj -

LA ÃAMBELANO
Restu ¤i tie!

DANIEL HEJRE
(venas de la fono)            Bonan matenon, miaj sinjoroj! Bonan matenon, atestimataj; estiman dankon pro la agrabla vespero hieraª. Nun vi aªdu historiojn -

RINGDAL
Pardonu; ni estas okupataj -

DANIEL HEJRE
Estas aliuloj, kiuj ankaª estas okupataj; la proprietulo en Storli, ekzemple -

LA ÃAMBELANO
Monsen?

DANIEL HEJRE
He-he; estas sublima historio! La balotkabaloj estas en plena evoluo. Ãu vi scias kion oni intencas? Oni volas suba¤eti vin, altestimata!

LUNDESTAD
Suba¤eti, vi diras?

LA ÃAMBELANO
Oni jußas de la pomo al la trunko.

DANIEL HEJRE
Jes estas, je Dio, la plej kruda, kion mi aªdis. Mi venas enen ¤e sinjorino Rundholmen por ekhavi gluton. Tie sidas proprietulo Monsen kaj advokato Stensgård trinkante portvinon; iu a¤a¢o; tvi je diablo, mi ne volus preni tia¢on en mian buÙon; nu ja, efektive ili ja nenion ofertis al mi, ne, ne. Sed jen diras Monsen:  Kiom vi vetas, li diras, ke ¤ambelano Bratsberg alißu al nia partio je la elekto morgaª por elektuloj? Jen mi diras, kiel tio okazus? Ho, li diras, helpe de tiu kambio -

FJELDBO  kaj RINGDAL
Kambio?

LUNDESTAD
Je la elekto por elektuloj?

LA ÃAMBELANO
Nu! Kaj sekve?

DANIEL HEJRE
Nu, mi ne scias ion pli.  Estis kambio, mi aªdis, - de 2000 taleroj. Tiel alte oni taksas altrangulojn. Ho, estas hontinda jeno!

LA ÃAMBELANO
Kambio de 2000 taleroj?

RINGDAL
Kaj ßin havas Monsen?

DANIEL HEJRE
Ne, li transdonis ßin al advokato Stensgård.

LUNDESTAD
Nu tiel.

LA ÃAMBELANO
Ãu vi estas certa pri tio?

DANIEL HEJRE
Je Dio ke mi estas certa pri tio. Vi povas uzi ßin, kiel vi plej bone scias kaj volas, li diris. Sed mi ne komprenas -

LUNDESTAD
Aªskultu nun, sinjoro Hejre; - kaj ankaª vi, Ringdal -

(Ãiuj tri parolas mallaªte kune en la fono.)

FJELDBO
Sinjoro ¤ambelano !

LA ÃAMBELANO
Jes.

FJELDBO
La kambio de via filo kompreneble estas aªtentika -

LA ÃAMBELANO
Oni kredus tion.

FJELDBO
Kompreneble. Sed se la falsa kambio aperos - ?

LA ÃAMBELANO
Mi ne faros iun denuncon al la vokto.

FJELDBO
Kompreneble; - sed vi devas fari ion pli.

LA ÃAMBELANO
(ekstaras)            Mi ne povas fari ion pli.

FJELDBO
Jes, jes, pro Dio; vi povas kaj vi devas. Vi devas savi la malfeli¤ulon -

LA ÃAMBELANO
Kiamaniere ?

FJELDBO
Simple; rekonu vian subskribon.

LA ÃAMBELANO
Vi opinias, sinjoro ferfareja doktoro, ke en nia familio oni povas fari kion ajn?

FJELDBO
Mi opinias la plej bonan, sinjoro ¤ambelano .

LA ÃAMBELANO
Kaj vi solan momenton povis kredi min kapabla por mensogo? Por ludi sub mantelo kun fraªduloj?

FJELDBO
Kaj ¤u vi scias kion tio ¤i tiras post si?

LA ÃAMBELANO
Tio farißos afero inter la krimulo kaj la punleßo.

(Li eliras maldekstre)

 

(Kurteno)

 

 

 

KVARA AKTO

 

(Gastig¤ambro ¤e sinjorino Rundholmen. Enirpordo en la fono; pli malgrandaj pordoj ambaªflanke. Dekstre estas fenestro; antaª tiu estas tablo kun skribiloj; alia tablo, iom retirita, meze en la ¤ambro.)

SINJORINO RUNDHOLMEN
(laªtvo¤e interne maldekstre)                    Jes, tion mi tute ne atentas! Vi povas diri, ke ili estas venintaj ¤i tien por vo¤doni, ne por trinki. Se ili ne volas atendi, ili faru laª propra volo.

STENSGÅRD
(venas de la fono)             Bonan matenon! Hm; hm! Sinjorino Rundholmen!             
(iras al la pordo maldekstre kaj frapas)               Bonan matenon, sinjorino Rundholmen!

SINJORINO RUNDHOLMEN
(de interne)                     UÙ, kiu estas?

STENSGÅRD
Estas mi, - Stensgård!             Ãu mi povas enveni?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ne, je Dio; Vi ne devas!  Mi ne estas metinta la vesta¢ojn.

STENSGÅRD
Ho kio?  Ãu vi ellitißis tiel malfrue hodiaª?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho, mi efektive estis piede antaª ol la diablo surÙuigis sin; sed tamen oni devas aspekti kiel homo, mi scias.    (Kun tuko ¢etita sur la kapon; Ùi elrigardas.)                     Nu, kio do estas?   Ne, vere vi ne devas rigardi min, sinjoro Stensgård. -  UÙ, - jen iu denove!          

            (¢etfermas la pordon)

PRESISTO ASLAKSEN
(kun pako da gazetoj; de la fono)                 Bonan matenon, sinjoro Stensgård!

STENSGÅRD
Nu, tie enprenita?

ASLAKSEN
Jes, tie ßi estas. Jen vidu:  “La Solenado de la Eidsvolltago”, - “de nia speciala korespondanto”. Jen, sur la dua paßo, staras pri la fondigo de la asocio; jen supre via parolado; mi kompostis ¤ion krudan interspacigite.

STENSGÅRD
£ajnas al mi, ke ¤io estas interspacigita.

ASLAKSEN
Nu jes, farißis preskaª ¤io.

STENSGÅRD
Kaj la kroma numero kompreneble distribuißis hieraª.

ASLAKSEN
Kompreneble; al la tuta paro§o, kaj al abonantoj kaj al la aliuloj. Ãu vi volas vidi?
(donas al li ekzempleron)      

STENSGÅRD
(trakuras la gazeton)            - - “La honestulo Anders Lundestad intencas rezigni pri la parlamenta elekto” - “longa kaj fidela servo” - “kiel la verkisto diras: nun ripozu , civitano; estas merite!” Hm; - “tiu dum la nacia tago starigita asocio: La asocio de la junuloj” - "advokato Stensgård, la gvidanta ideo de la asocio” -  “laªtempaj reformoj, pli facila akiro de prunto” - Nu ja, estas efektive bone verkita. Ãu la elektado komencißis?

ASLAKSEN
Ïi estas diligente funkcianta. Nia tuta asocio kunvenis; kaj tiuj kun rajto vo¤doni kaj la aliuloj.

STENSGÅRD
Ho, je diablo pri la aliuloj, - jes, inter ni dirite do. Nu, eliru nun kaj parolu kun tiuj, kiujn vi tenas por dubindaj -

ASLAKSEN
Nu jes; jes bone!

STENSGÅRD
Vi povas diri al ili, ke mi kaj Lundestad estas preskaª samopiniaj -

ASLAKSEN
Fidu min; mi konas la lokajn rilatojn.

STENSGÅRD
Kaj jen io kroma. Bonvolu, Aslaksen; ne trinku hodiaª -

ASLAKSEN
Ho, kiel tio - !

STENSGÅRD
Poste ni havu gajan vesperon; sed memoru kiom estas ankaª por vi mem; via gazeto - ; jes, kara, ke mi nun vidu, ke vi tenos vin -

ASLAKSEN
Ho, je di¤jo mi ne volas pli aªdi; mi opinias, ke ¤iu ajn gardu sin mem.   (eliras dekstre)

SINJORINO RUNDHOLMEN
(bele vestita; venas de maldekstre)            Nun vidu, sinjoro Stensgård; jen vi havas min. Ãu estus io grava - ?

STENSGÅRD
Ne, nenio alia ol tio ke vi atentigu min, kiam proprietulo Monsen venas.

SINJORINO RUNDHOLMEN
Efektive li ne venos ¤i tien hodiaª.

STENSGÅRD
Ãu li ne venos?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ne, li forveturis hodiaª matene je la kvara; li ja ¤iam estas survoje. Kaj li envenis kaj prenis min sur la lito, kiel oni diras. Li volis pruntepreni monon, vi sciu.

STENSGÅRD
Ãu Monsen?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes. li estas vera ulo por elspezi monon. Ke li nur sukcesu. Kaj tion mi ankaª esperas por vi; jes, ¤ar estas iuj, kiuj diras, ke vi estos elektata por la parlamento.

STENSGÅRD
Mi? Babila¢o. Kiu diras tion?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho, estis iuj el la aro de Anders Lundestad.

DANIEL HEJRE
(de la fono)            Jen, jen! Bonan matenon! Mi do ne interrompas?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho, tamen ne.

DANIEL HEJRE
Je Dio, kiel glora! Do ¤u ne estas por mi, ke vi beligis vin?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes, certe. Estas ja por la fraªloj, ke oni beligas sin, mi scias.

DANIEL HEJRE
Por la svatantoj, sinjorino Rundholmen; por la svatantoj! Bedaªrinde ke miaj multaj procesoj okupas mian tempon -

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho, diable; por sin geedzigi oni havas sufi¤e da tempo.

DANIEL HEJRE
Ne; je Dio ne! Sin edzigi estas ßuste io, kio postulas sian viron. Nu, kion oni diru? Se vi ne povas havi min, vi do povas havi aliulon. Jes, ¤ar edzinißi vi devus.

SINJORINO RUNDHOLMEN
Nu, sciu; mi foje pensas pri tio.

DANIEL HEJRE
Kompreneble; kiam oni unu fojon provis la feli¤on de geedzeco - karmemora Rundholmen estis ja bonega ekzemplero -

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho, tion mi ne dirus; kruda li estis, kaj trinki li ankaª faris; sed viro tamen estas viro.

DANIEL HEJRE
Jen vera vorto, sinjorino Rundholmen; viro estas viro, kaj vidvino estas vidvino -

SINJORINO RUNDHOLMEN
Kaj komerco estas komerco. Ho, preskaª konfuzißas en mi pro ¤io, kion mi devas pripensi.  A¤eti volas ili ¤iuj; sed kiam venas la tago por pago, mi devas apliki kaj alvokon kaj ekzekucion kaj havi malfacila¢ojn. Mi pensas ke mi baldaª devas dungi firman advokaton.

DANIEL HEJRE
Jes, sed aªdu, sinjorino Rundholmen , - tiaokaze vi devus efektive celi advokaton Stensgård; li estas libera kaj ne ligita -

SINJORINO RUNDHOLMEN
UÙ, via buÙa¤o; mi ne volas aªskulti vin plu.                        (elen dekstre)

DANIEL HEJRE
Solida virino, tiu! Taªga kaj vigla; ßis nun neniujn infanojn; monon rentodonan. Klera Ùi ankaª estas; vastan legadon, sciu!

STENSGÅRD
Vastan legadon; ¤u?

DANIEL HEJRE
He-he; jenon mi pensus; Ùi servis dum du jaroj en la pruntobiblioteko de presisto Alm.  Nu, tamen hodiaª vi havas aliajn aferojn por pripensi, mi opinias.

STENSGÅRD
Tute ne; mi eble e¤ ne donos mian vo¤on. Sed por kiu vi vo¤donos, sinjoro Hejre?

DANIEL HEJRE
Mi ne havas vo¤donrajton, altestimata! Restis ja nur unu matrikulita hundujo por vendo, kaj tiun vi ricevis.

STENSGÅRD
Se vi farißus sendoma, mi translasu ßin.

DANIEL HEJRE
He-he; vi estas Ùercema; - a§ jes, tiu kara juneco, ßi havas benitan humoron. Sed nun mi almenaª eliru por  vidi la menaßerion. Via tuta asocio alvenis, mi aªdas. 
(vidas doktoron Fjeldbo, kiu venas de la fono.)                        Jen ankaª la doktoro! Jes, certe estas nome de la scienco ke vi prezentas vin?

FJELDBO
Nome de la scienco?

DANIEL HEJRE
Jes, pro la epidemio; eruptciis ja ¤i tie maligna rabies agitatoria. Nia Sinjoro estu kun vi, miaj karaj junaj amikoj!            (elen dekstre)

STENSGÅRD
Aªskultu; diru rapide, ¤u vi vidis la ¤ambelanon hodiaª?

FJELDBO
Jes.

STENSGÅRD
Kaj kion li diris?

FJELDBO
Kion li diris?

STENSGÅRD
Nu jes; mi ¢us skribis al li.

FJELDBO
Ãu vi tion faris? Kion vi skribis?

STENSGÅRD
Ke mi tenas min al la espero pri lia filino; ke mi volas paroli kun li pri tiu afero, kaj ke mi tial venos al li morgaª.

FJELDBO
Vi devus almenaª prokrasti la viziton. Estas la datreveno de la sinjoro ¤ambelano morgaª; venos tien multaj homoj -

STENSGÅRD
Ãuste tial; ju pli desto pli bone. Mi havas bonajn kartojn en la mano, vi sciu.

FJELDBO
Kaj al tiuj kartoj vi eble aludis?

STENSGÅRD
Kiel?

FJELDBO
Mi pensas, ke vi eble beligis vian amdeklaron per tiaj etaj minacoj aª tia¢oj?

STENSGÅRD
Fjeldbo, vi vidis la leteron!

FJELDBO
Ne, mi certigas al vi -

STENSGÅRD
Nu ja, efektive, - mi minacis lin.

FJELDBO
Jes, kaj tial mi kvazaª havas respondon al vi.

STENSGÅRD
Respondon? Eldiru, homo!

FJELDBO
(montras al li sigelitan paperon)                        Jen vidu. La vo¤donslipo de la sinjoro ¤ambelano.

STENSGÅRD
Kaj por kiu li vo¤donos?

FJELDBO
Li almenaª ne vo¤donos por vi.

STENSGÅRD
Por kiu do? Por kiu, mi demandas?

FJELDBO
Por la guberniestro kaj la pastoro.

STENSGÅRD
Kio do? E¤ ne por Lundestad?

FJELDBO
Ne. Kaj ¤u vi scias kial? Ãar Lundestad volas nomi vin kiel sian posteulon.

STENSGÅRD
Ïis tiom li kuraßas daªrigi!

FJELDBO
Jes, li kuraßas. Kaj li aldonis: Se vi renkontas Stensgård, diru al li, kiel mi vo¤donos; li sciu sur kiu piedo li havas min.

STENSGÅRD
Bone; li ricevu, kion li deziras.

FJELDBO
Pripensu; estas danßere malkonstrui malnovan turon, - oni riskas mem kuntirißi.

STENSGÅRD
Ho, mi farißis lerta post kelkaj tagoj.

FJELDBO
Ãu? Vi almenaª ne farißis pli saßa, ol daªre lasi maljuna Lundestad kuntiri vin.

STENSGÅRD
Vi ne kredas, ke mi travidis Lundestad? Vi ne kredas, ke mi komprenas, ke li turnis sin al mi, ¤ar li opiniis ke mi persvadis la ¤ambelanon, kaj ¤ar li volis spliti nian asocion kaj teni Monsen ekstere.

FJELDBO
Sed nun, kiam li scias, ke vi ne persvadis la ¤ambelanon, -

STENSGÅRD
 Li tro foren iris por retiri sin;  mi utiligis la tempon, distribuis pamfletojn;  la plimulto de liaj sekvantoj ne alvenos; ¤iuj la miaj ¤eestas -

FJELDBO
Estas granda salto de elektulo al parlamentano.

STENSGÅRD
Lundestad bone scias, ke se li perfidas min en la elektulkunveno, mi estos kapablulo por agiti lin el la komunuma reprezentantaro.

FJELDBO
Ne malbone kalkulite.  Sed por ke ¤io tio farißu sukceso, ¤u vi mem sentas ke vi estu pli forte enradikißinta ¤i tie ol nun ?

STENSGÅRD
Jes, tiuj ¤i homoj postulas ja ¤iam materialan sekurecon,  egalecon en interesoj -

FJELDBO
Ïuste; kaj tial fraªlino Bratsberg estu oferata.

STENSGÅRD
Oferata?  Tiel mi estus fripono, tute simple. Sed mi sentas profunde, ke farißos Ùia feli¤o.  Kio nun?  Fjeldbo, kio do estas?  Ankaª vi kovas ruza¢on -

FJELDBO
Mi?

STENSGÅRD
Jes, vi faras!  Silente vi kontraªlaboras min.  Kial vi faras tion?  Estu sincera - !  Ãu vi volas?

FJELDBO
Sincere dirite, ne.  Vi estas tro danßera, tro senskrupula, -  nu-nu-nu,  almenaª tro senkonsidera, por ke oni kuraßu esti sincera rilate al vi.  Tion kion vi ekscias, vi uzas senkonsidere.  Je mia amikeco mi konsilas al vi :  forigu fraªlinon Bratsberg el viaj pensoj.

STENSGÅRD
Mi ne povas.  Mi devas savi min el tiu a¤a malnobleco en kiu mi staras ¤i tie.  Mi ne povas plu vivi en tiu ¤i konfuza miksa¢o.  Jen mi devas akcepti esti brake subtenata de Ole Persen kaj Per Olsen, devas flustri kun ili en la anguloj, trinki kune kun ili, ekridi pri iliaj bavarbieraj sprita¢oj,  cidiri al seminarianoj kaj tiaj duone studintaj rabistoj.  Kiel povas mi konservi freÙa mian amon al la popolo meze en tio ¤i?  Estas kvazaª la fulma vorto perfidas min.  Mi ne havas eblecon por kubutadi, ne puran aeron por spiri.  Ho, foje kreskas en mi sopiro al noblaj virinoj.  Mi volas ion en kio estas beleco!  Mi kuÙas ¤i tie kiel en fe¤a golfo, kaj tie fore ondas la klara, blua fluo preterpase; - ho, kiel do vi povas kompreni tia¢on!

LUNDESTAD  
(el la fono)            Jen oni renkontas bonulojn.  Bonan matenon!

STENSGÅRD
Nun vi aªdu nova¢on,  sinjoro Lundestad!  Ãu vi scias por kiu vo¤donos la ¤ambelano?

FJELDBO 
Silentu;  ne estas honeste de vi!

STENSGÅRD
Pri tio mi ne atentas.  Li vo¤donos por la guberniestro kaj la pastoro.

LUNDESTAD
Nu jes, tion ni devis atendi.  Vi ja tute detruis la aferon  rilate li; -  mi ja petis vin saße ekludi viajn kartojn.

STENSGÅRD
Mi ludos saße  -  de nun.

FJELDBO
Gardu vin, ¤u aliuloj ne faru la samon.                    

(eksteren dekstre)

STENSGÅRD
Estas io insida en tiu homo.  Ãu vi komprenas kio tio estas?

LUNDESTAD
Ne, mi ne povas.  Sed jen aªdu, -  mi vidas ke vi aperigis ion en la gazeto.

STENSGÅRD
Mi?

LUNDESTAD
Jes, kun tia belega nekrologo pri mi.

STENSGÅRD
Kompreneble estas Aslaksen, tiu besto -

LUNDESTAD
Ankaª via atako kontraª la ¤ambelano staras tie.

STENSGÅRD 
Tio estas nekonata por mi.   Se mi volas ataki la ¤ambelanon, mi havas pli akrajn armilojn.

LUNDESTAD
Ãu?

STENSGÅRD
Ãu vi scias pri tiu kambio?  Rigardu ßin.  Ãu ßi estas valida?

LUNDESTAD
Ãu ßi validas?  Jena kambio?

STENSGÅRD
Jes, certe; rigardu ßin proksime.

DANIEL HEJRE
(de dekstre)            Sed pro diablo kio do estas - ?  Aha, jen vidu!  Ho ne, mi petas vin, sinjoroj, restu starantaj!  Ãu vi scias pri kio vi vive memorigis min?  Vi memorigis min pri somernokto en alta Nordio.

LUNDESTAD
Stranga parabolo.

DANIEL HEJRE
Tre simpla parabolo.  La kuÙanta kaj kreskanta suno en kortuÙa kunligo.  Ho, vere bonege!  Sed jen, pro diablo, kio okazas tie ekstere?  La Ùtatanoj ¤irkaªkuras kiel konfuzitaj kokinoj klukantaj kaj kokerikantaj kaj ne scias sur kiun stangon eksidi.

STENSGÅRD
Jes, ¤ar estas ja ankaª grava tago.

DANIEL HEJRE
Ho, vi kun via graveco.  Ne, estas io tute alia, miaj karaj amikoj!  Oni flustras pri granda ruino; bankroto, - ja, ne politika, sinjoro Lundestad;  je Dio!

STENSGÅRD
Bankroto?

DANIEL HEJRE
He-he, nun vivißis la advokato.  Jes, bankroto;  estas iuj kiuj staras antaª falo;  la hakilo kuÙas ¤e la radiko de la arbo ; -  sufi¤e;  laªdire du fremdaj sinjoroj preterveturis;  sed kien?  Kiujn tio koncernas?  Ãu vi ion scias, sinjoro Lundestad?

LUNDESTAD
Mi scias pri la arto silenti, sinjoro Hejre.

DANIEL HEJRE
Kompreneble;  vi estas ja politika esta¢o, politikisto, he-he!  Sed je mia sano, mi devißas foren por trovi lumon en la afero.  Estas ege amuze pri tiuj kruckambiuloj; ili estas kiel perloj sur Ùnuro : se unue unu elrulas, ¤iuj elrulas.

(elen en la fono)

STENSGÅRD
Ãu estas iu vero en tiu babilado?

LUNDESTAD
Vi montris al mi kambion.  £ajnis al mi ke mi vidis la nomon de grandkomercisto Bratsberg sur ßi.

STENSGÅRD
Ankaª tiun de la ¤ambelano.

LUNDESTAD
Kaj vi tamen demandis al mi ¤u ßi validas

STENSGÅRD
Jes, certe; nur rigardu ßin.

LUNDESTAD
Je Dio, ßi ne estas sufi¤e bona.

STENSGÅRD
Vi do vidas?

LUNDESTAD
Kion?

STENSGÅRD
Ke ßi estas falsa.

LUNDESTAD
Falsa?  Falsaj kambioj ordinare estas la plej sekuraj; ilin oni pagas unue.

STENSGÅRD
Sed kion vi pensas?  Ãu ßi ne estas falsa?

LUNDESTAD
Tiel bone ne estas.

STENSGÅRD
Kiel do?

LUNDESTAD
Mi timas ke estas tro multaj el tia¢oj, sinjoro Stensgård.

STENSGÅRD
Ãu? Tamen do ne eblas ke - ?

LUNDESTAD
Se grandkomercisto Bratsberg elrulas de la Ùnuro, do eble sekvos tiuj, kiuj estas plej proksimaj.

STENSGÅRD
(kaptas lian brakon)  Kiujn vi aludas per plej proksimaj?

LUNDESTAD
Ãu estas iuj pli proksimaj ol patro kaj filo?

STENSGÅRD
Sed bona Dio - !

LUNDESTAD
Ne  venas de mi!  Memoru ke estas Daniel Hejre, kiu parolis pri bankroto kaj ruino kaj -

STENSGÅRD
Tio ¤i estas kvazaª fulmofrapo sur min.

LUNDESTAD
Ho, multaj bonstatuloj falos de la stango. Iu estas tro bonvolema, li garantias; enkasa mono ne estas havebla; kaj se bienoj metißas al aªkcio, ili vendißos por mal- - -

STENSGÅRD
Kaj ¤io jeno kompreneble trafos, - trafos ankaª la infanojn!

LUNDESTAD
Jes;  por la fraªlino mi vere bedaªras.  El patrina hereda¢o ne multe restas; kaj Dio scias ¤u estas sekura la malmulton kiun Ùi havas.

STENSGÅRD
Ho, nun mi komprenas la konsilon de Fjeldbo; li tamen estas la ¤iam fidela!

LUNDESTAD
Kion doktoro Fjeldbo diris?

STENSGÅRD
Li estas tro fidela por ion diri; sed mi tamen komprenas lin.  Kaj mi e¤ komprenas vin nun, sinjoro Lundestad.

LUNDESTAD
Ãu vi ßis nun ne komprenis min?

STENSGÅRD
Ne funde; mi forgesis la rakonton pri la ratoj kaj la brulanta domo.

LUNDESTAD
Ne estis precipe bele dirite.  Sed kio estas al vi?  Vi aspektas konfuzite.  Je Dio, mi do ne estas farinta iun malbonon?

STENSGÅRD
Kian malbonon?

LUNDESTAD
Jes ja; mi vidas. Ho mi maljuna bruto!  Kara sinjoro Stensgård, se vi vere amas la knabinon, kiom gravas ¤u Ùi estas ri¤a aª senhava?

STENSGÅRD
Kiom tio gravas?  Ne, vere certe -

LUNDESTAD
Je Dio, feli¤a geedzeco tamen ne bazißas sur mono, mi scias.

STENSGÅRD
Kompreneble.

LUNDESTAD
Kaj per laboremo kaj diligenteco vi fine prosperos.  Ne timigu vin mizera ekonomia stato.   Mi scias kio estas amo; mi multe legis pri tiu ¤apitro en mia juneco.  Feli¤o en la domo; fidela virino - ; kara, kara, aliru tiel ke vi ne vivos en pento poste.

STENSGÅRD
Sed kiel vi sekve statos?

LUNDESTAD
Statos kiel eblos. Ãu vi opinias ke mi postulus tian koroferon de vi?

STENSGÅRD
Sed mi faros la oferon.  Jes, mi montros al vi, ke mi havas forton por tio.  Tie ekstere staras popolo en sopiro; ili postulas min kvazaª en senvorta plendo.  Ho, kiel mi povus kuraßi rifuzi!

LUNDESTAD
Jes, sed la bienposedanto - ?

STENSGÅRD
Mi scios plenumi la postulojn de miaj kuncivitanoj tiurilate, sinjoro Lundestad!  Mi vidas la vojon, novan vojon; kaj ßin mi prenos.  Mi malakceptas la feli¤on labori en rezigno por Ùi kiun mi amas.  Mi diras al mia popolo : Jen mi, - prenu min!

LUNDESTAD
(rigardas lin en silenta admiro kaj premas lian manon.) Vere, vi dotißis per grandaj kapabloj, sinjoro Stensgård!                   (elen dekstre)

(Stensgård faras kelkajn paÙojn tien kaj reen sur la planko; foje li haltas apud la fenestro, foje li tiras siajn harojn. Iom poste envenas Bastian Monsen de la fono.)

BASTIAN
Jen vi vidas min!

STENSGÅRD
De kie vi venas?

BASTIAN
De la nacio.

STENSGÅRD
Nacio?  Kion tio signifas?

BASTIAN
Ãu vi ne scias kion signifas la nacio?  Tio signifas la popolon; la simplan popolon; tiujn kiuj nenion havas kaj nenio estas; tiuj kiuj kuÙas ligitaj -

STENSGÅRD
Pro diablo, kiaj simio-petola¢oj estas tio?

BASTIAN
Kio?

STENSGÅRD
Mi lastatempe rimarkis, ke vi imitadas min; e¤ mian vesta¢on kaj mian manskribon vi kopias.  Vi ¤esu pri tio.

BASTIAN
Kio nun?  Ãu ni du ne apartenas al la sama partio?

STENSGÅRD
Jes, sed mi ne toleras tia¢on; - vi ridindigas vin mem -

BASTIAN
Ãu mi ridindigas min mem similante vin?

STENSGÅRD
Jes, simiante min.  Estu nun ßentila, Monsen, kaj ¤esu pri tia¢o; estas malagrable rigardi tia¢on.  Sed aªskultu, diru -  kiam revenos via patro?

BASTIAN
Pri tio mi nenion scias.  Li vojaßis al Kristiania, mi opinias; eble li ne revenos antaª ok tagoj.

STENSGÅRD
Ãu ne?  Estus maloportune.  Sed li ja estas faranta grandan negocon, oni diras?

BASTIAN
Ankaª mi estas faronta negocon.  Aªskultu nun, Stensgård, vi devas fari al mi servon.

STENSGÅRD
Volonte; kio tio do estus?

BASTIAN
Mi sentas min tiel forta.  Por tio mi povas danki vin; vi vekis min.  Mi devas ion fari, - mi volas edzißi.

STENSGÅRD
Edzißi ?  kun kiu?

BASTIAN
TÙÙ!  En ¤i tiu domo.

STENSGÅRD
Sinjorino Rundholmen?

BASTIAN
TÙÙ!  Jes, estas Ùi.  Vi parolu favore por mi!  Mi devas engaßi en ion tian.  £i apartenas al granda movado; estas en bona rilato kun la familio de la ¤ambelano de post la tempo kiam Ùia fratino tie servis kiel mastrumistino.  Se mi ricevos Ùin, mi eble ankaª ricevos kun mi la laboristoj de la komunumo.  Nu jes, entute, - mi amas Ùin, morto kaj plago!

STENSGÅRD
Ho, ami, ami!  Forigu tiun abomenindan hipokritecon.

BASTIAN
Hipokritecon!

STENSGÅRD
Jes;  vi almenaª mensogas por vi mem.  Jen vi parolas en la sama spiro pri vojlaboroj kaj amo.  Nomu do ¤iun aferon per sia ßusta nomo.  Estas io malpura en tio ¤i; mi ne volas engaßi en tio  -

BASTIAN
Sed aªskultu do - !

STENSGÅRD
Lasu min stari ekstere, mi diras!               (al doktoro Fjeldbo , kiu envenas de dekstre.)
Nu, kiel progresas la baloto?

FJELDBO
Por vi certe bonege.  Mi ¢us parolis kun Lundestad; li diris, ke vi ricevos preskaª ¤iujn vo¤ojn.

STENSGÅRD
Nu, ¤u tiel!

FJELDBO
Sed diable, kiel tio utilas?  Ãar vi ja ne estas bienulo, vi -

STENSGÅRD
(stampfante)                 Ãu ne estas diable!

FJELDBO
Nu, oni ja ne povas prizorgi du aferojn samtempe.  Se oni volas venki je unu flanko, oni devas akcepti perdon je la alia.  Adiaª!              (elen en la fono)

BASTIAN
Kion li pensis pri venki kaj perdi?

STENSGÅRD
Tion mi diros al vi poste.  Sed aªskultu, kara Monsen, - por reveni al tio kion ni priparolis; mi promesis paroli favore pri vi -

BASTIAN
Ãu vi promesis?  £ajnis al mi ke vi diris tute kontraªe - ?

STENSGÅRD
Babila¢o; vi ja ne permesis al mi paroli.  Mi volus diri, ke estas io malpura en tio ¤i, miksi sian amon kune kun vojlaboroj kaj tia¢oj; estas peko kontraª la plej nobla kion oni havas en sia brusto;  -  kaj tial, kara amiko, se vi do vere amas la knabinon -

BASTIAN
Vidvinon.

STENSGÅRD
Ho, jes-jes; tio estas ja la samo.  Mi pensas, ke kiam oni vere amas virinon, tio do estas io kio en si mem devas esti decida -

BASTIAN
Jes, tiel pensas ankaª mi.  Kaj tial vi do volas paroli por mi?

STENSGÅRD
Jes, tion mi faros kun granda ßojo.  Sed estas unu kondi¤o.

BASTIAN
Nu?

STENSGÅRD
Pago por pago, kara Bastian; - vi parolu por mi rekompence.

BASTIAN
Mi?  Al kiu?

STENSGÅRD
Ãu vi vere nenion rimarkis?  Estas ja tamen tiel proksime.

BASTIAN
Ãu do ne estas  - ?

STENSGÅRD
Ragna, via fratino, ja!  Jes, estas Ùi.  Ho, vi ne scias, kiel tio kaptis min vidi Ùin iri tie en silenta, senpretenda mastrumado -

BASTIAN
Ho, ¤u tio eblus?

STENSGÅRD
Tamen ke vi, kun via akra observemo tion ne rimarkis?

BASTIAN
Jes, iom pli frue eble Ùajnis al mi ke - ;  sed nun oni multe parolas pri via vizitado ¤e la familio de la ¤ambelano -

STENSGÅRD
Ho, ¤u?  Ãe la ¤ambelano?  Jes, Monsen, mi sincere diru al vi, ke estis momento kiam mi kvazaª staris necerta; sed je Dio, tio preterpasis; nun mi klare vidas min mem kaj la vojon, kiun mi devas iri.

BASTIAN
Jen mia mano.  Mi parolos, fidu tion.  Kaj rilate al Ragna, Ùi nur kuraßas fari  kion mi kaj patro deziras.

STENSGÅRD
Sed via patro, - ßuste tion mi dirus -

BASTIAN
TÙÙ;  morto kaj plago, jen mi aªdas sinjorinon Rundholmen;  parolu nun por mi, -  se Ùi ne estas tro implikita en aferoj; ¤ar en tiaj okazoj Ùi estas tre severa.  Jes, kara, faru nun la plej bonan; la reston mi prenos sur min.    Ãu vi ne vidis presiston Aslaksen ¤i tie?

STENSGÅRD
Li certe estas ¤e la administrado de la elekto.

(Bastian eliras en la fono; samtempe sinjorino Rundholmen envenas de dekstre.)

SINJORINO RUNDHOLMEN
Nun iras glate, sinjoro Stensgård; ¤iuj vo¤donas por vi.

STENSGÅRD
Tio estas do stranga.

MADAM RUNDHOLMEN
Jes;  Dio scias kion Monsen sur Storli diros.

STENSGÅRD
Aªskultu vorton, sinjorino Rundholmen!

SINJORINO RUNDHOLMEN
Nu, kio estas?

STENSGÅRD
Ãu vi volas aªskulti min?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho jes ja, volonte.

STENSGÅRD
Nu bone. Vi ¢us parolis pri via soleca stato -

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho, estis ja tiu terura, maljuna Hejre -

STENSGÅRD
Vi plendis pri tio kiel probleme estas sidi kiel vidvino -

SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes, je Dio, vi provus tion, sinjoro Stensgård!

STENSGÅRD
Sed se nun venus lerta, juna viro -

SINJORINO RUNDHOLMEN
Lerta, juna viro?

STENSGÅRD
Iu kiu longe silente amis vin -

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ne, sciu do, nun mi ne volas plu aªskulti vin.

STENSGÅRD
Vi devas!  Juna viro kiu ankaª trovas probleme stari sola -

SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes, kaj kio do?  Mi tute ne komprenas vin.

STENSGÅRD
Ãar vi nun povus krei feli¤on por du homoj, sinjorino Rundholmen, - por vi mem kaj -

SINJORINO RUNDHOLMEN
kaj por lerta, juna viro?

STENSGÅRD
Nu  bone; respondu al mi pri tio -

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho ne, Stensgård, ¤u vi parolas serioze?

STENSGÅRD
Kiel vi kredus ke mi volus trompi vin!  Ãu vi do ne volus -?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes, Dio scias ke mi volus!  Kara dol¤a -

STENSGÅRD
(paÙon malantaªen)            Kion?

SINJORINO RUNDHOLMEN
UÙ, jen iuj!

(Fraªlino Monsen rapide kaj maltrankvila venas de la fono.)

RAGNA
Permesu, - ¤u mia patro estas ¤i tie?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Via patro?  Jes; ne; - mi ne scias; - pardonu -

RAGNA
Kie li estas?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Via patro?  Nu; ne li preterveturis -

STENSGÅRD
Orienten al Kristiania.

RAGNA
Ne, tio ne eblas -

SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes, pretere li veturis, tion mi scias.  Ho, tamen, fraªlino Monsen, vi ne povas kredi kiel ßoja mi estas!  Atendu iomete, dum mi kuras malsupren en la kelon por ser¤i botelon de la pura.                    (elen maldekstre)

STENSGÅRD
Diru, fraªlino,  -  ¤u vere estas via patro kiun vi ser¤as?

RAGNA
Jes, vi ja aªdas.

STENSGÅRD
Kaj vi ne sciis ke li estas forveturinta dehejme?

RAGNA
Ho, kion mi scias?  Oni diras nenion al mi.  Tamen al Kristiania?  Ne eblas; ili estus lin renkontanta.  Adiaª.

STENSGÅRD
(baras al Ùi la vojon)   Ragna!  Aªskultu!  Kial vi tiel Ùanßißis rilate al mi.

RAGNA
Mi?  Permesu al mi preteriri!  Lasu min iri!

STENSGÅRD
Ne, vi ne iru!  Mi tenas tion ¤i kiel providencon, ke vi venis en tiu ¤i momento.  Ho, ne tiun evitemon; antaªe vi kondutis alimaniere.

RAGNA
Jes, tio estas, je Dio, pasinta!

STENSGÅRD
Sed kial -  !

RAGNA
Mi pli bone lernis koni vin; - bone ke mi tion lernis ßustatempe.

STENSGÅRD
Nu tiel?  Oni mensogis pri mi?  Jes, mi eble mem kulpas, mi estis kvazaª teksita en erarißo.  Tio estas pasinta!  Ho, kiam mi vidas vin, mi farißas pli bona homo.  Estas vi, kiun mi vere kaj intime Ùatas; estas vi, kiun mi amas, Ragna, - vin  kaj neniun alian!

RAGNA
Lasu min preterpasi!  Mi timas vin -

STENSGÅRD
Ho, sed morgaª, Ragna, -  ¤u mi tiam povas veni kaj paroli kun vi?

RAGNA
Jes, jes, je Dio; nur ne hodiaª.

STENSGÅRD
Nur ne hodiaª?  Hura!  Mi estas supre; mi estas feli¤a!

SINJORINO RUNDHOLMEN
(kun vino kaj kukoj de maldekstre)                    Jen, nun ni je ¤io trinku glason por sukceso kaj bonfarto.

STENSGÅRD
Por feli¤o en amo!  Je la amo kaj la feli¤o!  Hura por la tago morgaª!            (li trinkas.)

KANDIDATO HELLE
(de dekstre al Ragna)              Ãu vi trovis lin?

RAGNA
Ne, li ne ¤eestas.  Venu.  Venu!

SINJORINO RUNDHOLMEN
Sed, je Dio, kio estas?

KANDIDATO HELLE
Nenio; estas nur ke venis fremduloj al Storli, kaj  -

RAGNA
Dankon pro via bonvoleco, sinjorino Rundholmen  -

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ho; ¤u vi jam denove ricevis fremdulojn sur la nukon?

RAGNA
Jes, jes; pardonu; mi devas iri hejmen.  Adiaª!

STENSGÅRD
Adiaª, - ßis morgaª!

(Kandidato Helle kaj fraªlino Monsen eliras en la fono)

DANIEL HEJRE
(de dekstre)            Ha, ha; nun rulißas kiel bastonoj en rado!  Stensgård, Stensgård, Stensgård,  ili kokerikas; ¤iuj vo¤donas por li.  Nun ankaª vi devus elekti lin sinjorino Rundholmen!

SINJORINO RUNDHOLMEN
Hi; vi ion diras.  Sed ¤u ili ¤iuj vo¤donas por li?

DANIEL HEJRE
Jes, fakte ili faras; Stensgård ßuas la fidon de la popolo, kiel estas la diro.  Maljuna Lundestad ¤irkaªiras kun vizaßo kiel konfitita kukumo.  Ho, estas vera ßojo vidi tia¢on.

SINJORINO RUNDHOLMEN
Vi ne estu lin elektinta por nenio. Se mi ne povas vo¤doni, mi tamen povas regali.

(eliras maldekstre)

DANIEL HEJRE
Aspekte vi estas vidvina favorito, vi sinjoro Stensgård!  Jes, sciu do, - Ùin vi devus kapti, kaj vi estus bonhava, sinjoro!

STENSGÅRD
Sinjorino Rundholmen?

DANIEL HEJRE
Jes ßuste;  Ùi estas virino solida en ¤iuj direktoj;  Ùi farißos la unua en la kokinejo kiam la splita¢oj en Storli estos renversißintaj.

STENSGÅRD
Ãu do ne estas io en malordo en Storli?

DANIEL HEJRE
Ãu ne?  Vi havas malfortan memorkapablon, altestimata.  Ãu oni ne parolas pri ruino kaj bankroto kaj - ?

STENSGÅRD
Jes, jes, kaj kio plu?

DANIEL HEJRE
Kio plu? Jes, tion vi diru al mi. Jen oni ser¤is Monsen; du sinjoroj estas venintaj al Storli  -

STENSGÅRD
Paro da gastoj;  jes, tion mi scias -

DANIEL HEJRE
Neinvititaj gastoj,  mia kara juna amiko;  oni flustras pri polico kaj pri avidaj kreditoroj; -  estas malordo en la paperoj, vi sciu!  Sed jen,  -  kia papero estis tiu, kiun vi ricevis de Monsen hieraª?

STENSGÅRD
Ho, estis iu papero.  Malordo en la paperoj, vi diras?  Aªskultu; vi ja konas la subskribon de ¤ambelano Bratsberg?

DANIEL HEJRE
He-he;  certe mi konas.

STENSGÅRD
(elprenas la kambion)            Nu, do rigardu tiun ¤i.

DANIEL HEJRE
Donu; mi vere estas iom miopa, sed -              (post esti rigardinta)            Jeno, estimata? Tio neniam estis de la mano de la ¤ambelano.

STENSGÅRD
Neniam?  Do efektive -  !

DANIEL HEJRE
Kaj ßi estas skribita de proprietulo Monsen?

STENSGÅRD
Ne, de grandkomercisto Bratsberg.

DANIEL HEJRE
Babila¢o!  Montru.              (rigardas kaj redonas ßin)            Tiun vi povas uzi por ekbruligi vian cigaron.

STENSGÅRD
Kio do?  Ankaª la nomo de la skribinto  - ?

DANIEL HEJRE
Falsa, juna sinjoro; falsigita, tiel certe kiel mi nomißas Daniel.  Oni bezonas ja nur rigardi ßin per la akra rigardo de malfido  -

STENSGÅRD
Sed kiel do eblis - ?  Monsen devus ja ne esti sciinta  -

DANIEL HEJRE
Monsen?  Ne, tiu ulo havas scion nek pri siaj propraj paperoj nek pri tiuj de aliuloj.  Sed bone estas ke tio ¤i havu finon, sinjoro Stensgård.!  Estas kontentigo al la morala sento.  Ho, mi ofte sentis min ekfajrigita de honesta kolero, se mi mem kuraßas tion diri, irante ¤i tie kiel atestanto al  -  ;  nu sufi¤as.  Sed la ridinda¢o pri ¤io estas tio, ke kiam nun Monsen falas, li unue kuntiras grandkomerciston Bratsberg;  la grandkomercisto kuntiras la ¤ambelanon -

STENSGÅRD
Jes, tion diris ankaª Lundestad.

DANIEL HEJRE
Sed kompreneble estas metodo en la bankroto.  Atentu; mi estas maljuna aªguristo : Monsen metißos en la punejon,  la grandkomercisto ricevos pagkompromison kaj la ¤ambelano metißos sub administrado;  tio signifas ke liaj kreditoroj donacas al li kelkajn mil talerojn jare kiel vivdaªran pension.  Tiel tia¢o farißas, sinjoro Stensgård!  Mi scikonas tion;  mi scikonas tion.  Kion do diras la klasikulo?  Fiat justitia, pereat mundus;   tio signifas :  Fi, kia justico estas en ¤i tiu putra mondo, sinjoro!

STENSGÅRD
(paÙante sur la planko)              La unua kaj la alia!  Ambaª vojoj baritaj!

DANIEL HEJRE
Kio diable - ?

STENSGÅRD
Kaj tio ßuste nun!  Nun,  -  nun!

LIBROPRESISTO ASLAKSEN
(venas de dekstre)            Gratulon; gratulon, sinjoro elektulo!

STENSGÅRD
Elektita?

ASLAKSEN
Per 117 vo¤oj,  -  kaj Lundestad 53.  La aliuloj disventißis.

DANIEL HEJRE
Do, via unua paÙo sur la kariero de la honoro, sinjoro Stensgård!

ASLAKSEN
Tio aldone kostos bovlon da pun¤o  -

DANIEL HEJRE
Jes, estas ja la unua paÙo kiu kostas, oni diras.

ASLAKSEN
(dekstren, vokante)            Pun¤o sur la tablon, sinjorino Rundholmen!  La nova elektulo regalas!

(Bienulo Lundestad kaj pluraj vo¤donintoj laªe venas de dekstre.)

DANIEL HEJRE
(kompate al Lundestad)                     53!  Jen la rekompenco al la griza civitano!

LUNDESTAD
(flustre al Stensgård)            Ãu vi nun staras fikse en tio kion  -  ?

STENSGÅRD
Kiel utilas stari fikse, kie ¤io falas?

LUNDESTAD
Ãu vi pensas, ke la ludo estus perdita.?

ASLAKSEN
(returnen de maldekstre)            Sinjorino Rundholmen mem elspezos por la pun¤o;  -  Ùi estas la plej proksima al tio, Ùi diras.

STENSGÅRD
(frapita de penso)            Sinjorino Rundholmen!   La plej proksima al  -  !

LUNDESTAD
Kio?

STENSGÅRD
La ludo ne estas perdita, sinjoro Lundestad!                       
                                                ( eksidas ¤e la tablo dekstre kaj skribas)

LUNDESTAD
(mallaªte)            Aªdu, Aslaksen;  ¤u vi akceptos ion en la gazeton  por postmorgaª?

ASLAKSEN
Jes, je Dio, certe.  Ãu ßi estas kruda?

LUNDESTAD
Certe ne kruda.

ASLAKSEN
Nu, sensignife;  mi tamen akceptos ßin.

LUNDESTAD
Estas mia politika testamento;  mi skribos ßin ¤ivespere            (transiras la plankon)        

SERVISTINO
(de maldekstre)               Jen pun¤o de la sinjorino.

ASLAKSEN
Hura;  nun vivißas la lokaj rilatoj!

(Li metas la bovlon sur la mezan tablon, verÙas por ¤iuj, kaj dum la sekvo li ripetade trinkas.  Bastian Monsen intertempe envenis de dekstre.)                

BASTIAN
(mallaªte)            Nu, vi certe memoras mian leteron?

ASLAKSEN
Fidu;                (frapas sian brustpoÙon)             Jen mi havas ßin .

BASTIAN
Kaj do vi prizorgos ßin plej eble tuje;  -  kiam vi vidas ke Ùi estas libera,  vi komprenas.

ASLAKSEN
Komprenas; komprenas!              (krias)                Venu!  Jen la glasoj estas plenigitaj!

BASTIAN
Je la diablo,  vi ne faros tion por nenio.

ASLAKSEN
Bone;  bone            (al la servistino)            Citronon,  Karen;  -  ventrapide!            (Bastian malproksimißas)

STENSGÅRD
Aªdu vorton, Aslaksen ;  ¤u vi preterpasos ¤i tie morgaª vespere?

ASLAKSEN
Morgaª vespere?  Jes, volonte.

STENSGÅRD
Bone;  eniru kaj donu ¤i tiun leteron al sinjorino Rundholmen.

ASLAKSEN
De vi?

STENSGÅRD
Jes.  Metu ßin en la poÙon.  Jen, jen.  Do morgaª vespere.

ASLAKSEN
Ïuste;  estu trankvila.

(La servistino alportas  la mendita¢ojn.  Stensgård iras al la fenestro.)

BASTIAN
Nun, vi,  -  ¤u vi parolis al sinjorino  Rundholmen?

STENSGÅRD
Parolis?  Nu jes,  mi iomete parolis  -

BASTIAN
Kaj kion vi opinias?

STENSGÅRD
Jes,  -  ja¸ ni interrompißis;  mi ne povas diri al vi ion certan.

BASTIAN
Mi tamen provos;  Ùi multe bedaªras la vidvinan staton.  Post horo mi deziras decidigi tion.

STENSGÅRD
Post horo?

BASTIAN            (vidas sinjorinon Rundholmen, kiu envenas de maldekstre)            TÙÙ;  nenion atentigu!                      (iras trans la planko)

STENSGÅRD
(al Aslaksen, mallaªte)                           Redonu al mi la leteron.

ASLAKSEN
Vi volas rehavi ßin?

STENSGÅRD
Jes,  tuj;  mi prizorgos ßin mem.

ASLAKSEN
Bonvolu;  jen ßi estas.

(Stensgård  metas la leteron en la poÙon  kaj iras en inter la aliulojn.)

SINJORINO RUNDHOLMEN
(al Bastian)                     Kion do vi diras pri la baloto, Monsen?

BASTIAN
Ãion bonan;  mi kaj Stensgård estas bonaj amikoj, vi sciu. Mi ne mirus ¤u li trovus lokon en la parlamento.

SINJORINO RUNDHOLMEN
Sed tion via patro certe ne Ùatus.

BASTIAN
Ho patro, li havas tiom da feroj en la fajro.  Cetere, se ili sendas Stensgård, la honoro tamen restos en la familio, mi pensas.

SINJORINO RUNDHOLMEN
Kiel tio?

BASTIAN
Li iras svatante  -

SINJORINO RUNDHOLMEN
Dio do;  ¤u li ion diris?

BASTIAN
Jes;  kaj mi promesis paroli por li;  tio iros;  mi certe opinias ke Ragna Ùatas lin.

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ragna?

LUNDESTAD
(proksimißas)                  Nu;  pri kio vi parolas tiel vigle,  sinjorino Rundholmen ?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Imagu,  li diras ke  Stensgård iras svatante  - 

LUNDESTAD
Nu jes;  sed la ¤ambelano ne estas facile fleksebla  -

BASTIAN
La ¤ambelano?

LUNDESTAD
Li eble konsideras Ùin iom tro supera por ordinara advokato  -

SINJORINO RUNDHOLMEN
Kiu;  kiu?

LUNDESTAD
La fraªlino;  la filino, kompreneble.

BASTIAN
Li do ne svatas  fraªlinon Bratsberg, mi scias?

LUNDESTAD
Je mia savo, li faras.

SINJORINO RUNDHOLMEN
Kaj pri tio vi sakras?

BASTIAN
Kaj al mi li diris  -  ! Audu;  mi parolu kun vi!             (Lundestad kaj Bastian  al la fono)

SINJORINO RUNDHOLMEN
(proksimißas al Stensgård)                      Vi devas stari garde, Stensgård!

STENSGÅRD
Kontraª kiu?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Kontraª malbonaj homoj; trovißas personoj kiuj incidas kontraª vi.

STENSGÅRD
Ke ili faru,  -  se ili nur ne incidas je iu certa.

SINJORINO RUNDHOLMEN
Kiu estas tiu?

STENSGÅRD
(sekrete donas la leteron al Ùi)            Jen;  legu tion kiam vi estas sola

SINJORINO RUNDHOLMEN
A§, tion mi ja sciis!                (eniras dekstre)

FERFAREJA ADMINISTRANTO RINGDAL
(de dekstre)                    Nu, mi aªdas ke vi venkis,  sinjoro advokato.

STENSGÅRD
Jes, mi faris, sinjoro administranto;  kaj tion malgraª la klopodadoj de via altestimata ¤efo.

RINGDAL
Pri kio li klopodadis?

STENSGÅRD
Por min forvo¤doni.

RINGDAL
Li uzas sian vo¤donrajton kiel ¤iu ajn.

STENSGÅRD
Domaße ke li verÙajne ne pli ofte uzos ßin.

RINGDAL
Kion tio signifas?

STENSGÅRD
Mi pensas,  ¤ar estas diverse pri la paperoj  -

RINGDAL
Pri la paperoj!  Kiaj paperoj?  Kion vi entreprenis?

STENSGÅRD
Ho, vi ne bezonas konduti kvazaª vi nenion komprenis.  Ãu ne estas ventego atendinda?  Bankroto en granda skalo?

RINGDAL
Nu, tion mi aªdas de ¤iuj flankoj.

STENSGÅRD
Kaj ¤u ne kaj la ¤ambelano kaj la grandkomercisto estas enmiksitaj?

RINGDAL
Permeso, ¤u vi estas freneza?

STENSGÅRD
Nu,  estas ja nature , ke vi provas kaÙi  tion.

RINGDAL
Kion tio utilus?  Ãu tia¢o povas esti kaÙata?

STENSGÅRD
Ãu tio do ne estas vero?

RINGDAL
E¤ ne silabo rilate al la ¤ambelano.  Sed kial vi povus kredi tia¢on?  Kiu kredigis tion al vi?

STENSGÅRD
Je la momento mi ne diras.

RINGDAL
Indiferente.  Sed en kiu ajn kiu tion faris, sube kuÙas iu intenco.

STENSGÅRD
Intenco  -  !

RINGDAL
Jes, pripensu;  ¤u ne estas iu, kiu konsiderus avantaßon teni vin for de la ¤ambelano - ?

STENSGÅRD
Je mia savo;  jes, jes; estas!

RINGDAL
La ¤ambelano funde alte taksas vin  -

STENSGÅRD
Ãu li faras?

RINGDAL
Jes,  kaj tion oni volas interrompi;  -  oni bazigas sin sur tio, ke vi ne konas la rilatojn ¤i tie, kaj ke vi estas ekflamißema kaj kredema; ke  -

STENSGÅRD
Ho, tiuj saªroj!  Kaj sinjorino Rundholmen kiu havas mian leteron!

RINGDAL
Kiun leteron?

STENSGÅRD
Ho, nenion.  Sed ankoraª ne estas tro malfrue!  Kara sinjoro Ringdal, ¤u vi renkontos la ¤ambelanon ¤ivespere?

RINGDAL
Certe.

STENSGÅRD
Diru al li, ke estas nur fraza¢o, tiuj minacoj pri kiuj li certe scias;  diru al li, ke morgaª  mi venos mem por ¤ion klarigi.

RINGDAL
Ãu vi venos?

STENSGÅRD
Jes, por pruvi al li;  -  a§, pruvi!  Jen, sinjoro Ringdal; donu al la ¤ambelano ¤i tiun kambion de mi. 

RINGDAL
La kambion  -  !

STENSGÅRD
Jes, jes;  estas io kion vi ne komprenas;  sed nur donu ßin al li  -

RINGDAL
Vere, sinjoro Stensgård  -

STENSGÅRD
Kaj vi nur aldonu ¤i tiujn simplajn vortojn de mi : estas tiel ke mi agas kontraª tiuj homoj, kiuj volas forvo¤doni min el la elektul-baloto.

RINGDAL
Vi povas fidi tion.     (eliras fone)

STENSGÅRD
Jen aªdu, sinjoro Hejre,  -  kiel vi povis imagigi al mi tiun historion pri la ¤ambelano?

DANIEL HEJRE
Kiel mi povis imagigi al vi  -  ?

STENSGÅRD
Jes, efektive;  tio estas ja la plej nigra mensogo  - 

DANIEL HEJRE
Ej; jen vidu;  ßojigas min kore! Imagu, sinjoro Lundestad, ke estas mensogo, tio pri la ¤ambelano.

LUNDESTAD
TÙÙ;  malßusta spuro;  efektive ßi estas pli proksima.

STENSGÅRD
Kiel pli proksima?

LUNDESTAD
Mi nenion scias!  sed oni parolas pri sinjorino Rundholmen  -

STENSGÅRD
Ãu!

DANIEL HEJRE
Nu, ¤u mi ne antaªdiris tion!  Tiuj rilatoj kun la proprietulo en Storli  -

LUNDESTAD
Li forveturis ¤imatene, antaª ol tagißis  -

DANIEL HEJRE
Kaj la familio eliris por ser¤i lin  -

LUNDESTAD
kaj la filo aferadas por prizorgi sian fratinon  -

STENSGÅRD
Prizorgi!  “Morgaª”,  Ùi diris; kaj Ùia maltrankvilo por la patro  - !

DANIEL HEJRE
He-he ;  vidu ke li eble iris por pendigi sin!

ASLAKSEN
Ãu iu pendigis sin?

LUNDESTAD
Sinjoro Hejre diras ke Monsen en Storli  -

PROPRIETULO  MONSEN
(de la fono)            Ãampanon sur la tablon!

ASLAKSEN  kaj  PLURAJ
Monsen!

MONSEN
Jes,  Monsen, jes!  Ãampanomonsen!  Monomonsen!  Vino,  pro diabla haªto kaj osto!

DANIEL HEJRE
Sed, altestimata  - !

STENSGÅRD
Vi!  De kie vi venas?

MONSEN
De komercado!  Enspezis cent mil!  Hej;  morgaª mi faros resonan tagmanßon en Storli.  Ãiuj estas invitataj.  Ãampanon, mi diras!  Gratulon al vi,  Stensgård,  Vi ja farißis elektulo.

STENSGÅRD
Jes, mi klarigos al vi  -

MONSEN
Pa;  ¤u tio konsernas min?  Vino?  Kie estas sinjorino Rundholmen?

(volas eniri maldekstre)

LA SERVISTINO
(kiu ¢us elvenis)              Neniu envenu;  la sinjorino sidas legante leteron  -

BASTIAN
Ho,  morto kaj plago!              (al la fono)

STENSGÅRD
Ãu Ùi legas leteron?

LA SERVISTINO
Jes,  kaj krome Ùi estas tute konfuzita.

STENSGÅRD
Adiaª, sinjoro Monsen;  morgaª tagmanßon en Storli  -

MONSEN
Adiaª;  morgaª!

STENSGÅRD
(mallaªte)            Sinjoro Hejre, bonvolu fari al mi servon.

DANIEL HEJRE
Certe, certe

STENSGÅRD
Kolorigu min iom nigra por sinjorino Rundholmen;  parolu iom dubesence pri mi;         -  vi faras tion tiel elegante.

DANIEL HEJRE
Kio diable estas tio?

STENSGÅRD
Mi havas miajn kialojn;  estas Ùerco, mi diru,  -  veto kun  -  kun iu al kiu vi havas neamikajn sentojn.

DANIEL HEJRE
Aha, mi komprenas  -  ;  sufi¤e dirite!

STENSGÅRD
Do, nenion koruptigu;  nur igu Ùin iom dubema en sia estimo pri mi;  iomete necerta ßis plue, vi komprenas.

DANIEL HEJRE
Fidu min;  estos por mi kora plezuro  -

STENSGÅRD
Dankon, dankon,  ßis plue!                (transen al la tablo)            Sinjoro Lundestad, ni du interparolos morgaª antaªtagmeze ¤e la ¤ambelano.

LUNDESTAD
Ãu vi havas esperon?

STENSGÅRD
Trioblan!

LUNDESTAD
Trioblan?  Sed mi ne komprenas  -

STENSGÅRD
Ne bezonißas;  de nun mi helpos min mem.                                       (elen en la fono)

MONSEN
(apud la pun¤ujo)           Ankoraª glasplenon, Aslaksen!  Kie estas Bastian?

ASLAKSEN
Li elkuris.  Sed mi havas leteron prizorgendan por li.

MONSEN
Ãu vi havas?

ASLAKSEN
Al sinjorino Rundholmen.

MONSEN
Nu, fine!

ASLAKSEN
Sed ne antaª morgaª vespere, li diris; nek pli frue nek pli malfrue; ßustatempe!  Je via sano!

DANIEL HEJRE
(al Lundestad)                 Kia diabla sekretado estas tio inter tiu sinjoro Stensgård kaj sinjorino Rundholmen.

LUNDESTAD
(pli mallaªte)                  Li svatas Ùin.

DANIEL HEJRE
Ãu mi ne imagis ? Sed li petis min nigrigi sin, suspektigi sin  -  ;  sufi¤e dirite  -

LUNDESTAD
Kaj tion vi promesis?

DANIEL HEJRE
Jes, kompreneble.

LUNDESTAD
Laªdire li estas dirinta pri vi, ke kion vi promesas oriente, vi plenumas okcidente.

DANIEL HEJRE
He-he; la kara animo,  -  efektive ¤i tiun fojon li estos miskalkulinta.

SINJORINO RUNDHOLMEN
(kun malfermita letero;  ¤e la pordo maldekstre)            Kie estas advokato Stensgård?

DANIEL HEJRE
Li kisis vian servistinon kaj foriris, sinjorino Rundholmen!

 

Kurteno

 

 

KVINA  AKTO

 

(Granda akceptejo ¤e la ¤ambelano.  Enirejo en la fono;  pordoj dekstre kaj maldekstre)

(Ferfareja administranto Ringdal staras apud tablo foliumante paperojn.  Iu frapas.)

 

RINGDAL
Envenu!

DOKTORO  FJELDBO
(de la fono)                     Bonan matenon!

RINGDAL
Bonan matenon, sinjoro doktoro!

FJELDBO
Nu,  ¤io bone statas?

RINGDAL
Jes, dankon; sufi¤e bone; sed  -

FJELDBO
Sed?

RINGDAL
Jes, vi ja certe aªdis la grandan nova¢on ?

FJELDBO
Ne!  Kio estas tio ?

RINGDAL
Ãu ?  Vi ne aªdis pri tio, kio okazis en Storli?

FJELDBO
Ne!

RINGDAL
Monsen forkuris ¤inokte.

FJELDBO
Forkuris?  Monsen?

RINGDAL
Forkuris.

FJELDBO
Sed bona Dio  - ?

RINGDAL
Strangaj onidiroj cirkulis jam hieraª;  sed jen Monsen revenis;  li estas sciinta simuli  -

FJELDBO
Sed la kialo?  La kaªzo?

RINGDAL
Nemezurebla perdo en ¤arpenta¢a komerco, dirißas;  paro da firmaoj en Kristianio ¤esis  kaj jen  -

FJELDBO
Kaj li forkuris!

RINGDAL
Foren al Svedlando, verÙajne.  Ãimatene venis la aªtoritatoj al Storli;  oni registras kaj sigelas  -

FJELDBO
Kaj la malfeli¤a familio  - ?

RINGDAL
La filo vere ¤iam tenis sin ekstere;  almenaª nun li Ùajnigas kvazaª nenio okazis mi aªdas.

FJELDBO
Jes, sed la filino?

RINGDAL
TÙÙ;  la filino estas ¤i tie.

FJELDBO
Ãi tie?

RINGDAL
La familia instruisto kondukis Ùin kaj la etulojn ¤i tien ¤imatene;  la fraªlino zorgis pri ili  en silento.

FJELDBO
Kaj kiel Ùi eltenas tion ¤i?

RINGDAL
Ho, mi pensas, sufi¤e tolere.  Vi povas kompreni, ke post la traktado kiun Ùi spertis hejme  - ;  kaj krome mi povas rakonti al vi, ke Ùi   -  TÙÙ;  jen la ¤ambelano.

LA ÃAMBELANO
(de maldekstre)                  Jen vi estas, kara doktoro!

FJELDBO
Jes, mi venis sufi¤e frue.  Ãu mi rajtas feli¤igi vin pri la datreveno de via naskißo, sinjoro ¤ambelano!

LA ÃAMBELANO
Ho, Dio zorgu pri la feli¤o kiun tiu portos;  sed dankon al vi;  mi scias ke vi deziras al mi ¤ion bonan.

FJELDBO
Kaj ¤u mi kuraßas demandi al vi, sinjoro ¤ambelano  -

LA ÃAMBELANO
Unue vorton;  de nun vi delasu tiun titolon.

FJELDBO
Kion tio signifas?

LA ÃAMBELANO
Mi estas ferfareja posedanto, ßuste kaj rekte.

FJELDBO
Ho,  sed kia absurda¢o do estas tio ¤i?

LA ÃAMBELANO
Mi rezignis titolon kaj oficon.  Mia humila letero sendißos jam hodiaª.

FJELDBO
Pri tio vi tamen devus iomete dormi.

LA ÃAMBELANO
Kiam mia reßo montris al mi la gracon akcepti min en sian plej proksiman medion, tio okazis pro la reputacio, kiun mia familio dum longa parencaro estis sciinta konservi.

FJELDBO
Jes, kaj kio krome?

LA ÃAMBELANO
Mia familio estas malhonorigita, same multe kiel proprietulo Monsen. Jes, vi do aªdis pri Monsen?

FJELDBO
Jes, mi aªdis.

LA ÃAMBELANO
(al Ringdal)                      Ãu oni nenion pli scias?

RINGDAL
Nenion alian ol ke li tiras kun si vicon da junaj bienuloj.

LA ÃAMBELANO
Kaj mia filo?

RINGDAL
Via filo sendis al mi kvitigon.  Li povas pagi al ¤iu ajn la Ùuldon;  sed nenio restos.

LA ÃAMBELANO
Hm.  Do bonvolu pretskribi mian petskribon.

RINGDAL
Estos farata.                 (elen tra la antaªa pordo dekstre)

FJELDBO
Sed ¤u vi pripensis?  Ãio povas ja esti aranßata en silento.

LA ÃAMBELANO
Ãu?  Ãu mi povas fari min mem nescia pri kio okazis?

FJELDBO
Ho, kio estas do okazinta?  Li ja skribis al vi, kaj konfesis sian malkonsiderecon, petegis pri pardono;  tio ¤i estas ja la sola fojo kiam li faris sin kulpa pri tia¢o;  kio do estas, mi demandas?

LA ÃAMBELANO
Ãu vi volis agi kiel mia filo agis?

FJELDBO
Li ne volas tion refari;  tio estas la ¤efa afero.

LA ÃAMBELANO
Kaj  el kio scias vi ke li ne volas refari tion?

FJELDBO
Se ne el io alia, mi scias tion el la sceno, kiun vi mem rakontis al mi;  tiun pri via bofilino.  Kio ajn kio rezultos el tio, li tamen skuißas al sincereco.

LA ÃAMBELANO
(paÙadante)            Mia bedaªrinda Selma!  Nia trankvila paco kaj feli¤o for¢etita!

FJELDBO
Estas io kio rangas pli alte.  Tiu feli¤o estis Ùajno. Jes, mi diru al vi: Sur tio, kiel sur multo alia vi konstruis sur kava fundo;  vi estis blindigita kaj fiera, sinjoro ¤ambelano!

LA ÃAMBELANO
(haltas)             Mi?

FJELDBO
Jes, vi!  Vi insistis pri la honesteco de via familio;   sed kiam estis tiu honesteco metita sur provo?  Ãu vi scias, ke ßi tolerus la tenton?

LA ÃAMBELANO
Vi povas Ùpari al vi ¤ian predikon, sinjoro doktoro;  la eventoj de la lastaj tagoj ne pasis sur mi senÙpure.

FJELDBO
Tion ankaª mi kredas;  sed permesu ke tio montru sin en iom pli milda jußo kaj en pli klara konscio.  Vi ripro¤as vian filon; sed kion vi faris por tiu filo?  Vi zorgis por eduki liajn talentojn, sed ne por fondi en li karakteron.  Vi faris prelegojn pri kio li Ùuldas al sia honesta familio;  sed vi ne kondukis, fleksigis kaj formis lin tiel, ke farißis subkonscia neceso konduti honeste.

LA ÃAMBELANO
Ãu tion vi opinias?

FJELDBO
Mi kaj kredas kaj tion scias.  Sed estas ja tiel ordinare ¤i tie;  oni akceptas la taskon lerni anstataª esti.  Ni vidas al kio tio kondukas;  ni vidas tion en la centoj da talentaj homoj, kiuj nur duone evoluis, kaj estas io en sentoj kaj animstatoj kaj io tute alia en ago kaj kondutmaniero.  Jen vidu Stensgård  -

LA ÃAMBELANO
Stensgård, jes!  Kion vi diras pri Stensgård?

FJELDBO
Flika¢o.  Mi konas lin ekde la infaneco.  Lia patro estis velka sentaªgulo, mizerulo, iu neniu;  li komercis etan detalejon kaj flanke pantedonadis; aª pli ßuste,  estis la edzino kiu komercis.  £i estis krudeca virino, la plej nevirina kiun mi iam konis.  La edzon Ùi sukcesis meti sub kuratorecon; neniu kora penso ekzistis en Ùi.  En tiu hejmo Stensgård elkreskis.  Krome li vizitis la gimnazion.  “Li studu,” diris la patrino; “li farißu lerta enkasisto.”  Malbeleco en la hejmo; altißo en la lernejo; la animo, la karaktero, la volo, la talentoj,  -  ¤io disen tirita. Al kio alia povis tio konduki, krom al disißo en la personeco?

LA ÃAMBELANO
Mi ne scias al kio tio povus konduki.  Sed mi Ùatus scii kio estas sufi¤e bona por vi.  El Stensgård oni povas nenion atendi;  e¤ ne el mia filo; sed el vi kompreneble; el vi  - !

FJELDBO
Jes, el mi; ßuste el mi. Ho, vi ne devas rideti;  mi ne fanfaronas; sed mi ricevis tion kio fondas la ekvilibron, kaj faras onin certa.  Mi elkreskis en simpla mezklasa familio.  Mia patrino estas virino tute kaj fide;  hejme ¤e ni neniam estis deziroj transen de la talentoj;  neniu postulo pereis sur la Ùero de la rilatoj,  neniu morto perturbis postlasante malplenecon kaj senecon en la rondo.  Tie estis amo al beleco;  sed ßi kuÙis intime en la vivkoncepto, ne flanke de ßi; tie estis nek la ekscesoj de la intelekto nek de la animstato -

LA ÃAMBELANO
Jen, jen;  do tial vi farißis tiel senmezure perfekta?

FJELDBO
Fore de tio mi min imagas.  Mi nur diras, ke la vivkondi¤oj prezentis sin tiel senfine favoraj por mi; kaj tion mi sentas kiel respondecon.

LA ÃAMBELANO
Ke tiel estu;  sed ¤ar Stensgård neniun tian respondecon havas, tiam estas des pli bele, ke li tamen  -

FJELDBO
Kion?  Kia¢on?

LA ÃAMBELANO
Vi prijußas lin false, mia bona doktoro!  Jen vidu.  Kion vi diras pri tio ¤i?

FJELDBO
La kambio de via filo?

LA ÃAMBELANO
Jes, ßin li sendis min reen.

FJELDBO
Libervole?

LA ÃAMBELANO
Libervole kaj sen kondi¤oj.  Bele; noble;  -  kaj tial de hodiaª mia domo staros malferma por li.

FJELDBO
Pripensu!  Pro vi mem kaj pro via filino  -

LA ÃAMBELANO
Ho preterlasu min!  Laª ecoj li multe antaªas vin;  almenaª li malferme aliras;  sed vi, vi aliras kaÙe.

FJELDBO
Mi?

LA ÃAMBELANO
Jes, vi!  Farißis la estranto en ¤i tiu domo;  Vi eliras kaj envenas;  mi petas vian konsilon en ¤io ajn,  -  kaj tamen  -

FJELDBO
Nu ja, tamen ?

LA ÃAMBELANO
Tamen estas io kaÙe ¤e vi;  io damnita;  io  -  io distingita kiun mi tute ne Ùatas!

FJELDBO
Sed pliklarigu do!

LA ÃAMBELANO
Mi?  Estas vi kiu priklarigus,  nepre!  Sed nun estu por vi kiel estas.

FJELDBO
Sinjoro ¤ambelano,  ni du ne komprenas unu la alian.  Mi ne havas kambion por resendi;  sed povus okazi, ke mi alportus e¤ pli grandan oferon.

LA ÃAMBELANO
Ãu?  Per kio?

FJELDBO
Per silento.

LA ÃAMBELANO
Per silento.  Ãu mi diru al vi kion mi dezirus?  Farißi kruda, sakri, eniri la asocion de la junuloj!  Vi estas distingita rigidnukulo, sinjoro farejkuracisto;  - kaj tio ne konvenas en nia libereca asocio.  Jen Stensgård;  li ne estas tia;  kaj tial li povos veni en ¤i tiun domon;  li devos  -  ;  li devos  -  !  Ho, mi ne emas, je mia benata feli¤o  -  !  Nun estu por vi kiel estas;  kiel oni sternas, oni dormas.

LUNDESTAD
(de la fono)            Feli¤o pri la tago, sinjoro ¤ambelano!  Permesu ke mi deziras al vi honoron kaj ¤ion bonan  -

LA ÃAMBELANO
Ho, je diablo,  -  mi preskaª diris.  Ãio estas flika¢o, mia kara Lundestad.  Nenio funde toleras provon en ¤i tiu mondo.

LUNDESTAD
Jes, tiel ankaª diras la kreditoroj de proprietulo Monsen.

LA ÃAMBELANO
Jes, tio ¤i pri Monsen!   Ãu tio ne frapis vin kiel fulmo?

LUNDESTAD
Ho,  vi jam longe antaªdiris tion, vi, sinjoro ¤ambelano.

LA ÃAMBELANO
Hm, hm;  -  jes, certe mi faris;  ne estas pli longe ol de antaªhieraª ke li venis pete  -

FJELDBO
Eble por savißi.

LUNDESTAD
Neeblus;  li sinkis tro profunden;  -  kaj tio kio okazas, efektive estas la plej bona.

LA ÃAMBELANO
Bone efiku!  Ãu vi ankaª trovas tion la plej bona ke vi venkißis en la elekto hieraª?

LUNDESTAD
Mi ja ne venkißis;  ¤io iris ja laª mia propra volo.  Kun Stensgård oni ne kornobatu;  li havas tion por kio ni aliuloj devas mordi niajn fingrojn.

LA ÃAMBELANO
Nu, tiun esprimon mi ne tute komprenas  -  ?

LUNDESTAD
Li havas la kapablon kuntiri la homamason.  Kaj ¤ar li estas tiel bonÙanca, ke li nek malhelpißas de karaktero aª de konvinko aª de socia stato, estas tre facile por li esti liberala.

LA ÃAMBELANO
Mi vere opinius, ke ankaª ni estas liberalaj.

LUNDESTAD
Je Dio, ni estas liberalaj, sinjoro ¤ambelano;  neniu dubo pri tio.  Sed pri tio estas direnda ke ni estas nur liberalaj en la nomo de ni mem;  sed nun Stensgård venas kaj estas liberala en la nomo ankaª de aliuloj.  Tio estas la nova en la afero.

LA ÃAMBELANO
Kaj tiun renversadon vi volas subteni?

LUNDESTAD
Mi legis en malnovaj libroj pri historio, ke en pli fruaj tempoj estis homoj kiuj povis elsor¤i fantomojn;  sed ili ne povis ilin reen forsor¤i.

LA ÃAMBELANO
Sed kara Lundestad, kiel povas vi, kiel erudita viro  - ?

LUNDESTAD
Mi ja scias ke tio estas papista supersti¤o, sinjoro ¤ambelano;  sed estas pri novaj ideoj kiel pri fantomoj;  oni ne povas reen forsor¤i ilin;  kaj tial oni devas aranßi sin kun ili plej eble bone.

LA ÃAMBELANO
Jes, tamen nun kiam Monsen estas falinta,  kaj verÙajne la tuta sekvantaro de perturbuloj kun li  -

LUNDESTAD
Se Monsen estus falinta du aª tri tagojn pli frue, multo estus alia.

LA ÃAMBELANO
Bedaªrinde ;  vi estis tro rapida  -

LUNDESTAD
Mi havis ankaª konsiderojn rilate al vi, sinjoro ¤ambelano.

LA ÃAMBELANO
Rilate al mi?

LUNDESTAD
Nia partio devas konservi sian honestecon en la okuloj de la homoj.  Ni reprezentas la malnovan, fundamente fiksan norvegan honestecon.  Se mi estus perfidinta Stensgård,  - vi ja scias ke li havas certan paperon  -

LA ÃAMBELANO
Nun ne plu.

LUNDESTAD
Kio?

LA ÃAMBELANO
Jen ßi estas.

LUNDESTAD
Ãu li sendis ßin reen al vi?

LA ÃAMBELANO
Jes. Persone li estas honestulo;  tiun ateston mi devas doni al li.

LUNDESTAD
(pripensante)                  Advokato Stensgård havas bonajn talentojn.

STENSGÅRD
(de la fono;  haltas apud la pordo)               Ãu vi permesas ke mi proksimißu?

LA ÃAMBELANO
(al li)                             Vi sekure povas.

STENSGÅRD
Kaj vi volas akcepti gratulon de mi?

LA ÃAMBELANO
Mi volas.

STENSGÅRD
Do akceptu ßin varme kaj korege!  Kaj kruce  forstreku ¤iujn skribajn stulta¢ojn  -

LA ÃAMBELANO
Mi tenas min al agoj, sinjoro Stensgård.

STENSGÅRD
Ho Dio benu vin!

LA ÃAMBELANO
Kaj ekde hodiaª  -  ¤ar vi tiel deziras  -  ekde hodiaª  vi estos kiel hejme ¤i tie.

STENSGÅRD
Ãu permesißas?  Ãu permesißas?              (oni frapas)

LA ÃAMBELANO
Envenu!

(Pluraj viroj el la komunumo,  membroj de la urba konsilantaro k.t.p.  La ¤ambelano iras al ili renkonte,  akceptas gratulojn kaj parolas kun ili.)

TORA
(kiu dume estas enveninta per la plej malantaªa pordo maldekstre)                    Sinjoro Stensgård, permesu ke mi dankas vin silente.

STENSGÅRD
Vi sinjorino!

TORA
Patro diris al mi kiel bele vi kondutis.

STENSGÅRD
Sed  -  ?

TORA
A§, kiom ni misjußis vin!

STENSGÅRD
Ãu vi  - ?

TORA
Vi ja mem kulpis;  -  ne, ne; la kulpo estis nia.  Ho, kiel kore mi dezirus rebonigi tion.

STENSGÅRD
Vi volis?  Vi volis mem?  Ãu vere ke vi volis  - ?

TORA
Ãiuj;  se ni vere povus  -

 LA ÃAMBELANO
RefreÙiga¢oj al la sinjoroj, mia infano!

TORA
Jen ili baldaª.

(£i reiras al la pordo, de kie baldaª poste envenas la servistino kun vino kaj baka¢oj, kiujn Ùi ofertas ¤irkaªe dum la sekvanta sceno.)

STENSGÅRD
Kara, lerta Lundestad;  mi sentas min kiel venkinta dio!

LUNDESTAD
Tia vi certe sentis vin ankaª hieraª.

STENSGÅRD
Pa;  hodiaª estas io alia; la plej bona, la kulmino!  La gloro, la brilo super la vivo!

LUNDESTAD
Oho; pensoj pri amo?

STENSGÅRD
Ne pensoj!  Feli¤o, feli¤o;  amofeli¤o!

LUNDESTAD
Do bofrato Bastian portis al vi la respondon?

STENSGÅRD
Bastian  - ?

LUNDESTAD
Jes, li sugestis pri io hieraª;  li estis ja promesinta paroli por vi al knabineto.

STENSGÅRD
Ho, babila¢o  -

LUNDESTAD
 Ne timu min. Se vi tion ankoraª ne scias, mi povas tion diri al vi;  vi venkis, sinjoro Stensgård;  Mi tion scias de Ringdal.

STENSGÅRD
Kion vi havas de Ringdal?

LUNDESTAD
Fraªlino Monsen donis sian “Jes”.

STENSGÅRD
Kion vi diras?

LUNDESTAD
Sian “Jes”, mi diras.

STENSGÅRD
Jes?  Jes? Kaj la patro forkurinta!

LUNDESTAD
Sed ne la filino.

STENSGÅRD
Sian “Jes”!  Meze en tia familia skandalo!  Kiel nevirinece!  Tia¢o ja forpuÙus ¤iun ajn senteman viron.  Sed estas miskompreno la tuta afero.  Mi neniam petis al Bastian  -  ; kiel do povis tiu bruto  -  ?  Nu sensignife, ne rilatas al mi;   por kio li faris li devas mem respondeci.

DANIEL HEJRE
(de la fono)                     He-he;  granda kunveno;  jes, kompreneble;  oni prezentas sin,  oni flatas, kiel oni diras.  Eble ankaª mi permesißas  -

LA ÃAMBELANO
Dankon, dankon, malnova amiko!

DANIEL HEJRE
Je Dio, vi altestimata; ne tro sobißu.                   (novaj gastoj venas)            Jen ni havas la asistantoj de la justeco;  -  la ekzekucia potenco  -  ;  nu sufi¤e!                     (al Stensgård) Aha, mia kara, feli¤a juna sinjoro;  ¤u jen vi estas?  Vian manon!  Akceptu la aserton de neÙajnigita ßojo de maljunulo.

STENSGÅRD
Pri kio?

DANIEL HEJRE
Hieraª vi petis min paroli iom dubesence pri vi al Ùi, kiun vi ja scias  -

STENSGÅRD
Nu jes, jes; kio sekve?

DANIEL HEJRE
Estis por mi korega ßojo plenumi vian deziron  -

STENSGÅRD
Kio sekve; kio sekve, mi demandas?  Kiel Ùi reagis?

DANIEL HEJRE
Kiel amanta virino, kompreneble!  ekploris;  frapÙlosis la pordon;  volis nek respondi nek montri sin  -

STENSGÅRD
Ho, dankon al Dio!

DANIEL HEJRE
Vi estas barbara!  Meti vidvinan koron al tia kruela provo;  konduti tiel en ßuo de la suferoj de la ¢aluzio  - !  Sed la amo havas okulojn kiel kato;  sufi¤e dirite;  ¤ar hodiaª kiam mi preteriris, staris sinjorino Rundholmen freÙa kaj floranta en la malferma fenestro kombante siajn harojn;  laªÙajne iu marvirino, se permesißas tion diri;  -  ho,  jen taªga virino!

STENSGÅRD
Nu?  Kaj kio plue?

DANIEL HEJRE
Nu, Ùi ridis kvazaª obsedita; kaj stre¤e Ùi suprenlevis leteron kaj kriis:  Svatpropona letero, sinjoro Hejre;  mi fian¤inißis hieraª!

STENSGÅRD
Kio?  Fian¤inißis?

DANIEL HEJRE
Koran gratulon, juna sinjoro;  ßojigas min nepriskribeble, ke mi estas la unua, kiu povus anonci al vi  -

STENSGÅRD
Stulta¢o!  Estas nur babila¢o! 

DANIEL HEJRE
Kio estas nur babila¢o?

STENSGÅRD
Vi ne komprenis Ùin;  aª Ùi ne komprenis  - !  Ãu vi estas freneza?  Nun kiam Monsen falis,  verÙajne ankaª Ùi  -

DANIEL HEJRE
Ne, je mia savo Ùi ne, sinjoro!  Sinjorino Rundholmen staras sur solidaj piedoj.

STENSGÅRD
Egale.  Miaj pensoj iras en tute alia direkto.  Tio pri la letero estis nur Ùerco, veto, tion vi ja aªdis.  Kara sinjoro Hejre, faru al mi la servon ne paroli al iu ajn pri tiu stulta historio.

DANIEL HEJRE
Komprenas; komprenas!  Estu tenata sekrete;  jen kion oni nomas romantiko.  A§ ja; la junuloj volas ¤iam esti poeziemaj!

STENSGÅRD
Jes, jes;  silentu nur; mi rekompencos vin por tio,  -  procesi por vi -  ;  TÙÙ; mi fidas vin.
(foriras)

LA ÃAMBELANO
(kiu dume parolis kun Lundestad)               Ne, Lundestad,  -  tion mi vere ne povas kredi.

LUNDESTAD
Nun mi sakris, sinjoro ¤ambelano!  Mi havas tion de la buÙo de Daniel Hejre mem.

DANIEL HEJRE
Kion vi havas de mia buÙo, se mi rajtas demandi?

LA ÃAMBELANO
Diru al mi,  -  ¤u advokato Stensgård montris al vi kambion hieraª?

DANIEL HEJRE
Jes, morto kaj plago, tio estas vero!  Kiel tio rilatas al la afero?

LA ÃAMBELANO
Mi diros al vi poste.  Sed vi ja diris al li  -

LUNDESTAD
Vi kredigis lin ke ßi estas falsa?

DANIEL HEJRE
Pa; nekulpa Ùerco, por igi lin iom konfuza en la ebrio de sia venko -

LUNDESTAD
Sed vi ja diris, ke ambaª subskriboj estas falsaj?

DANIEL HEJRE
Jes, pro diablo, kial ne same bone ambaª kiel nur unu?

LA ÃAMBELANO
Do tiel!

LUNDESTAD
(al la ¤ambelano)             Kaj kiam li tion aªdis  -

LA ÃAMBELANO
-  kaj jen li donis la kambion al Ringdal!

LUNDESTAD
La kambion kiun li ne plu povis uzi por minaco.

LA ÃAMBELANO
Aktoras grandanima;  trompas min denove;  -  malfermigas aliron en mian domon;  devigas min esti dankema,   -  tiu,tiu  - !  Kaj tiu persono  - !

DANIEL HEJRE
Sed kion do signifas tiu ridindiga gestado, altestimata?

LA ÃAMBELANO
Poste; poste, kara amiko!             (tiras Lundestad flanken)             Kaj tiun personon vi protektas, puÙas antaªen, helpas supren!

LUNDESTAD
Kaj ¤u vi mem do?

LA ÃAMBELANO
Ho, mi Ùatus  - !

LUNDESTAD
(montras al Stensgård, kiu parolas kun Tora)                        Vidu jen.   Kiun penson kredas vi, ke homoj nun sekrete faras   - ?

LA ÃAMBELANO
El tiuj  pensoj mi ilin elpelos.

LUNDESTAD
Tro malfrue, sinjoro ¤ambelano;  li helpas sin antaªen per perspektivoj kaj Ùajnoj kaj verÙajneco  -

LA ÃAMBELANO
Ankaª mi povas manovri, sinjoro bienulo Lundestad!

LUNDESTAD
Kion vi volas fari?

LA ÃAMBELANO
Atentu             (iras al Fjeldbo)             Sinjoro fareja kuracisto Fjeldbo,  -  bonvolu fari al mi servon.

FJELDBO
Kun ßojo!

LA ÃAMBELANO
Do forpelu la ulon tie.

FJELDBO
Stensgård?

LA ÃAMBELANO
Jes, la ¤arlatanon;  mi ne toleras aªdi lian nomon;  forpelu lin!

FJELDBO
Sed kiel povas mi  - ?

LA ÃAMBELANO
Tio estas via propra afero;  mi permesas al vi liberajn manojn  -

FJELDBO
Liberajn manojn!  Vi tion faras?  En ¤io ajn?

LA ÃAMBELANO
Jes, pro diablo;  jes!

FJELDBO
Vian manon por tio, sinjoro ¤ambelano!

LA ÃAMBELANO
Jen ßi.

FJELDBO
Je Dio do;  nun aª neniam!            (laªte)                Permesu ke mi ¤imomente okupas la atenton de la ¤eestantoj?

LA ÃAMBELANO
Doktoro Fjeldbo parolas!

FJELDBO
Mi havas la ßojon kun la kunsento de ¤ambelano Bratsberg informi al vi pri mia fian¤ißo kun lia filino.

(Ekkrioj de surprizo.Tora eligas etan krion; la ¤ambelano estas ion ekdironta, sed ekhaltas.  Bruo kaj gratuloj.)

STENSGÅRD
Fian¤ißo!  Via fian¤ißo  - !

DANIEL HEJRE
Kun de la ¤ambelano perm- - ?  Kun via  - ?  Kun  -  kun  - ?

LUNDESTAD
Ãu la doktoro perdis la prudenton?

STENSGÅRD
Sed, sinjoro ¤ambelano  - ?

LA ÃAMBELANO
Kion povas mi fari?  Mi estas liberalulo.  Mi alißas al la asocio de la junuloj!

FJELDBO
Dankon, dankon,  - kaj pardonon!

LA ÃAMBELANO
Ni trovißas nun en la tempo de asocioj, sinjoro advokato;  la libera konkuro vivu!

TORA
Ho, mia benata patro!

LUNDESTAD
Jes, ni ankaª trovißas en la tempo de gefian¤ißoj;  mi povas anonci kroman gefian¤ißon  -

STENSGÅRD
Estas elpensa¢o!

LUNDESTAD
Certe ne;  la fian¤inißo de fraªlino Monsen  -

STENSGÅRD
Mensogo; mensogo mi diras!

TORA
Ne, patro;  estas vero;  ambaª ¤eestas.

LA ÃAMBELANO
Kiuj?  Kie?

TORA
Ragna kaj kandidato Helle. Jen interne  -                  (al la plej supera pordo dekstre)

LUNDESTAD
Kandidato Helle?  Li do  -  !

LA ÃAMBELANO
Kaj ¤i tie;  ¤e mi!       (al la pordo)            Elvenu, karaj infanoj!

RAGNA
(timema retiras sin)         Ho, ne, ne;  ¤eestas tiom da homoj!

LA ÃAMBELANO
Neniun timemon;  vi ne havas Ùuldon por la okazinta¢oj?

KANDIDATO HELLE
Sinjoro ¤ambelano, Ùi estas nun senhejma.

RAGNA
Ho, zorgu pri ni!

LA ÃAMBELANO
Mi faros.  Koregan dankon ke vi rifußis al mi!

DANIEL HEJRE
Jes, je mia savo, ni vivas en la tempo de la gefian¤ißoj;  mi povas e¤ kompletigi la liston  -

LA ÃAMBELANO
Kio?  Vi?  Je via aßo;  - kia nepripensemo!

DANIEL HEJRE
Ho  - ! Sufi¤e dirite.

LUNDESTAD
La ludo estas perdita, sinjoro Stensgård

STENSGÅRD
Ãu?                  (laªte)                    Ne, nun mi kompletigu la liston, sinjoro Daniel Hejre!  Informon, sinjoroj;  ankaª mi atingis al havenon.

LA ÃAMBELANO
Kiel?

STENSGÅRD
Oni ludas duoblan ludon;  oni kaÙas siajn verajn intencojn, kiam tio bezonißas. Mi konsideras tion permesebla, kiam tio farißas en la servo de la komuna bono.  Mia vivtasko kuÙas destinita antaª mi, kaj por mi tiu antaªas kion ajn.  Mia agado estas dedi¤ita al tiu ¤i distrikto;  klareco estu portata en la fermentadon de la ideoj.  Sed tiun faron ne kapablas aventuristo.  La civitanoj devas alißi ¤irkaª unu el siaj propraj.  Tial mi ligis min fikse kaj neniam mallige al la interesoj ¤i tie,  -  ligis min per la ligiloj de la koro.  Se mi kaªzis miskomprenon ¤e kelkiuj, vi devas pardoni min.  Ankaª mi estas fian¤igita.

LA ÃAMBELANO
Vi?

FJELDBO
Fian¤igita!

DANIEL HEJRE
Atestißas.

LA ÃAMBELANO
Sed kiel  - ?

FJELDBO
Fian¤igita?  Kun kiu?

LUNDESTAD
Ãu do ne estas  . ?

STENSGÅRD
Frukto de konsideroj de koro kaj prudento.  Jes, miaj elektuloj, mi estas fian¤igita al vidvino sinjorino Rundholmen.

FJELDBO
Kun sinjorino Rundholmen!

LA ÃAMBELANO
La vidvino de la kampara komercisto?

LUNDESTAD
Hm.  Nu tiel!

LA ÃAMBELANO
Sed mi konfuzißas en ¤io tio.  Kiel povis vi do  - ?

STENSGÅRD
Manovro, sinjoro ferfareja posedanto!

LUNDESTAD
Li havas bonajn talentojn.

LIBROPRESISTO ASLAKSEN
(enrigardas ¤e la pordo en la fono)             Mi petas multfojan pardonon  -

LA ÃAMBELANO
Nu, envenu, Aslaksen!  Ãu ankaª vi volas gratuli?

ASLAKSEN
Ne, je Dio, tiel kruda mi ne estas.  Sed mi devas nepre paroli kun sinjoro Stensgård.

STENSGÅRD
Poste;  vi povas atendi ekstere.

ASLAKSEN
Ne, morto kaj plago, mi devas diri al vi  -

STENSGÅRD
Fermu vian buÙon!  Kia altrudemo estas tio ¤i?  -  Jes, sinjoroj, tiel strangaj estas la vojoj de la sorto.  La distrikto kaj mi bezonis firman kaj daªran ligon inter ni;  mi renkontis maturan virinon, kiu povus krei hejmon por mi.  Nun mi estas for¢etinta la veston de aventuristo, kaj jen vi havas min meze inter vi, kiel la simpla homo el la popolo.  Prenu min.  Mi estas preta stari aª fali sur kiu ajn posteno,  kie via fido postenus min.

LUNDESTAD
Li venkis.

LA ÃAMBELANO
Vere, mi devas diri  -                    (al la servistino, kiu proksimißis al li de la pordo en la fono)                 
Nu, nu;  kio estas?  Kial vi subridas?

LA SERVISTINO
Sinjorino Rundholmen  -

LA ÃIRKAºSTARANTOJ
Sinjorino Rundholmen?

LA ÃAMBELANO
Ãu Ùi?

LA SERVISTINO
Sinjorino Rundholmen staras ekstere kun sia fian¤o  -

LA PLIMULTO
(parolante samtempe)            Fian¤o?  Sinjorino Rundholmen?  Sed kiel  - ?

STENSGÅRD
Kia babila¢o!

ASLAKSEN
Jes, mi ja diris al vi  -

LA ÃAMBELANO
(al la pordo)                    Envenu;  envenu!

(Bastian Monsen kun sinjorino Rundholmen ¤e la brako venas de la fono;  ßenerala konfuzo.)

 SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes, sinjoro ¤ambelano,  vi do ne farißu kolera  -

LA ÃAMBELANO
Kompreneble ne!

SINJORINO RUNDHOLMEN
Sed mi vere devis suprenveni por prezenti al vi kaj al la fraªlino mian fian¤on.

LA ÃAMBELANO
Jes, jes,  -  vi ja estas fian¤inigita;  sed  -

TORA
Sed ni ne sciis  -

STENSGÅRD
(al Aslaksen)                         Sed kiel tio ¤i do estas  -  ?

ASLAKSEN
Mi havis tiom en la kapo hieraª;  tiom pri kio pensi, mi diras  -

STENSGÅRD
Sed Ùi tamen ricevis mian leteron, kaj  -

ASLAKSEN
Ne , Ùi ricevis tiun de Bastian Monsen;  jen la via.

STENSGÅRD
Tiun de Bastian?  Kaj jen  -  ?            (¢etas okulon sur la leteron,  kun¤ifas la leteron kaj metas ßin en la poÙon)               Ho, vi damnita fatalulo!

SINJORINO RUNDHOLMEN
Jes, vere mi akceptis!  Oni gardu sin antaª la falsaj viroj;  sed kiam oni havas nigre sur blanke ke certa viro estas sincera, tiam  - .  Ho vidu, jen ankaª advokato Stensgård! Nu, vi, sinjoro Stensgård, vi do certe volas gratuli min?

DANIEL HEJRE
(al Lundestad)                 Kiel mordeme Ùi rigardas lin, ¤u ne?

LA ÃAMBELANO
Li certe volas, sinjorino Rundholmen;  sed ¤u vi ne volas gratuli vian ontan bofratinon!

SINJORINO RUNDHOLMEN
Kiu?

TORA
Ragna;  ankaª Ùi estas fian¤inigita.

BASTIAN
Vi, Ragna?

SINJORINO RUNDHOLMEN
Nu tiel?  Jes, mia fian¤o ja diris, ke certa viro iris svate.  Feli¤o al vi ambaª;  kaj bonvenon en la familio, sinjoro Stensgård!

FJELDBO
Ne, ne;  ne li!

LA ÃAMBELANO
Ne, kandidato Helle; bonega elekto.  Kaj mian filinon vi ja ankaª devas gratuli.

SINJORINO RUNDHOLMEN
La fraªlinon! Nu, do Lundestad tamen pravis!  Gratulon, fraªlino;  gratulon sinjoro advokato!

FJELDBO
Doktoro, vi devas diri.

SINJORINO RUNDHOLMEN
Kion?

FJELDBO
Doktoro;  estas mi.

SINJORINO RUNDHOLMEN
Ne, nun mi ne scias nek elen kaj enen!

LA ÃAMBELANO
Sed nun mi scias kaj elen kaj enen!

STENSGÅRD
Pardonu;  necesa afero  -

LA ÃAMBELANO
(mallaªte )            Lundestad, kio estis la alia  -

LUNDESTAD
Kio alia?

LA ÃAMBELANO
Ne ambiciula¤o;  sed la alia  -

LUNDESTAD
Radikhakisto.

STENSGÅRD
Mi rekomendas min!

LA ÃAMBELANO
Jen vorto same bona kiel dek, sinjoro advokato Stensgård!  Vorto,  -  vorto kiu longe kuÙis sur mia koro  -

STENSGÅRD
(al la elirejo)                         Pardonu;  urßas afero.

LA ÃAMBELANO
(post li)                          Radikhakisto!

STENSGÅRD
Adiaª;  adiaª!              (elen en la fono)             

LA ÃAMBELANO
(revenas antaªen)                Nun la aero estas pura, miaj amikoj!

BASTIAN
Kaj la ¤ambelano ne imputas al mi tion, kio okazis hejme?

LA ÃAMBELANO
Ãiu ajn devas balai antaª sia propra pordo.

BASTIAN
Cetere mi ne prenis parton en tio.

SELMA
(kiu dum la pasinta estis aªskultinta ¤e la plej supra pordo dekstre)                 Patro!  Nun vi estas ßoja;  -  ¤u li povas veni nun?

LA ÃAMBELANO
Selma!  Vi!  Vi petas por li? Vi, kiu antaªhieraª  -

SELMA
Pa, estas longa tempo de post antaªhieraª.  Ãio estas bona.  Nun mi scias ke li povas fari stulta¢ojn  -

LA ÃAMBELANO
Kaj pri tio vi ßojas?

SELMA
Jes, pri tio ke li povas;  sed li ne permesißos al tio.

LA ÃAMBELANO
Li envenu                    (Selma  eliras dekstre)

FERFAREJA ADMINISTRANTO RINGDAL
(de la antaªa pordo dekstre)                      Jen la peto pri eksißo.

LA ÃAMBELANO
Dankon;  sed Ùiru ßin.

RINGDAL
£iri?

LA ÃAMBELANO
Jes, Ringdal; ne okazu tiel.  Mi tamen povas pentofari;  seriozeco kaj ago  -

ERIK BRATSBERG
(kun Selma de dekstre)                  Ãu vi havas pardonon por mi?

LA ÃAMBELANO
(donas al li la kambion)                               Mi ne rajtas esti pli severa ol la sorto.

ERIK BRATSBERG
Patro!  Jam hodiaª mi finos tiun mian komercon,  kontraª kiu vi tiom reagas.

LA ÃAMBELANO
Ne, dankon;  nun vi restos staranta.  Neniu malkuraßo!  Neniu fußo de la tentado!  Sed mi staras apude.              (laªte)               Nu, ¤u vi scias nova¢on, sinjoroj?  Mi eniris en la firmaon de mia filo.

PLURAJ  EL  LA GASTOJ
Kio?  Vi, sinjoro ¤ambelano?

DANIEL HEJRE
Vi,  altestimata?

LA ÃAMBELANO
Jes;  estas honesta kaj benoplena entrepreno.  Aª ßi povas tia esti.  Kaj nun mi ne plu havas iun kaªzon por teni min ekstere.

LUNDESTAD
Jes, sciu do, sinjoro ¤ambelano Bratsberg,  -  se vi volas entrepreni por la avantaßo de la distrikto, estus moko kaj honto se mi, maljuna laborsklavo, perfidus mian devigan "militservon".

ERIK  BRATSBERG
Vi!  Vere?

LUNDESTAD
Mi ja devas.  Post la am¤agreno kiu frapis advokaton Stensgård hodiaª  -  ;  Dio gardu min ke mi ne  devigu tiun homon en Ùtataferojn nun.  Li devas refreÙigi sin;  fari vojaßon li devas,  kaj mi atentu por helpi.  Kaj tial, miaj elektantoj,  se vi bezonos min, prenu min.

LA ELEKTANTOJ
(kun manpremoj kaj emocio)                Dankon, Lundestad! Vi estas ¤iam la sama!  Vi ne perfidas!

LA ÃAMBELANO
Jen jen, estas kiel devas esti;  nun ¤io iras en kutima maniero.  Sed kiu do estas la kialo de ¤io ¤i?

FJELDBO
Nu, vi, Aslaksen, vi estus povinta klarigi  - !

ASLAKSEN
(timigita)            Mi, sinjoro doktoro!  Mi estas senkulpa kiel infano en la sino de patrino!

FJELDBO
Sed tiu letero, kiu  - ?

ASLAKSEN
Ne estis mi, mi diras!  Estis la elekto de elektuloj kaj Bastian Monsen kaj la sorto kaj hazardo kaj la pun¤o de sinjorino Rundholmen;  -  ne estis citrono en ßi, kaj jen mi staras kun la "presita¢o" en la mano  -

LA ÃAMBELANO
(pli proksimen)               Kio?  Ãu;  ¤u?

ASLAKSEN
La gazetaro, sinjoro ¤ambelano!

LA ÃAMBELANO
La gazetaro!  Jen ni tion havas!  Ãu ne estas tio, kion mi ¤iam diris, ke la gazetaro havas eksterordinaran potencon en niaj tagoj?

ASLAKSEN
Tamen, sinjoro ¤ambelano  -

LA ÃAMBELANO
Neniun nekonvenan modestecon, sinjoro libropresisto Aslaksen .  Ïis nun mi neniam legis vian gazeton;  de nun mi legos ßin. Bonvole,  mi petas dek ekzemplerojn.

ASLAKSEN
Vi bonvole ricevu dudek, sinjoro ¤ambelano!

LA ÃAMBELANO
Nu jes, dankon;  ke mi ricevu dudek.  Kaj se vi cetere bezonas monon, venu al mi;  mi volas subteni la gazetaron;  sed tion mi diras al vi antaªe,  -  mi ne volas skribi ion en ßi.

RINGDAL
Ho, sed kion mi aªdas!  Via filino fian¤inißinta!

LA ÃAMBELANO
Jes, kion vi diras pri tio?

RINGDAL
Benate, mi diras!  Sed kiam tio okazis?

FJELDBO
(rapide)                          Ho, tion mi poste  -

LA ÃAMBELANO
Vere okazis pasintan 17-an de Majo,

FJELDBO
Kiel  - ?

LA ÃAMBELANO
La saman tagon kiam eta fraªlino Ragna   -

TORA
Patro,  patro;  ¤u vi sciis  - ?

LA ÃAMBELANO
Jes, miaj karaj;  mi estas sciinta la tutan tempon.

FJELDBO
Ho, sinjoro ¤ambelano  - !

TORA
Sed kiu dir  - ?

LA ÃAMBELANO
Alian fojon vi knabinetoj parolu iom malpli laªte, kiam mi sidas dormetante en la fenestra balkono.

TORA
Ho, Dio;  ¤u vi sidis malantaª la kurtenoj?

FJELDBO
Nun mi komprenas vian konduton  -

LA ÃAMBELANO
Jes, vi kiu povis iri ¤i tie kaj silenti.

FJELDBO
Ãu utilus se mi parolus antaª hodiaª?

LA ÃAMBELANO
Vi pravas, Fjeldbo;  la intertempaj okaza¢oj necesißis.

TORA
(mallaªte al Fjeldbo)             Jes, silenti, tion vi povas.  Ãio tio pri Stensgård;  -  kial mi ne ricevis informojn?

FJELDBO
Kiam akcipitro ronde flugas super la kolombejo, oni gardas kaj defendas sian kolombeton,  -  sed oni ne timigas.

                                                                (Ili interrompißas de sinjorino Rundholmen)

DANIEL HEJRE
(al la ¤ambelano)             Aªdu;  vi vere devas pardoni;  sed ni prokrastu niajn procedaferojn ßis nedefinita tempo.

LA ÃAMBELANO
Ãu ni faru?  Nu, jes, jes!

DANIEL HEJRE
Mi  diras al vi ke mi prenis sur min oficon kiel referanto de nova¢oj en la gazeto de Aslaksen.

LA ÃAMBELANO
Ïojige.

DANIEL HEJRE
Kaj vi mem komprenas,  -  la multaj kurantaj aferoj  -

LA ÃAMBELANO
Bone, bone, malnova amiko;  mi povas atendi.

SINJORINO RUNDHOLMEN
(al Tora)             Jes, mi fakte ploris miajn sincerajn larmojn por tiu malbona homo.  Sed nun mi dankas Dion por Bastian.  La aliulo, li estas falsa, kiel Ùaumo sur akvo;  kaj li ankaª estas malzorgema pri tabako,  fraªlino;  kaj li  volas havi ¤ion tiel delikata ¤iutage;  li estas vera manßa¢¤evalo.

LA SERVISTINO
(de maldekstre)                La tablo estas pretigita.

LA ÃAMBELANO
Nu,  do certe vi ¤iuj danke akceptas.  Sinjoro bienulo Lundestad,  vi sidu apud mi;  kaj ankaª vi, sinjoro tipografo Aslaksen.

RINGDAL
Jes, ¤i tie estos sufi¤a okazo por tostoj!

DANIEL HEJRE
Jes;  kaj eble ne estas senmodeste, se oldulo rezervas al si la toston por la karaj ne¤eestantoj.

LUNDESTAD
Unu ne¤eestanto revenos, sinjoro Hejre.

DANIEL HEJRE
La advokato?

LUNDESTAD
Jes;  atentu, miaj sinjoroj!  Post dek- dek kvin jaroj Stensgård sidos en la konsilantaro de la popolo aª de la reßo, eble en ambaª samtempe.

FJELDBO
Post dek - dek kvin jaroj?  Jes, sed tiam li ne povos iri fronte por la asocio de la junuloj.

DANIEL HEJRE
Kial ne?

FJELDBO
Ne, ¤ar tiam li havos sufi¤e dubindan aßon.

DANIEL HEJRE
Sed tiam li povos marÙi fronte de la asocio de la dubinduloj!  Jeno estas ja ßuste kion Lundestad opinias.  Li diras kiel Napoleono :  la dubinduloj, li diras,  estas la matiero el kiu oni faras politikistojn;  he-he!

FJELDBO
Jes, sed kiel pri ¤io estas,  -  nia asocio staru kaj tra novaj kaj dubindaj tagoj.  Kaj daªre ßi estu la asocio de la  junuloj.  Kiam Stensgård fondis sian asocion kaj levißis sur la Ùultrojn de la popolo dum la ßojego kaj ebrio de la tago de libereco , tiam li diris :  kun la asocio de la junuloj providenco estas en pakto!  Rilate nin mi pensas ke e¤ la teologo tie staranta  kuraßas valorigi tiun vorton.

LA ÃAMBELANO
Ankaª mi tiel pensas, miaj amikoj, ¤ar efektive,  -  ni stumblis kaj palpis en malsaßeco;  sed bonaj anßeloj staris malantaªe.

LUNDESTAD
Ho, je Dio; la anßeloj,  ili tamen estis nur mezvaloraj.

ASLAKSEN
Jes, tio Ùuldißas de la lokaj rilatoj, sinjoro Lundestad!

 

 

Kurteno