Henrik   Ibsen

 

  LA   SINJORINO   EL   LA   MARO

 

 

Teatra¢o en kvin aktoj

(Fruen fra havet)

1888

 

 

 

Tradukis:

   Odd Tangerud

 

 

 

 

 

 

Eldonejo: Jec Scandinavia a/s

Postboks 54,  N - 3401 Lier

ISBN 82-91707-50-2

 

 

 

 

LA SINJORINO EL LA MARO

 

 

 

ROLOJ:

 

DOKTORO WANGEL, distrikta kuracisto.

SINJORINO ELLIDA WANGEL, lia dua edzino.

BOLETTE,                                             liaj filinoj el la 

HILDE, nur duone plenkreska.               unua geedzeco.

LEKTORO ARNHOLM.

LYNGSTRAND,  antaªa maristo, malsana. Li esperas farißi skulptisto.

BALLESTED,  pedelo, ¤iofaranto, amatora pentristo

FREMDA VIRO.

JUNAJ HOMOJ EL LA URBO.

TURISTOJ.

SOMERGASTOJ.

 

(La intrigo okazas somere en malgranda urbo ¤e fjordo en norda Norvegio.)

 

 


 

 

UNUA AKTO

 

            (La domo de doktoro Wangel. Tegmentita verando maldekstre.  Ïardeno antaªe kaj ¤irkaªe. Malsupre de la verando estas flagstango. Dekstre en la ßardeno estas laªbo kun tablo kaj seßoj. Heßa barilo kun malgranda enireja pordo en la fono. Malantaª la barilo estas vojo al la marbordo. Aleo laª la vojo. Inter la arboj vidißas la fjordo kaj altaj montodorsoj kaj montopintoj en la malproksimejo. Estas varma kaj brile klara somermateno.)

            (Ballested, mezaßa, vestita en malnova velurjako kaj kun larßranda¢a artist¤apelo, staras apud la flagstango ordigante la Ùnuron. La flago kuÙas sur la tero. Iom fore de li staras pentrostablo kun stre¤ita tolo. Flanke de ßi kuÙas faldebla seßo, penikoj, paletro kaj pentrista kesteto.)

            (Bolette Wangel venas sur la verandon tra la malfermita ßarden¤ambra pordo. £i portas grandan vazon kun floroj, kiun Ùi metas sur la tablon.)

BOLETTE
Nu, Ballested, - ¤u vi sukcesas ßin suprentiri?

BALLESTED
Jes ja, fraªlino. Estas simpla afero. - Pardonu, - ¤u vi atendas fremdulojn vizite hodiaª?

BOLETTE
Jes, ni atendas ¤efinstruiston Arnholm ¤i tien antaªtagmeze. Li venis al la urbo ¤i-nokte.

BALLESTED
Arnholm? Atendu iomete -.  Ãu li ne nomißis Arnholm, tiu guvernisto ¤i tie antaª kelkaj jaroj?

BOLETTE
Jes.  Ïuste li.

BALLESTED
Jen, jen. Li do revenos ¤i tien denove.

BOLETTE
Ïuste tial ni deziras flagi.

BALLESTED
Jes, estas ja vere konvene.

            (Bolette iras en la ßardenan ¤ambron.)

            (Iom poste Lyngstrand venas laª la vojo dekstre, kaj haltas interesate vidante la stablon kaj la pentristajn a¢ojn. Li estas maldika, juna viro, simple vestita sed bonorde; kaj li aspektas malforte.)

LYNGSTRAND
(de ekstere de la heßo)           Bonan matenon.

BALLESTED
(turnas sin)                 Ho -! Bonan matenon.

            (Suprenlevas la flagon.)            Jen, jen, - Nun levißas la balono.            (Fiksas la Ùnuron, kaj iom ordigas ¤e la stablo.)           Bonan matenon, estimato. Mi tamen ne havas la plezuron -

LYNGSTRAND
Aspekte vi estas pentristo, vi.

BALLESTED
Kompreneble.  Ãu mi ne ankaª estus pentristo?

LYNGSTRAND
Jes, mi vidas. -  Ãu vi permesas, ke mi eniru?

BALLESTED
Vi eble volas rigardi?

LYNGSTRAND
Jes, mi ege volus.

BALLESTED
Ho, ankoraª ne estas io konsiderinda por rigardi.
Sed bonvolu. Proksimißu.

LYNGSTRAND
Dankon, dankon.           
(Li proksimißas tra la kradpordo)

BALLESTED
(pentras)           Jen la fjordo inter la insuloj, pri kiuj mi nun laboras.

LYNGSTRAND
Mi ja vidas.

BALLESTED
Sed mankas ankoraª la figuro. En la ¤i-tiea urbo neeblas trovi modelon.

LYNGSTRAND
Ãu estu ankaª figuro?

BALLESTED
Jes. Ãe tiu rifo en la antaªo kuÙu duone morta marvirino.

LYNGSTRAND
Kial Ùi estu duone morta?

BALLESTED
£i erare naßis el la maro, kaj ne povas retrovi la vojon elen. Kaj nun Ùi kuÙas tie, kaj pereas en la sensala akvo, vi komprenas.

LYNGSTRAND
Nu, tiel.

BALLESTED
Estas la sinjorino en ¤i tiu domo, kiu donis al mi la ideon tion pentri.

LYNGSTRAND
Kion vi fine nomu la bildon?

BALLESTED
Mi intencas nomi ßin "La fino de la marvirino".

LYNGSTRAND
Konvenas bone. - Vi certe faros ion bonan el tio.

BALLESTED
(rigardas lin)                 Fakulo eble?

LYNGSTRAND
Pentristo, vi sugestas?

BALLESTED
Jes.

LYNGSTRAND
Ne, mi ne estas. Sed mi farißos skulptisto. Mi nomißas Hans Lyngstrand.

BALLESTED
Nu, vi estas skulptisto? Jes ja, la arto skulpti ankaª estas bela arto. - Mi opinias, ke mi foje vidis vin sur la strato.  Ãu vi estas longe loßinta ¤i tie?

LYNGSTRAND
Ne, nur du semajnojn. Sed mi provos trovi eblecon restadi la tutan someron.

BALLESTED
Ïui la agrablan naßejan vivon?  Ãu?

LYNGSTRAND
Jes. Mi provos regajni miajn fortojn.

BALLESTED
Ãu malsana?

LYNGSTRAND
Jes, mi iom malsanetas. Sed ne estas danßere. Estas nur ioma anheleco en la brusto.

BALLESTED
Ba! - bagatela¢o! Tamen vi devus viziti iun spertan kuraciston.

LYNGSTRAND
Mi intencis foje demandi al doktoro Wangel.

BALLESTED
Jes, faru.           
(rigardas maldekstren)                 Jen denove venas vaporÙipo. PlenÙtopita de pasaßeroj surborde. Estas ja mirinda kresko en la feriado la lastajn jarojn.

LYNGSTRAND
Jes, vere estas vigla trafiko, mi opinias.

BALLESTED
Venas ankaª amaso da somergastoj. Mi ofte timas, ke nia bela urbo perdu sian karakteron pro tiu fremda¢o.

LYNGSTRAND
Ãu vi naskißis en la urbo?

BALLESTED
Ne, tio ne. Sed mi akla - - aklimatigis min. Mi sentas min ligita al la loko per la ligoj de tempo kaj kutimo.

LYNGSTRAND
Vi do loßas ¤i tie longe?

BALLESTED
Nu, dek sep . . . dek ok jarojn. Mi venis kun la teatra grupo de Skive. Sed jen ni akiris financajn malfacila¢ojn. La grupo dissolvißis, kaj disiris ¤iuj laª la vento.

LYNGSTRAND
Sed vi mem do restis?

BALLESTED
Mi restis. Kaj pri tio mi profitis. Tiam mi ¤efe laboris en la dekoracia fako, vi sciu.

            (Bolette elvenas kun balancseßo, kiun Ùi metas sur la verandon.)

BOLETTE
(parolas en la direkto de la ßardena ¤ambro)           Hilde, - vidu ¤u vi povas trovi la broditan piedbenketon de patro.

LYNGSTRAND
(proksimißas al la verando kaj salutas)            Bonan matenon, fraªlino Wangel!

BOLETTE
(¤e la relo)            Ho ¤u, estas vi sinjoro Lyngstrand? Bonan matenon. Pardonu momenton, - mi nur -            (eniras en la domon)

BALLESTED
Vi do konas la familion?

LYNGSTRAND
Ne sufi¤e. Mi nur renkontis la fraªlinojn ie kaj ie ¤e aliuloj. Mi iomete parolis kun la sinjorino dum la lasta muzikado en la "La Videjo". £i diris, ke bonvole mi povus viziti ilin.

BALLESTED
Ho ja, - vi devus kultivi tiun konatecon.

LYNGSTRAND
Jes, mi ja intencas fari viziton. Viziteton. Se mi nun trovus okazon -

BALLESTED
Ho, ¤u - okazon -           
(rigardas maldekstren)           Morto kaj plago!           (kolektas siajn a¢ojn)
La vaporÙipo ja estas ¤e la kajo. Mi devas rapidi al la hotelo. Eble kelkaj el la novalvenantaj bezonas min. Mi ja ankaª praktikas kiel razisto kaj frizisto, vi sciu.

LYNGSTRAND
Aspekte vi estas tre multflanka.

BALLESTED
Oni devas scii ak - aklimatizi sin en diversaj fakoj en la urbetoj. Se vi foje bezonus ion pri hararo, - iom da pomado aª tiospecan, vi nur demandu pri dancinstruisto Ballested.

LYNGSTRAND
Dancinstruisto - ?

BALLESTED
Estro de la "Kornasocio", se vi bonvolas. Hodiaª ni koncertos supre en “La Videjo". Adiaª, - adiaª!

            (Li foriras kun siaj pentra¢oj tra la barilpordo kaj daªrigas dekstren)

            (Hilde elvenas kun la piedbenketo. Bolette alportas pliajn florojn. Lyngstrand salutas al Hilde, de sia staro en la ßardeno.)

HILDE
(¤e la relo, ne reen salutante)                    Bolette diris, ke hodiaª vi kuraßis enen veni.

LYNGSTRAND
Jes, mi permesis al mi eniri.

HILDE
Vi faris vian matenan promenadon, ¤u?

LYNGSTRAND
Ho ne, - ne longan promenadon hodiaª.

HILDE
Ãu vi naßis?

LYNGSTRAND
Jes, mi banis min tempeton. Mi vidis vian patrinon. £i eniris sian bandometon.

HILDE
Kiu faris?

LYNGSTRAND
Via patrino.

HILDE
Nu tiel, nu.                
(£i metas la benketon antaª la balancseßon.)

BOLETTE
(kvazaª interompante)              Ãu vi ne vidis la boaton de patro tie sur la fjordo?

LYNGSTRAND
Jes, Ùajnis al mi, ke velboato stirißis ¤i-direkten.

BOLETTE
Certe estas patro. Li vizitis malsanulojn sur la insuloj.          
(£i ordigas ion sur la tablo.)

LYNGSTRAND
(staras sur la unua Ùtupo de la Ùtuparo de la verando)           Ho, kiel per floroj beligite -!

BOLETTE
Jes, ¤u ne estas bele?

LYNGSTRAND
Ho, vere delikate. Aspektas kvazaª estas solena¢o en la domo.

HILDE
Jes, tamen estas.

LYNGSTRAND
Mi komprenis. Estas la datreveno de via patro, ¤u?

BOLETTE
(averte al Hilde)                      Hm - hm!

HILDE
(senatente)                   Ne, tiu de patrino.

LYNGSTRAND
Nu tiel, - Estas tiu de via patrino.

BOLETTE
(mallaªte, kolere)            Ãu do, Hilde -!

HILDE
(same)              Lasu min!            (al Lyngstrand)           Vi iros hejmen nun por matenmanßi, ¤u?

LYNGSTRAND
(malsupreniras)             Jes, mi devus meti ion en la stomakon.

HILDE
Vi certe trovas la regalon bona tie en la hotelo?

LYNGSTRAND
Mi ne plu loßas en la hotelo. Estas tro multekoste por mi.

HILDE
Kie vi do nun loßas?

LYNGSTRAND
Nun mi loßas ¤e sinjorino Jensen.

HILDE
Kiu sinjorino Jensen?

LYNGSTRAND
La akuÙistino.

HILDE
Pardonu, sinjoro Lyngstrand, sed efektive mi havas aliajn farenda¢ojn nun ol -

LYNGSTRAND
Ho, mi ja ne devus tiel paroli.

HILDE
Kion do?

LYNGSTRAND
Tion, kion mi diris.

HILDE
(rigardas lin mezure; neindulge)                  Mi ne komprenas vin.

LYNGSTRAND
Ne, ne. Sed mi do diru adiaª al la fraªlinoj ßis venonte.

BOLETTE
(venas sur la Ùtuparon)                     Adiaª, adiaª, sinjoro Lyngstrand. Vi vere devas pardoni nin hodiaª -. Sed iam poste, - kiam vi havas bonan tempon - kaj kiam vi havas la emon, ‑ vi absolute faru viziton por vidi patron kaj - kaj ankaª nin aliajn.

LYNGSTRAND
Jes, multan dankon. Mi vere deziras fari tion.

            (Li salutas kaj eliras tra la kradpordo. Preterpasante sur la vojo ekstere maldekstre, li salutas ankoraª unu fojon al la verando.)

HILDE
(duonlaªte)            Adiaª, sinjoro! Bonvolu saluti sinjorinon Jensen de mi.

BOLETTE
(mallaªte, tiras Ùian brakon)            Hilde -! Petola¤a infano!  Ãu vi tute frenezißas! Li povus ja aªdi vin!

HILDE
Pa, - ¤u vi opinias, ke mi atentas pri tio.

BOLETTE
(rigardas dekstren)                     Jen venas patro.

            (Doktoro Wangel, en vojaßkostumo kaj kun valizo en la mano, venas laª la vojeto de dekstre)

WANGEL
Jen mi revenas, knabinetoj!

            (Li eniras tra la barilpordo.)

BOLETTE
(iras al li renkonte malsupre en la ßardeno)           Ho, bone ke vi venas.

HILDE
(Ankaª Ùi iras al li.)                  Ãu vi ¤ion finis por hodiaª, pa¤jo?

WANGEL
Ho ne, poste mi devos iomete labori en la oficejo. - Diru, - ¤u Arnholm venis?

BOLETTE
Jes, li venis ¤i-nokte. Ni informißis en la hotelo.

WANGEL
Do vi lin ankoraª ne vidis?

BOLETTE
Ne. Sed li certe vizitos nin antaªtagmeze.

WANGEL
Jes, li certe faros.

HILDE
(tiras lin)           Pa¤jo, rigardu do.

WANGEL
(rigardas al la verando)                       Jes, mi ja vidas, infano. - Estas ja vere pompe.

BOLETTE
Jes, ni bele ornamis, ¤u ne?

WANGEL
Jes, vere, vere. -  Ãu - ¤u ni estas solaj en la domo nun?

HILDE
Jes, Ùi eliris -

BOLETTE
(interrompas)              Patrino naßas.

WANGEL
(Rigardas amike al Bolette kaj frapetas Ùian kapon. Poste li diras iom hezite:)
Aªskultu nun, knabinetoj, - ¤u vi volas lasi ¤ion ¤i stari tiel la tutan tagon? Kaj ankaª la flagon supre la tutan tagon?

HILDE
Ho, tion vi do povas imagi, pa¤jo!

WANGEL
Hm, - nu ja. Sed vi do -

BOLETTE
(okulumas kaj kapsignas al li)           Vi ja komprenas, ke ni ¤ion faris por lernejestro Arnholm. Kiam tia bona amiko la unuan fojon venas por viziti vin -

HILDE
(ridetas kaj tiretas lin)           Pensu, - li ja estis la instruisto de Bolette, patro!

WANGEL
(kun duonrido)           Vi du estas vere paro da petoluloj - Nu, nu, - estas ja funde tute nature, ke vi memoras Ùin, kiu ne plu estas inter ni. Sed tamen. Jen, Hilde.            (donas al Ùi la valizon) Portu ßin en la oficejon. - Nu, knabinetoj, - mi tion ne Ùatas. Ne la manieron, vi komprenas. Ke ni tiel ¤iun jaron - Nu, - kion diri! Eble ne povas farißi alimaniere.

HILDE
(volas iri tra la ßardeno maldekstren, sed haltas, turnas sin kaj montras)          
Vidu la sinjoron, kiu tie venas. Certe estas la lernejestro.

BOLETTE
(rigardas tien)                Tiu?            (ridas)               Ho ne!  Ãu vi opinias, ke tiu aßulo estas Arnholm!

WANGEL
Nu, atendu, infano. Jes, efektive estas li! - Jes, certe tiel estas!

BOLETTE
(tien fiksrigardas; mallaªte, surprizite)                    Jes, je Dio, ¤u ne ankaª mi opinias -!

            (Lernejestro Arnholm, en eleganta antaªtagmeza kostumo, kun oraj okulvitroj kaj maldika bastono venas ekstere sur la vojo de maldekstre. Li aspektas iom stre¤e, rigardas en la ßardenon, salutas amikece kaj eniras tra la barilpordo.)

WANGEL
(iras al li renkonte)           Bonvenon, kara lernejestro! Koran bonvenon reen al la antaªa loko!

ARNHOLM
Dankon, dankon, doktoro Wangel.
Milfojan dankon al vi.

            (Ili vigle mansalutas kaj kune iras tra la ßardeno.)

ARNHOLM
Kaj jen la infanoj!          
(mansalutas al ili kaj rigardas ilin.)           Tiuj du mi malfacile rekonus.

WANGEL
Certe ne, mi opinias.

ARNHOLM
Nu, jes, eble tamen Bolette. - Jes, Bolette mi estus rekonanta.

WANGEL
Apenaª, mi opinias.
Pasis ja nun ok . . . naª jaroj de kiam vi vidis Ùin lastfoje. Nu, ¤i tie okazis ja multaj Ùanßoj dum tiu tempo.

ARNHOLM
(¤irkaªrigardas)            £ajnas al mi ke ne. Escepte ke la arboj kreskis konsiderinde - kaj estas konstruita jena laªbo -

WANGEL
Nu ja, tiel ekstere -

ARNHOLM
(ridetas)           Kaj kompreneble ke vi nun havas du grandajn fian¤pretajn filinojn en la domo.

WANGEL
Ho, fian¤preta estas ja nur la unua.

HILDE
(duonlaªte)                 Aªskultu do patron!

WANGEL
Sed nun mi proponas, ke ni eksidu sur la verando. Tie estas pli malvarmete ol ¤i tie. Bonvolu.


ARNHOLM
Dankon, dankon, kara doktoro.

            (Ili supreniras. Wangel proponas por Arnholm lokon en la balancseßo)

WANGEL
Jen, jen. Vi nun sidu trankvile por ripozi.  Ãar vi aspektas iom stre¤e post la vojaßo.

ARNHOLM
Ho, ne gravas. En ¤i tiu ¤irkaªa¢o -

BOLETTE
(al Wangel)            Ãu ni alportu sodakvon kaj sukon en la ßarden¤ambron?  Ãi tie baldaª farißos tro varme.

WANGEL
Bone, knabinetoj, faru! Alportu sodakvon kaj sukon.
Kaj eble konjakon.

BOLETTE
Ãu ankaª konjakon?

WANGEL
Nur iometon.
Se iu dezirus.

BOLETTE
Nu ja, do. Hilde, malsupreniru al la oficejo kun la valizo.

            (Bolette iras en la ßarden¤ambron fermante la pordon post si. Hilde prenas la valizon kaj iras maldekstren tra la ßardeno malantaª la domo.)

ARNHOLM
(kiu postrigardis Bolette per la okuloj.)           Estas vere iu belega -. Estas du belegaj knabinoj, kiuj jen kreskis por vi.

WANGEL
(eksidas)                      Jes, vi trovas.

ARNHOLM
Jes, estas e¤ surprize pri Bolette. Ja ankaª pri Hilde. - Sed nun pri vi mem, kara doktoro.   Ãu vi intencas loßi ¤i tie vian tutan vivdaªron?

WANGEL
Ho jes, estos tiel.  Ãi tie mi naskißis kaj bredißis, kiel oni diras.  Ãi tie mi vivis feli¤e kun Ùi, kiu forpasis de ni tiel frue.
£i kiun vi konis, kiam vi lastfoje vizitis nin, Arnholm.

ARNHOLM
Jes - jes.

WANGEL
Kaj nun mi vivas ¤i tie feli¤a kun Ùi, kiun mi ricevis anstataªe. Mi devas diri, ke entute la sorto estis bona al mi.

ARNHOLM
Sed neniun infanon en via dua geedzißo?

WANGEL
Ni ricevis knabeton antaª du - du kaj duona jaro. Sed ni ne havis lin longe. Li mortis je la aßo de kvar . . .kvin monatoj.

ARNHOLM
Via edzino, Ùi ne estas hejme hodiaª?

WANGEL
Jes, Ùi certe baldaª venos. £i malsupreniris por preni banon.
£i naßas ¤iun tagon je ¤i tiu tempo. En kiu ajna vetero.

ARNHOLM
Ãu pro iu malsano?

WANGEL
Ne vere malsano.
Sed Ùi estas strange nervoza la lastajn jarojn. Kompreneble, nur foje. Mi vere ne kapablas kompreni kio estas al Ùi. Sed bani sin en la maro estas kvazaª Ùia kora ßojo, komprenu.

ARNHOLM
Tion mi memoras de pasinte.

WANGEL
(kun preskaª nerimarkebla rideto)             Vi ja konas Ellida de la tempo, kiam vi estis instruisto en Skjoldvik.

ARNHOLM
Kompreneble. £i ofte vizitis la pastran domon. Kaj mi ankaª ofte renkontis Ùin, kiam mi vizitis Ùian patron en la lumturo.

WANGEL
Kredu, tiu tempo profunde stampis Ùin. La urbanoj ne povas tion kompreni. Ili nomas Ùin "La sinjorino el la maro".

ARNHOLM
Ãu?

WANGEL
Jes.
Kaj tial -. Parolu vi kun Ùi pri pasintaj tagoj, kara Arnholm. Estus vere bone por Ùi.

ARNHOLM
(rigardas lin dubeme)            Ãu vi havas veran kialon por tion opinii?

WANGEL
Certe jes.

VOÃO DE ELLIDA
(aªdata ekstere en la ßardeno dekstre)                        Ãu estas vi, Wangel!

WANGEL
(ekstaras)                     Jes, kara.

            (Sinjorino Ellida Wangel, kun granda Ùalo ¤irkaª si kaj kun malseka hararo disfalanta sur la Ùultroj, venas el inter la arboj ¤e la laªbo. Lernejestro Arnholm ekstaras.)

WANGEL
(ridetas kaj etendas la manojn al Ùi)           Nu, jen la sinjorino el la maro!

ELLIDA
(malrapide supreniras sur la verandon kaj kaptas liajn manojn)           Dank' al Dio, ke mi revidas vin! Kiam vi venis?

WANGEL
¥us nun.
Antaª momento.           (montras al Arnholm)            Sed vi do salutu pasintan konaton - !

ELLIDA
(donas la manon al Arnholm)           Jen vi do estas. Bonvenon! Kaj pardonu ke mi ne estis hejme

ARNHOLM
Ho, mi petas. Vi do ne pensu pri ceremonia¢oj.

WANGEL
La akvo estas freÙa hodiaª, ¤u?

ELLIDA
FreÙa! Je Dio, ¤i tie la akvo neniam estas freÙa. Malvarmeta kaj malvigliga. UÙ, la akvo estas malsana ¤i tie en la fjordoj.

ARNHOLM
Malsana?

ELLIDA
Jes, malsana. Kaj mi opinias, ke ßi malsanigas ankaª nin

WANGEL
(ridetas)           Nu, vi ja rekomendas la banejon.

ARNHOLM
Mi kredus, ke vi, sinjorino Wangel, havus apartan rilaton al la maro mem kaj al ¤io kio apartenas al ßi.

ELLIDA
Ho jes, eble.
E¤ mi mem ja kredas. - Sed ¤u vi vidas kiel bele la knabinetoj ornamis por vi?

WANGEL
(embarasata)           Hm -.            (rigardas sian horloßon)           Mi ja baldaª devas -

ARNHOLM
Ãu vere estas por mi -?

ELLIDA
Kompreneble. Ni ja ne tiel ornamas ¤iutage. - Uh, - kiel sufoke varme estas sub tiu ¤i plafono!          
(malsupreniras en la ßardenon)                   Venu ¤i tien!  Ãi tie estas almenaª iometa venteto.            (£i eksidas en la laªbo.)

ARNHOLM
(eniras)            £ajnas al mi, ke la venteto estas sufi¤e freÙa.

ELLIDA
Jes, vi, kiu kutimißis al la naªza ¤efurba aero. Tie estas vere terure dum la somero, laªdire.

WANGEL
(kiu ankaª iris en la ßardenon)                   Hm, kara Ellida, vi devas nun sola konversacii kun nia gasto dum tempeto.

ELLIDA
Ãu aferoj?

WANGEL
Jes, mi devas iri al la oficejo. Kaj mi ja ankaª devas Ùanßi vestojn. Sed ne daªros longe -

ARNHOLM
(eksidas en la laªbo)             Ne trorapidu, kara doktoro. Via edzino kaj mi certe scios pasigi la tempon.

WANGEL
(kapsignas)           Ho, jes, - mi fidas. Nu, - ßis revido!           (Li iras tra la ßardeno maldekstren.)

ELLIDA
(post mallonga silento)            Ãu ne Ùajnas al vi, ke estas bone sidi ¤i tie?

ARNHOLM
Nun mi sidas bone.

ELLIDA
La laªbo nomißas mia laªbo. 
Ãar estas mi, kiu farigis ßin. Aª pli ßuste Wangel - por mi.

ARNHOLM
Kaj ¤i tie vi do kutimas sidi?

ELLIDA
Jes, ¤i tie mi pleje sidas dumtage.

ARNHOLM
Kun la knabinetoj?

ELLIDA
Ne, la knabinetoj - ili estas sur la verando.

ARNHOLM
Kaj Wangel mem?

ELLIDA
Ho, Wangel, li iras tien kaj ¤i tien. Foje al mi kaj foje al la knabinetoj.

ARNHOLM
Ãu estas vi kiu deziras tian aranßon?

ELLIDA
Mi opinias, ke ¤iuj partoj kontentißas per tiu aranßo. Ni povas ja ¢eti la parolon transen unu al la alia - kiam ni foje trovas ion por diri.

ARNHOLM
(post ioma pensado)                     Kiam mi pasinte frekventis viajn lokojn -. Ekstere en Skjoldvik mi pripensas -. Hm, - estas nun longe de tiam - .

ELLIDA
Estas pli ol dek jaroj de kiam vi vizitis nin tie.

ARNHOLM
Jes, proksimume. Sed kiam mi prezentas al mi la bildon de vi tie ekstere en la lumturo - La paganino, kiel la maljuna pastro nomis vin, ¤ar via patro laª li baptigis vin per Ùipnomo kaj ne per kristana homa nomo -

ELLIDA
Jes, kaj kiel do?

ARNHOLM
Mi tute ne estus kredinta renkonti vin ¤i tie kiel sinjorino Wangel.

ELLIDA
Ne, ¤ar tiam Wangel ja ankoraª ne estis -. Tiam ja ankoraª vivis la unua patrino de la knabinoj.
Ilia vera patrino -

ARNHOLM
Nu jes, jes. Sed e¤ se tiel ne estus -. E¤ se li estus libera kaj ne ligita, - mi meniam imagus, ke okazus tiel.

ELLIDA
Ankaª mi ne. Vere neniam - tiam.

ARNHOLM
Wangel estas ja ßentila. Honesta.
Kore bonvola al ¤iuj homoj -

ELLIDA
(varme kaj kore)                      Jes, li vere estas!

ARNHOLM
- sed Ùajnas al mi, ke li estas tiel ege malsimila al vi.

ELLIDA
Vi pravas. Li ja estas.

ARNHOLM
Nu, sed kiel okazis? Kiel okazis!

ELLIDA
Ho kara Arnholm, ne demandu min pri tio. Mi ne kapablas klarigi la aferon. Kaj se mi povus, vi ne kapablus percepti kaj kompreni e¤ eron el tio.

ARNHOLM
Hm -.             
(iomete pli mallaªte)                     Ãu vi iam konfidis ion pri mi al via edzo? Mi kompreneble aludas al la vana paÙo, - al kiu mi lasis min ravi.

ELLIDA
Ne.  Ãu vi tion pensus? Neniun vorton mi diris al li pri - pri tio al kio vi aludas.

ARNHOLM
Mi ßojas. 
Ãar premis min la penso ke -

ELLIDA
Vi tute ne bezonas. Mi nur diris al li la veron, ke mi multe Ùatis vin, kaj ke vi estis la plej fidela kaj bona amiko por mi tie ekstere.

ARNHOLM
Dankon. Sed diru nun, - kial vi neniam skribis al mi post mia forvojaßo?

ELLIDA
Mi pensis, ke eble dolorigus al vi aªdi ion de iu, kiu - kiu ne povis proksimißi al vi tiel, kiel vi deziris. Estus ja rekte reÙiri ion embarasan, mi pensis.

ARNHOLM
Hm -. Jes, jes, vi certe pravas

ELLIDA
Sed kial vi mem neniam skribis?

ARNHOLM
(rigardas Ùin kaj ridetas duone ripro¤e)            Mi? Fari la komencon? Eble suspektigi min por enkonduki ion novan. Post rifuzo tia, kian mi spertis?

ELLIDA
Ho ne, mi ja bone komprenas. -  Ãu vi neniam poste pensis pri alia rilato?

ARNHOLM
Neniam. Mi restas fidela al miaj memoroj.

ELLIDA
(duone Ùercante)           Ho, ¤u! Forpelu la malnovajn, tristajn memorojn. Vi prefere devus pensi farißi feli¤a edzo, mi opinias.

ARNHOLM
Do devus baldaª okazi, sinjorino Wangel.
Memoru ke, - mi ja jam atingis la trideksepan, verdire.

ELLIDA
Nu, ja, des pli da kaªzo por vi rapidi.           
(£i iomete silentas, poste diras serioze kaj mallaªte)           Sed aªskultu nun, kara Arnholm, - mi nun diru al vi ion, kion mi tiam ne kapablus eldiri, e¤ se mia vivo estus en veto.

ARNHOLM
Kio do tio estas?

ELLIDA
Kiam vi faris - la vanan paÙon, kiel vi ¢us diris, - tiam mi ne kapablis respondi al vi alimaniere ol mi faris.

ARNHOLM
Mi scias. Vi nur havis bonan amikecon por oferti al mi. Mi ja scias.

ELLIDA
Sed vi ne scias, ke mia tuta animo kaj ¤iuj miaj pensoj estis tiam en alia loko.

ARNHOLM
Tiam!

ELLIDA
Jes, ßuste.

ARNHOLM
Sed tio ja ne eblas! Vi eraras pri la tempo!
Mi opinias, ke tiam vi e¤ ne konis sinjoron Wangel.

ELLIDA
Mi ne parolas pri Wangel.

ARNHOLM
Ne Wangel?
Sed tiam, - ekstere en Skjoldvik -. Mi ne memoras unu solan homon tie, kiun mi opinius povus kapti vian atenton.

ELLIDA
Ne, ne, - mi kredas.  Ãar ¤io estis tute freneza.

ARNHOLM
Sed rakontu do al mi pri tio ¤i!

ELLIDA
Ho, sufi¤as ja, ke vi scias, ke tiam mi estis jam ligita. Kaj nun vi ja scias.

ARNHOLM
Kaj se vi tiam ne estus ligita?

ELLIDA
Kio do?

ARNHOLM
Ãu via respondo al mia letero estus alia.

ELLIDA
Kiel mi povas scii? Kiam Wangel venis, la respondo estis ja alia.

ARNHOLM
Pro kio do diri al mi, ke vi estis ligita?

ELLIDA
(ekstaras kvazaª en timo kaj maltrankvilo)                Ãar mi bezonas iun al kiu konfidi min. Ne, ne, sidu.

ARNHOLM
Via edzo do nenion scias pri la afero?

ELLIDA
Mi unue konfesis al li, ke mia animo iam estis en alia loko. Ion pli li ne postulis scii. Kaj ni poste neniam tuÙis la aferon.
Funde estis ja nur freneza¢o. Kaj rompißis ja baldaª - iamaniere.

ARNHOLM
(ekstaras)                     Nur iamaniere? Ne tute!

ELLIDA
Jes, jes, certe! Ho, Dio, kara Arnholm, tute ne estas kiel vi imagas. Estas io tute nekomprenebla.
Mi ne scias kiel mi povus tion rakonti. Vi nur opinius, ke mi estus malsana. Aª ke mi estus tute freneza.

ARNHOLM
Kara sinjorino, - nun vi vere devas plene eldiri.

ELLIDA
Nu ja! Mi provos.
Kiel povos vi, prudenta homo, klarigi al vi, ke -                (rigardas eksteren kaj interrompas)            Atendu ßis poste. Jen vizitanto venas.

            (Lyngstrand venas sur la vojo de maldekstre kaj iras en la ßardenon. Li havas floron en la butontruo kaj portas grandan belan bukedon, volvitan per papero kaj silka rubando. Li haltas kaj hezitas iom necerta ¤e la verando.)

ELLIDA
(el la laªbo)            Ãu la knabinojn vi ser¤as, sinjoro Lyngstrand?

LYNGSTRAND
(turnas sin)           Ho, la sinjorino jen?            (salutas kaj proksimißas.)            Tiel ne estas.
Ne la fraªlinojn, sed vin mem, sinjorino Wangel. Vi ja permesis al mi veni por viziti vin -

ELLIDA
Jes, certe mi faris. Vi estas ¤iam bonvena.

LYNGSTRAND
Multan dankon. Kaj ¤ar tiel feli¤e okazas, ke estas solena¢o en la domo hodiaª -

ELLIDA
Nu, tion vi scias?

LYNGSTRAND
Jes, ja. Kaj tial mi volis permesi al mi donaci al sinjorino Wangel ¤i tiun -

            (Li kapsalutas kaj etendas la bukedon)

ELLIDA
(ridetas)           Sed kara sinjoro Lyngstrand, ¤u ne estas pli bone doni viajn belajn florojn al lernejestro Arnholm mem?  Ãar estas ja vere li, kiu -

LYNGSTRAND
(rigardas al ambaª necerte)           Pardonu, - sed mi ne konas tiun fremdan sinjoron. Estas nur - Mi venas pro la datreveno, sinjorino.

ELLIDA
Datreveno? Vi eraras, sinjoro Lyngstrand. Ne estas datreveno en la domo hodiaª.

LYNGSTRAND
(ridetas intime)            Ho, mi ja scias. Sed mi ne pensis ke estu tiel sekrete.

ELLIDA
Kion vi scias?

LYNGSTRAND
Ke estas la dat - la datreveno de la sinjorino.

ELLIDA
Mia?

ARNHOLM
(rigardas Ùin demande)                    Hodiaª? Ne, certe ne.

ELLIDA
(al Lyngstrand)                  Kial vi tiel pensas?

LYNGSTRAND
Fraªlino Hilde malkovris tion. Mi preterpasis iom pli frue hodiaª. Kaj mi demandis al la fraªlinoj, kial ili tiel bele ornamas per floroj kaj flagoj -

ELLIDA
Nu bone?

LYNGSTRAND
- kaj fraªlino Hilde respondis: Jes, ¤ar hodiaª estas la datreveno de - de patrino.

ELLIDA
De patrino -! Nu tiel.

ARNHOLM
Aha!              
(Li kaj Ellida rigardas sin reciproke kompreneme)

ARNHOLM
Jes, ¤ar la juna sinjoro do tion scias, sinjorino Wangel -

ELLIDA
(al Lyngstrand)             Jes, ¤ar vi ja nun tion scias -

LYNGSTRAND           (denove ofertas la bukedon)           Permesu al mi gratuli -

ELLIDA
(akceptas la florojn)            Koran dankon al vi. - Bonvolu sidißi momenton, sinjoro Lyngstrand.

            (Ellida, Arnholm kaj Lyngstrand eksidas en la laªbo.)

ELLIDA
Tio ¤i - pri mia datreveno - devus esti sekreto, sinjoro lernejestro.

ARNHOLM
Devus, mi komprenas. Ne devus esti por ni neinformitaj.

ELLIDA
(metas la bukedon flanken)           Ne, ßuste tiel. Ne por la neinformitaj.

LYNGSTRAND
Mi do e¤ ne diros al iu vivanta homo.

ELLIDA
  Ho, ne tiel grave. - Sed kiel vi nun fartas? Vi aspektas pli sane nun ol antaªe.

LYNGSTRAND
Jes, ankaª mi kredas, ke mi sanißos.
Kaj venontan jaron, se mi povos iri suden -

ELLIDA
Kaj tion vi povos, diras la knabinoj.

LYNGSTRAND
Jes, ¤ar en Bergen mi havas bonfaranton, kiu protektas min. Kaj li promesis helpi min venontan jaron.

ELLIDA
Kiel vi kontaktißis al li?

LYNGSTRAND
Ho, feli¤a okazo.  Ãar iun fojon mi estis maristo sur unu el liaj Ùipoj.

ELLIDA
Ãu vere? Vi do tiam Ùatis la maron?

LYNGSTRAND
Ne, tute ne. Sed kiam mia patrino mortis, mia patro ne volis lasi min nenifari hejme ¤e si. Kaj li farigis min maristo. Ni pereis en la Angla Kanalo survoje hejmen.
Kaj estis ja bone por mi.

ARNHOLM
Kiel bone, vi diras?

LYNGSTRAND
Jes, ¤ar per tiu pereo mi ricevis la difekton. En la brusto. Mi longe kuÙis en la malvarma akvo, antaª ol ili savis min. Kaj tiam mi ja devis forlasi la maron. ‑ Jes, vere estis granda feli¤o.

ARNHOLM
Ãu, vi trovas?

LYNGSTRAND
Jes.  Ãar la difekto ne estas vere danßera. Kaj nun mi povos farißi skulptisto, kion mi ege deziras. Imagu ‑ povi modli la delikatan argilon, kiu tiel cedeme formißas inter la fingroj!

ELLIDA
Kaj kion volas vi do modli?  Ãu marvirojn kaj marvirinojn? Aª ¤u antikvajn vikingojn ?

LYNGSTRAND
Ne, tia¢ojn ne.
Kiam mi estos progresinta, mi provos fari grandan verkon. Grupon, kiel oni tion nomas.

ELLIDA
Nu jes, - sed kion tiu grupo reprezentu?

LYNGSTRAND
Ho, devus esti io kion mi mem travivis.

ARNHOLM
Jes, jes, - tenu vin al tio.

ELLIDA
Sed kio tio do estus?

LYNGSTRAND
Jes, mi imagas, ke estu juna marista edzino, kiu kuÙas maltrankvila dormante.
Kaj Ùi ankaª sonßas. Mi certas, ke mi povos realigi, ke Ùi sonßas.

ARNHOLM
Ãu ne estu pli?

LYNGSTRAND
Jes, ankaª alia figuro. Iu esta¢o por nomi ßin.
Estu Ùia edzo, al kiu Ùi ne estis fidela, dum li estis for. Kaj li dronis en la maro.

ARNHOLM
Kiel, dronis -?

ELLIDA
Li dronis?

LYNGSTRAND
Jes. Li dronis dum vojaßo. Sed okazas la stranga¢o, ke li tamen revenas hejmen. Estas dumnokte. Kaj nun li staras tie apud Ùia lito rigardante Ùin. Li staru malsekega, kvazaª homo ¢us eltirita el la maro.

ELLIDA
(klinas sin malantaªen en la seßo.)            Vere stranga imago.           (fermas la okulojn)          
Mi vive bildigas tion antaª mi.

ARNHOLM
Sed je sankta nomo, sinjoro - sinjoro -!
Vi ja diris, ke estu io, kion vi mem travivis.

LYNGSTRAND
Jes, jes, - Mi travivis tion ¤i. Iamaniere do.

ARNHOLM
Travivis, ke morta viro -?

LYNGSTRAND
Nu ja, mi ne diras tiel korpe travivis. Ne reale, vi komprenu. Sed tamen -

ELLIDA
(vigle, stre¤e)             Rakontu ¤ion kion vi scias kaj povas! Pri tio mi devas ¤ion scii.

ARNHOLM
(ridetas)           Jes, tio devas ja esti io por vi. Tia¢o kun mara etoso.

ELLIDA
Kiel do estis, sinjoro Lyngstrand?

LYNGSTRAND
Jes, tiel ke kiam ni velus hejmen kun la brigo el urbo nomita Halifax, ni devis postlasi la laborestron en la malsanulejo tie. Ni dungis usonanon anstataªe.
Tiu nova laborestro -

ELLIDA
La usonano?

LYNGSTRAND
- jes; li ricevis de la estro amaseton da gazetoj, kiun li ¤iame legadis.  Ãar li volis lerni la norvegan, li diris.

ELLIDA
Nu! Kaj sekve!

LYNGSTRAND
Iun vesperon en terura vetero.  Ãiuj viroj sur la ferdeko. Escepte la laborestro kaj mi.  Ãar li estis tordinta la piedon, kaj ne povis stari sur ßi. Kaj ankaª mi estis malsana kaj kuÙis. Ja, li do sidis tie en la kajuto denove legante unu el la malnovaj gazetoj -

ELLIDA
Jes! Jes!

LYNGSTRAND
Sed dum li tie sidas, mi aªdas kvazaª hurlon el li. Kaj kiam mi rigardas lin, mi vidas ke li estas blanka kiel kreto en la vizaßo.
Li komencas tiri kaj Ùiri la gazeton en mil pecojn. Sed tion li faris tute silente, silente.

ELLIDA
Li nenion diris?
Li ne parolis?

LYNGSTRAND
Ne tuj. Sed iom post iom li kvazaª parolis al si mem: Edzinißis. Kun alia viro. Dum mi estis for.

ELLIDA
(fermas la okulojn kaj diras mallaªte)           Tion li diris?

LYNGSTRAND
Jes. Kaj imagu, - li tion diris en bona norvega. Li certe facile lernis fremdajn lingvojn, tiu viro.

ELLIDA
Kaj poste? Kio okazis poste?

LYNGSTRAND
Jes, jen sekvas tio stranga, kion mi neniam en la mondo forgesos.  Ãar li aldonis, - ankaª tio silente: - Sed mia Ùi estas, kaj mia Ùi farißu. Kaj min Ùi sekvu, e¤ se mi venu hejmen por ser¤i Ùin kiel droninta viro el la nigra maro.

ELLIDA
(verÙas al si akvon. £ia mano tremblas.)                    Puh, - kiel preme varme estas hodiaª -

LYNGSTRAND
Kaj tion li diris per tia vola forto, ke Ùajnis al mi ke li estas viro por tion plenumi.

ELLIDA
 Ãu vi scias - pri la sorto de tiu viro?

LYNGSTRAND
Ho, sinjorino, li certe ne plu vivas.

ELLIDA
(rapide)            Kial vi tion opinias!

LYNGSTRAND
Jes, ¤ar ni ja poste pereis en la Angla Kanalo. Mi sukcesis trovi lokon en la granda savboato kun la Ùipestro kaj kvin aliaj. La direktisto prenis la malantaªan boateton. Lin sekvis la usonano kaj iu alia.

ELLIDA
Kaj de ili oni nenion plu aªdis?

LYNGSTRAND
Ne, nenion, sinjorino.
Mia bonfaranto ¢us skribis tion en letero. Sed ßuste tial mi multe Ùatus fari arta¢on pri tio. La malfidelan maristedzinon mi vive bildigas antaª mi. Kaj ankaª la venßanto, kiu dronis, sed tamen revenas hejmen el la maro. Mi vidas ambaª tute klare.

ELLIDA
Ankaª mi.          
(ekstaras)           Venu, - ni eniru. Aª prefere malsupren al Wangel! Estas ja preme varme.            (£i iras el la laªbo.)

LYNGSTRAND
(kiu ankaª ekstaris)           Mi nun dankas pro la akcepto. Mi ja nur farus viziteton pro la datreveno.

ELLIDA
Nu, kiel vi preferas.                   
(etendas al li la manon)            Adiaª, kaj dankon pro la floroj.
(Lyngstrand salutas kaj eliras maldekstren tra la barilpordo.)

ARNHOLM
(proksimißas al Ellida)           Mi ja vidas, ke tio ¤i kore tuÙis vin, kara sinjorino Wangel.

ELLIDA
Ho jes, vi povas ja esprimi vin tiel, kvankam -

ARNHOLM
Sed funde ne estas io alia ol vi devus atendi.

ELLIDA
(rigardas lin surprize)                      Atendi!

ARNHOLM
Jes, Ùajnas al mi.

ELLIDA
Atendi ke iu povus reveni -!
Tiel reveni!

ARNHOLM
Sed pro Dio -! 
Ãu estas la marista fablo de tiu freneza skulptisto -?

ELLIDA
Ho, kara Arnholm, eble li ne tamen estas tiel freneza.

ARNHOLM
Do estas tiu babila¢o pri tiu morta viro, kiu tiel skuis vin?
Kaj mi, kiu kredis, ke -

ELLIDA
Kion vi kredis?

ARNHOLM
Kompreneble mi kredis, ke estis nur Ùajnigo de vi. Ke vi ¤agrenißis, ¤ar vi malkovris, ke oni sekrete solenis familian memoron. Ke via edzo kaj liaj infanoj vivas en vivo de memoroj, en kiu vi ne partoprenas.

ELLIDA
Ho, ne, ne. Estu pri tio kiel estas.
Mi ne rajtas postuli mian edzon sole por mi mem.

ARNHOLM
£ajnas al mi, ke vi tamen rajtas.

ELLIDA
Jes. Sed mi ne rajtas. Jen la afero. Ankaª mi vivas en io, - al kio la aliaj estas eksteraj.

ARNHOLM
Vi!                
(pli mallaªte)          
Ãu estas komprenende, ke -?
Vi - Vi do ne amas vian edzon!

ELLIDA
Ho jes, jes, - el mia tuta animo mi nun amas lin! 
Ïuste tial tio ¤i estas tiel terura, - tiel nekomprenebla, - tiel neimagebla, -!

ARNHOLM
Vi nun konfidu viajn ¤agrenojn tute kaj senrezerve al mi! Vi volas, ¤u, sinjorino Wangel?

ELLIDA
Mi ne povas, kara amiko. Almenaª ne nun. Eble poste.

            (Bolette venas sur la verandon kaj iras malsupren en la ßardenon)

BOLETTE
Nun patro venas el la oficejo.  Ãu ni do ne devus sidißi en la ßardena ¤ambro?

ELLIDA
Jes, ni faru.

            (Wangel, en Ùanßita vesta¢o, venas kune kun Hilde de maldekstre de malantaª la domo.)

WANGEL
Jen, jen! Mi estas libera kaj preta! Nun gustos bone glaso da io malvarmeta.

ELLIDA
Atendu iomete.           
(£i iras en la laªbon kaj ser¤as la bukedon.)

HILDE
Ho, vidu, vidu! La belajn florojn! De kie vi ricevis ilin?

ELLIDA
Mi ricevis ilin de skulptisto Lyngstrand, mia kara Hilde.

HILDE
(ekmiras)           De Lyngstrand?

BOLETTE
(maltrankvila)            Ãu Lyngstrand venis - denove?

ELLIDA
(kun rideto)           Jes. Li venis kun tiu ¤i. Okaze de la datreveno, vi komprenas.

BOLETTE
(ekrigardas al Hilde)              Ah -!

HILDE
(murmuras)                  La besto!

WANGEL
(embarasita, al Ellida)           Hm. Jes, vi ja vidas -. Mi diru al vi, mia kara, bona, benita Ellida -

ELLIDA
(interrompas)              Venu nun, knabinetoj! Kaj ni metu miajn florojn en akvon kune kun la aliaj.               (£i supreniras sur la verandon.)

BOLETTE
(mallaªte al Hilde)           Ho, Ùi do tamen estas ßentila.

HILDE
Simia¢oj! £i nur volas intimißi kun patro.

WANGEL
(supre sur la verando, premas la manon de Ellida)
Dankon - dankon! Koran dankon pro tio ¤i, Ellida!

ELLIDA
(ordigas la florojn)           Nu do, - ¤u ne ankaª mi estu kune kun vi por - por honori la datrevenon de patrino?

ARNHOLM
Hm -.

            (Li supreniras al Wangel kaj Ellida. Bolette kaj Hilde restas en la ßardeno.)

 

 


                      

 

DUA AKTO

 

(Supre sur “La Videjo", arbustkovrita alta¢o malantaª la urbo. Iom malantaªe staras Ùtonstako kaj ventomontrilo. Grandaj Ùtonoj por sidejoj kuÙas ¤irkaª la Ùtonstako kaj en la antaªo. Profunde en la malantaªo vidißas la ekstera fjordo kun insuloj kaj promontoroj. La granda maro ne vidißas. Estas duonhela somernokto. Flaverußa lumeto en la aero kaj sur la montopintoj fore. Kvartona kantado aªdißas de malsupre en la deklivo dekstre.)

(Junaj homoj el la urbo, gesinjoroj, venas pare de dekstre, kaj en intima konversacio iras preter la Ùtonstako kaj elen maldekstre. Iom poste venas Ballested kiel gvidanto por grupo da eksterlandaj geturistoj. Li estas Ùarßita de Ùaloj kaj vojaßsaketoj.)

BALLESTED
(montras supren per la bastono)                              Sehen Sie, meine Herrschaften, - dort fore liegt eine andere alta¢o. Das willen wir ankaª besteigen und so herunter -       

            (Li daªrigas angle kaj gvidas la grupon maldekstren.)

            (Hilde venas rapide supren la deklivon dekstre, haltas kaj rigardas malantaªen. Iom poste venas Bolette la saman vojon.)

BOLETTE
Sed, kara, kial ni forkuru de Lyngstrand?

HILDE
Ãar mi ne eltenas iri tiel malrapide en la deklivoj. Vidu, - vidu, kiel li rampas supren.

BOLETTE
Ho, vi ja scias kiel malsana li estas.

HILDE
Ãu vi opinias, ke estas tre danßere?

BOLETTE
Jes, mi opinias.

HILDE
Li ja vizitis patron posttagmeze. Mi dezirus scii kion patro pensas pri li.

BOLETTE
Patro diris al mi, ke estas malmolißo en la pulmo, - aª io tia. Li ne vivos longe, diris patro.

HILDE
Ãu tion li diris! Imagu, - ßuste kion mi pensis.

BOLETTE
Sed pro Dio, vi nenion rimarkigu.

HILDE
Ho, kial vi tiel pensas.          
(duonlaªte)           Jen vidu, - nun Hans fine krablis al la supro. Hans -.  Ãu ne Ùajnas al vi, ke oni povas vidi, ke li nomißas Hans?

BOLETTE
(flustras)           Estu bonkonduta! Mi konsilas!

            (Lyngstrand venas de dekstre kun sunÙirmilo en la mano.)

LYNGSTRAND
Mi petas pardonon al la fraªlinoj, ¤ar mi ne povis iri same rapide kiel vi.

HILDE
Ãu vi e¤ ekhavis sunÙirmilon?

LYNGSTRAND
Ïi apartenas al via patrino. £i diris ke mi uzu ßin kiel bastonon.  Ãar mi neniun kunportis.

BOLETTE
Ãu ili daªre estas tie malsupre? Patro kaj la aliaj?

LYNGSTRAND
Jes. Via patro iris en la gastejon. La aliaj sidas ekstere aªskultante la muzikon. Sed poste ili volas supreniri, diris via patrino.

HILDE
(lin rigardante)                   Vi nun estas sufi¤e laca.

LYNGSTRAND
Jes, nun Ùajnas al mi, ke mi estas iomete laca.
Mi pensas ke estas pli bone sidi tempeton.

            (Li eksidas sur Ùtono antaªe dekstre.)

HILDE
(staras antaª li)            Ãu vi scias, ke poste okazos dancado malsupre sur la muzikejo?

LYNGSTRAND
Jes, mi aªdis paroli pri tio.

HILDE
Vi certe Ùatas danci, ¤u ne?

BOLETTE
(kiu plukas floretojn inter la erikoj)           Ho, Hilde, - lasu nun Lyngstrand regajni la spiron.

LYNGSTRAND
(al Hilde)           Jes, fraªlino, mi volus danci - se mi povus.

HILDE
Ãu? Vi do neniam lernis?

LYNGSTRAND
Ankaª tion ne. Sed pri tio mi ne pensis. Mi aludis ¤ar mi ne povas pro la brusto.

HILDE
Pro tiu difekto, kiel vi diras?

LYNGSTRAND
Jes, estas tial.

HILDE
Ãu vi multe ¤agrenißis pro tiu difekto?

LYNGSTRAND
Ho ne, tion mi ne povas diri.               
(ridetas)            Ãar estas pro tio, ke ¤iuj homoj estas ßentilaj kaj afablaj kaj e¤ bonfarantaj al mi, mi kredas.

HILDE
Jes, kaj ßi ja ne estas danßera.

LYNGSTRAND
Ne, ßi tute ne estas danßera. Tion mi komprenas laª via patro.

HILDE
Kaj vi ja sanißos tuj kiam vi forvojaßos.

LYNGSTRAND
Jes ja. Tiam mi sanißos.

BOLETTE
(kun floroj)           Jen, sinjoro Lyngstrand, - metu tiujn ¤i en la butontruon.

LYNGSTRAND
Ho, mil dankojn, fraªlino! Estas ja tro ßentile de vi.

HILDE
(rigardas malsupren dekstren)           Jen ili venas sur la vojo.

BOLETTE
(Ankaª Ùi rigardas malsupren.)                 Se ili nur sciu kie ili flankeniru. Ne, nun ili prenas eraran vojon.

LYNGSTRAND
(ekstaras)           Mi kuros malsupren al la turnißo kaj voku al ili.

HILDE
Tiam vi devas tre laªte krii.

BOLETTE
Ne, vi ne devas. Vi denove farißos laca.

LYNGSTRAND
Ho, malsupren estas facile.

            (Li eliras dekstren.)

HILDE
Jes, malsupren, jes.          
(postrigardas lin)           Nun li e¤ saltas! Kaj li ne memoras, ke poste li devas supreniri.

BOLETTE
Kompatindulo -.

HILDE
Se Lyngstrand proponus geedzißon al vi, ¤u vi lin akceptus?

BOLETTE
Ãu vi frenezißis?

HILDE
Ho, mi ja pensas, ke se li ne havus tiun difekton. Kaj se li ne baldaª estus mortanta.  Ãu vi tiam  akceptus lin?

BOLETTE
Mi opinias, ke estus pli bone ke vi prenus lin.

HILDE
Ho certe ne. Li ja nenion posedas.
Li e¤ ne havas sufi¤e por vivteni sin.

BOLETTE
Kial vi do okupißas tiel multe pri li?

HILDE
Ho, tion mi ja nur faras pro tiu difekto.

BOLETTE
Mi tute ne rimarkis, ke vi kompatas lin pro tio.

HILDE
Ne, mi e¤ ne faras. Sed estas tiel tente.

BOLETTE
Kio?

HILDE
Rigardi lin, kaj igi lin rakonti, ke ne estas danßere. Kaj ke li povos iri eksterlanden, kaj ke li farißos artisto. Tiun ¤ion li kredadas kaj estas kontenta profunde en la animo. Kaj tamen el tio nenio farißos. Neniam.  Ãar li ne vivos tiel longe. Estas por mi ekscite pripensi tion.

BOLETTE
Ekscite!

HILDE
Jes, ßuste ekscite.
Tion mi permesas al mi.

BOLETTE
Fi, Hilde, vi vere estas a¤a infano!

HILDE
Mi e¤ volas esti. Spite!          
(rigardas malsupren)           Nun fine! Aspekte Arnholm ne Ùatas supreniri.           (turnas sin)           Sed al alia¢o, - ¤u vi scias, kion mi vidis sur Arnholm ¤e la manßotablo?

BOLETTE
Nu?

HILDE
Imagu, - liaj haroj komencas defali - tie supre, meze sur la kapo.

BOLETTE
Ho, babila¢o! Ne estas vero.

HILDE
Jes. Kaj li havas sulkojn ¤e ambaª okuloj. Je Dio, Bolette, ke vi povis esti tiel enamißinta al li, tiam kiam li legis kun vi!

BOLETTE
(ridetas)           Jes, ¤u eblas kompreni tion? Mi memoras, ke mi iam ploris brulantajn larmojn, ¤ar li diris, ke Bolette estas malbela nomo.

HILDE
Jes, imagu!          
(rigardas malsupren)           Ho, jen vidu! Nun "la sinjorino el la maro" konversaciadas kun li. Ne kun patro. - Mi miras ¤u tiuj du ¢etas senteman okulon unu al la alia.

BOLETTE
Vi vere devus honti. Kial povas vi diri tia¢on pri Ùi?
Farißis ja nun tiel bone inter ni -

HILDE
Jes, jes, - kredigu tion al vi mem, junulino! Ho ne, farißos neniam bone inter ni kaj Ùi.  Ãar Ùi ne konvenas por ni. Kaj nek ni por Ùi. Dio scias kial patro tirus Ùin en la domon! - Mi ne mirus se Ùi iun tagon farißus freneza.

BOLETTE
Freneza! Kiel vi povas imagi tion?

HILDE
Ho, ne estas strange. Ankaª Ùia patrino farißis freneza. £i mortis freneza, mi scias.

BOLETTE
Jes, Dio scias en kio vi ne metas vian nazon.
Sed ne babiladu pri tio. Estu afabla - pro patro. Aªdu, Hilde?

            (Wangel, Ellida, Arnholm kaj Lyngstrand venas de dekstre.)

ELLIDA
(montras al la fono)           Jen fore ßi estas!

ARNHOLM
Jes, ßuste. En tiu direkto ßi ja estas.

ELLIDA
Jen fore kuÙas la maro.

BOLETTE
(al Arnholm)                     Ãu vi ne trovas la lokon bela?

ARNHOLM
Mi trovas ßin belega.
Grandioza vida¢o.

WANGEL
Jes. Eble vi neniam antaªe supreniris ¤i tien?

ARNHOLM
Ne, neniam. Mi opinias, ke dum mia restado ¤i tie apenaª estis atingeble.
E¤ ne vojeto.

WANGEL
Kaj e¤ neniu aranßo. 
Ãion ni faris la lastajn jarojn.

BOLETTE
Jen sur la "Pilotkabo" estas ankoraª pli grandioza vida¢o.

WANGEL
Ãu ni iru tien, Ellida?

ELLIDA
(eksidas sur Ùtonon dekstre)           Dankon. Ne mi. Sed iru vi aliaj. Kaj dume mi sidas ¤i tie.

WANGEL
Do mi restos kun vi. La knabinetoj povas montri la lokon al Arnholm.

BOLETTE
Ãu vi Ùatas iri kun ni, sinjoro Arnholm?

ARNHOLM
Jes, volonte.  Ãu estas vojo ankaª tien?

BOLETTE
Ho jes.
Estas larßa vojo.

HILDE
La vojo estas tiel larßa, ke estas abunda spaco por du iri brakon en brako.

ARNHOLM
(Ùerce)            Ãu vere, eta fraªlino Hilde?           (al Bolette)            Ãu ni provu, ¤u estas vero?

BOLETTE
(subpremas rideton)            Jes ja. Ni provu.           (Ili iras brakon en brako maldekstren)

HILDE
(al Lyngstrand)             Ãu ankaª ni iru -?

LYNGSTRAND
Brakon en brako -?

HILDE
Nu, kial ne? Bonvolu.

LYNGSTRAND
(prenas Ùian brakon kaj ridetas kontente)           Estas ja vere Ùerce amuze!

HILDE
£erce -?

LYNGSTRAND
Jes, ¤ar aspektas ja kiel ni estas gefian¤oj.

HILDE
Vi neniam antaªe promenis kun sinjorino ¤e la brako, sinjoro Lyngstrand, ¤u?

            (Ili eliras maldekstren.)

WANGEL
(kiu staras apud la Ùtonstako)           Kara Ellida, nun ni havas momenton solan por ni mem -

ELLIDA
Jes, venu kaj eksidu ¤e mi.

WANGEL
(eksidas)           Estas libere kaj trankvile. Ni nun parolu kune.

ELLIDA
Pri kio?

WANGEL
Pri vi. Kaj pri la rilato inter ni, Ellida. Mi ja vidas, ke tiel ne povas daªri.

ELLIDA
Kio anstataªus, laª vi?

WANGEL
Kompleta konfidemo, kara. Kunvivo inter ni, - kiel antaªe.

ELLIDA
Ho, se eblus! Sed ne estas eble!

WANGEL
Mi kredas, ke mi komprenas vin. El certaj esprimoj de vi foje kaj foje, mi kredas.

ELLIDA
(impete)           Vi ne faras! Ne diru, ke vi komprenas -!

WANGEL
Ho jes. Vi estas honesta naturo, Ellida. Vi havas fidelan animon -

ELLIDA
Jes, mi havas.

WANGEL
Kiu ajn rilato en kiu vi sentu vin sekura kaj feli¤a, devas esti senrezerva rilato.

ELLIDA
(rigardas lin atente)             Nu, - kaj do!

WANGEL
Ne konvenas por vi esti la dua edzino de viro.

ELLIDA
Kial vi tiel pensas nun?

WANGEL
Ïi ofte eklumißis en mi kiel suspekto. Hodiaª farißis pli klare. La memorfesto de la infanoj -. Vi rigardis min kiel iun kunkulpulon -. Nu ja,- la rememoroj de viro li ne povas neniigi.  Ãiuokaze ne la miajn. Tia mi ne estas.

ELLIDA
Mi scias. Mi ja scias bone.

WANGEL
Sed vi tamen eraras. Por vi aspektas kvazaª la patrino de la infanoj vivas ankoraª. Kvazaª Ùi nevidate ¤eestas inter ni. Vi kredas, ke mia animo estas egale dividata inter vi kaj Ùi. Tiu penso vin ofendas. Tial vi ne plu povas - aª ne plu volas vivi kun mi kiel edzino.

ELLIDA
(ekstaras)            Ãu vi ¤ion ¤i vidis, Wangel? Enrigardis en ¤ion ¤i?.

WANGEL
Jes, hodiaª mi fine rigardis internen en ßi.  Ïis la fundo.

ELLIDA
Ïis la fundo, vi diras. Ho, ne kredu tion.

WANGEL
(ekstaras)           Mi bone scias, kara Ellida, ke estas pli ol tio ¤i.

ELLIDA
(timoplena)            Ãu vi scias, ke estas pli?

WANGEL
Jes. Estas tio, ke vi ne povas elteni la ¤irkaªa¢on ¤i tie. La montoj premas peze sur vian animon. Ne estas sufi¤e da lumo por vi. Ne sufi¤e vasta ¤ielo ¤irkaª vi. Ne forto kaj abundeco en la aerfluo.

ELLIDA
Vi ja pravas. Nokton kaj tagon, vintron kaj someron ßi estas super mi - tiu loganta hejmveo al la maro.

WANGEL
Mi bone scias, kara Ellida.          
(metas la manon sur Ùian kapon)           Kaj tial la malsana infano revenu al sia propra hejmo.

ELLIDA
Ãu kiel?

WANGEL
Tute simple. Ni transloßißu.

ELLIDA
Transloßißu!

WANGEL
Jes. Al iu loko ¤e la vasta maro, - al iu loko kie vi povos trovi veran hejmon por via animo.

ELLIDA
Ho, kara, ne pensu pri tio! Estas tute neeble. Vi ne povas vivi feli¤e en iu ajn loko en la mondo ol tie ¤i.

WANGEL
Povas esti pri tio kiel eblas. Kaj krome, - ¤u vi opinias, ke mi povos vivi feli¤e ¤i tie - sen vi?

ELLIDA
Sed mi ja estas ¤i tie. Kaj mi restas. Vi ja havas min.

WANGEL
Ãu mi havas vin, Ellida?

ELLIDA
Ho, ne parolu pri tio alia.  Ãi tie vi ja havas ¤ion por kio vi vivas kaj spiras. La laboro de via tuta vivo kuÙas ja ßuste ¤i tie.

WANGEL
Pri tio estu kiel eblas, mi diras. Ni transloßißu de ¤i tie. Transloßißu marborden. Tiu afero estas nun decidita, kara Ellida.

ELLIDA
Ho, sed kion vi kredas, ke ni gajnus per tio?

WANGEL
Vi gajnus sanon kaj novan pacon en la animo.

ELLIDA
Apenaª. Sed jen vi mem! Pensu do iomete ankaª pri vi mem. Kion vi gajnus?

WANGEL
Mi gajnus vin, vi kara.

ELLIDA
Sed tion vi ne povas! Ne, ne, vi tion ne povas, Wangel! Estas ja terure, - senesperige pripensi.

WANGEL
Tion ni risku. Se vi havas tiajn pensojn, ne estas alia savo por vi ol - for de ¤i tie. Kaj tio ju pli frue. Tio estas nun definitiva, ¤u vi aªdas.

ELLIDA
Ne! Mi do je la nomo de la ¤ielo prefere diru al vi ¤ion tute malkaÙe. Tiel kiel estas.

WANGEL
Jes, jes, - faru!

ELLIDA
Ãar malfeli¤a vi vin mem ne faru pro mi. Precipe ¤ar tio tamen nenion helpas.

WANGEL
Mi havas nun vian promeson, ke vi volas diri al mi ¤ion, - kiel estas.

ELLIDA
Mi diros al vi tiel bone kiel mi povas. Kaj kiel Ùajnas al mi ke estas. - Venu, kaj sidu ¤e mi.

            (Ili eksidas sur Ùtonon.)

WANGEL
Nu ja, Ellida? Do -?

ELLIDA
La tagon, kiam vi venis al mi tie ekstere kaj demandis min aparteni al vi, - tiam vi parolis tiel malkaÙe kaj honeste al mi pri via unua geedzißo.  Ïi estis vere feli¤a, vi diris.

WANGEL
Ïi ja estis.

ELLIDA
Jes, jes, mi ja kredas, kara. Ne pro tio mi mencias tion nun. Mi nur volas memorigi al vi, ke ankaª mi estis honesta al vi. Mi ja diris senrezerve, ke iam en mia vivo mi amis iun alian. Ke okazis - okazis ia gefian¤ißo inter ni.

WANGEL
Ia -?

ELLIDA
Jes, ia tia. Nu, daªris ja tre mallonge. Li forvojaßis. Kaj poste mi rompis. Mi ja diris al vi ¤ion.

WANGEL
Sed, kara Ellida, kial vi revivigas ¤ion ¤i? Funde ne estis mia afero. Kaj mi e¤ neniam demandis al vi, kiu li estas.

ELLIDA
Ne, vi ne faris. Vi ¤iam estis konsiderema al mi.

WANGEL
(ridetas)           Ho, en tiu ¤i kazo -. Mi povus ja preskaª mem diri la nomon.

ELLIDA
La nomon!

WANGEL
En Skjoldvik kaj tie ¤irkaªe ne estis ja multaj inter kiuj diveni. Aª, pli ßuste, estis nur unu sola -

ELLIDA
Aspekte vi kredas, ke estis - Arnholm.

WANGEL
Jes, ¤u ne estis -?

ELLIDA
Ne.

WANGEL
Ne? Jes, do mia kompreno staras senmova.

ELLIDA
Ãu vi memoras, ke iam malfrue en la aªtuno granda usona Ùipo venis al Skjoldvik pro averio?

WANGEL
Jes, mi bone memoras. Estis tie, ke oni trovis la Ùipestron mortigita en la kajuto. Mi mem venis por dissekcii la kadavron.

ELLIDA
Jes, certe.

WANGEL
Kredeble la dua Ùipisto mortigis lin.

ELLIDA
Neniu povas diri! Neniam malkaÙißis.

WANGEL
Tamen ne estas dubo. Kial li alie dronigus sin, kiel li faris?

ELLIDA
Li ne dronigis sin. Li forvojaßis norden.

WANGEL
(surprizißas)                 Kiel vi tion scias?

ELLIDA
(sin mem devigante)           Jes, Wangel, - ¤ar estas al tiu Ùipsubestro, ke mi - fian¤inißis.

WANGEL
(eksaltas)           Kion vi diras!  Ãu tio eblas!

ELLIDA
Jes, - tiel estas. Estis kun li.

WANGEL
Sed je ¤io, Ellida -! Kiel vi povis ekpensi tia¢on! Fian¤inißi kun tia ulo! Kun tute fremda homo! - Kiel li nomißis?

ELLIDA
Tiam li nomis sin Friman. Poste, en siaj leteroj, li subskribis Alfred Johnston.

WANGEL
De kie li venis?

ELLIDA
De Finnmark, li diris. Sed li naskißis en Finnlando. Enmigris kiel infano - kun sia patro, mi opinias.

WANGEL
Do kveno           
(= Loßanto en Finnmark el Suomio).

ELLIDA
Jes. Tiel ili ja nomißas.

WANGEL
Kion pli vi scias pri li?

ELLIDA
Nur tion, ke li frue farißis maristo. Kaj ke li faris longajn vojaßojn.

WANGEL
Nenion alian?

ELLIDA
Ne. Ni ne parolis pri tia¢ojn.

WANGEL
Pri kio vi do parolis?

ELLIDA
Pleje ni parolis pri la maro.

WANGEL
Ah -! Do pri la maro?

ELLIDA
Pri ventegoj kaj trankvilo. Pri sombraj noktoj sur la maro. Pri la maro dum brilaj suntagoj ni ankaª parolis. Sed pleje ni parolis pri la balenoj kaj pri la delfenoj kaj la fokoj, kiuj kutime kuÙas tie sur la Ùeroj en la meztaga varmo. Kaj ni parolis pri la mevoj kaj la agloj kaj ¤iuj la aliaj marbirdoj, kiujn vi ja konas. ‑Imagu, - ¤u ne estas strange, - kiam ni parolis pri ili, estis por mi kvazaª kaj la marbestoj kaj la marbirdoj estas liaj parencoj.

WANGEL
Kaj vi mem -?

ELLIDA
Jes, aspektis kvazaª ankaª mi farißis parenco al ili ¤iuj.

WANGEL
Jes, jes. - Kaj do sekvis ke vi fian¤inißis kun li?

ELLIDA
Jes. Li diris, ke mi faru.

WANGEL
Faru? Vi do mem ne havis volon?

ELLIDA
Ne kiam li ¤eestis. Ho, - poste Ùajnis al mi, ke estis tute nekompreneble.

WANGEL
Ãu vi renkontis lin ofte?

ELLIDA
Ne, ne ofte. Iun tagon li vizitis nin kaj ¤irkaªrigardis en la lumturo. Tiel mi konatißis kun li. Kaj poste ni renkontißis foje kaj foje. Sed tiam okazis tio pri la Ùipestro. Kaj li devis ja forvojaßi.

WANGEL
Jes, jes, rakontu iom pli pri tio!

ELLIDA
Estis frue en la krepusko, - mi ricevis slipon de li. En ßi li petis min veni al li sur la Krutkabon, - vi ja scias, la kabon inter la lumturo kaj Skjoldvik.

WANGEL
Jes ja, jes ja, - mi konas ßin bone.

ELLIDA
Tien mi venus tuj, li skribis, ¤ar li volis paroli kun mi.

WANGEL
Kaj vi iris?

ELLIDA
Jes. Ion alian mi ne povis. Nu, li rakontis al mi, ke en la nokto li tran¤ile pikis la Ùipestron.

WANGEL
Li tion do mem diris! Rekte diris tion!

ELLIDA
Jes. Sed li nur estis farinta ion, kio estis tute ßusta, li diris.

WANGEL
Tute ßusta? Kial li do forkuris?

ELLIDA
Tion li ne volis diri. Li nur diris, ke ne estis por mia orelo.

WANGEL
Kaj vi kredis lin je lia nura vorto?

ELLIDA
Jes, mi nenion alian ekpensis. Nu, li ja tamen devis forvojaßi. Sed en la momento kiam li estis dironta adiaª al mi -. Ne, vi ne povas imagi, kion li ekpensis.

WANGEL
Nu? Diru do!

ELLIDA
Li prenis el la poÙo Ùlosilringon kaj tiris de la fingro sian propran ringon. De mi li prenis ringeton, kiun mi havis. Tiujn du ringojn li pendigis kune sur la Ùlosilringon. Kaj li diris, ke ni nun geedzigu nin kune al la maro.

WANGEL
Geedzigu -?

ELLIDA
Jes, tiel li diris. Kaj li ¢etis la ringojn per sia tuta forto tiom fore kiom li kapablis en la profundon.

WANGEL
Kaj vi, Ellida? Vi akceptis?

ELLIDA
Jes, imagu, - mi pensis tiam, ke estis kiel devis esti. - Sed, je bona Dio, - li forvojaßis!

WANGEL
Kaj kiam li efektive estis for -?

ELLIDA
Ho, vi ja bone komprenas, ke mi regajnis mian prudenton. Komprenis kiel stulta kaj sensenca tio estas.

WANGEL
Sed pli frue vi parolis pri leteroj. Vi do sciißis de li poste?

ELLIDA
Jes, mi sciißis de li. Unue mi ricevis kelkajn liniojn el Arkangelo. Li nur skribis, ke li intencis vojaßi al Ameriko. Kaj li donis adreson, kien mi povus sendi respondon.

WANGEL
Ãu vi respodis?

ELLIDA
Tuj. Mi kompreneble skribis, ke ¤io inter ni devus esti finita. Kaj ke li ne plu pensu pri mi, kiel ankaª mi neniam plu pensu pri li.

WANGEL
Sed li tamen skribis reen, ¤u?

ELLIDA
Jes, li skribis reen.

WANGEL
Kaj kion li respondis al viaj eldiroj?

ELLIDA
E¤ ne vorton pri tio. Estis kvazaª mi ne rompis kun li. Li skribis tute prudente kaj trankvile, ke mi atendu lin. Kiam li estus preta akcepti min, li skribus. Kaj tiam mi tuj venus al li.

WANGEL
Ne volis lasi vin?

ELLIDA
Ne. Mi denove skribis. Preskaª samvorte kiel en la unua letero. Aª ankoraª pli decide.

WANGEL
Kaj li cedis?

ELLIDA
Ho ne, ne pensu tion. Li skribis trankvile kiel antaªe. Neniun vorton pri la rompo. Kaj mi komprenis, ke ne utilis. Kaj neniam plu mi skribis al li.

WANGEL
Kaj e¤ ne aªdis ion de li?

ELLIDA
Jes, mi ricevis tri leterojn de li post tiam. Unu fojon li skribis al mi el Kalifornio kaj alian fojon el  Ãinio. La lasta letero, kiun mi ricevis de li, estis el Aªstralio. Li tiam skribis, ke li iris fosi oron. Poste venis neniu informo de li.

WANGEL
Tiu viro ekzercis eksterordinaran potencon sur vi, Ellida.

ELLIDA
Ho jes, jes. La terura homo!

WANGEL
Sed pri tio vi ne plu devas pensi. Neniam! Promesu al mi, mia kara, benita Ellida! Ni nun provu alian kuracon por vi. Pli freÙa aero ol ¤i tie ene en la fjordoj. La sala mara vento! Kion vi al tio diras?

ELLIDA
Ho, ne parolu pli pri tiu plano! Ne pensu pri tia¢o! Ne estas helpo por mi en tio. Mi bone konscias, - e¤ tie mi ne povos deÙarßi min.

WANGEL
Kion? Kara, - pri kio vi nun pensas?

ELLIDA
La terura¢on, mi aludas. Tiun nekompreneblan potencon sur la animo -

WANGEL
Sed tiun vi ja nun deÙarßis. Antaª longe. Kiam vi rompis kun li. Nun tio ja estas pasinta.

ELLIDA
(eksaltas)           Ne, ßuste tio ßi ne estas!

WANGEL
Ne pasinta!

ELLIDA
Ne, Wangel, - ne estas pasinta! Kaj mi timas, ke ßi neniam pasos. Neniam en mia vivo!

WANGEL
(kun sufokata vo¤o)            Ãu per tio vi volas diri, ke interne vi neniam povis forgesi tiun fremdan viron?

ELLIDA
Mi estis lin forgesinta. Sed subite estis kvazaª li revenis.

WANGEL
Kiam tio okazis?

ELLIDA
Antaª ¤irkaª tri jaroj. Aª iom pli. - Estis dum mi atendis la infanon.

WANGEL
Ah, tiam do? Jes Ellida, - mi nun ja komencas kompreneti iom kaj iom.

ELLIDA
Vi eraras, kara! Tio, kio kaptis min -. Ho, mi pensas, ke tute ne estas komprenebla.

WANGEL
(rigardas Ùin en ¤agreno)           Imagu ke - ke vi loßis ¤i tie tri jarojn dum vi amis alian viron. Alian viron! Ne min, - sed alian!

ELLIDA
Ho, vi tute eraras. Mi amas neniun alian ol vi.

WANGEL
(mallaªte)           Kial vi do, en tiu longa tempo, ne volis vivi kun mi kiel edzino?

ELLIDA
Estas pro tiu timo al tiu fremda viro.

WANGEL
Timo -?

ELLIDA
Jes, timo. Timo tiel terura, ke Ùajnas al mi, ke nur la maro povas instigi ßin. Ãar nun vi aªdu, Wangel -

            (La junuloj el la urbo venas de maldekstre, salutas kaj eliras dekstren. Kune kun ili venas Arnholm, Bolette, Hilde kaj Lyngstrand.)

BOLETTE
(preterpasante)               Ho, ¤u vi daªre promenadas ¤i tie?

ELLIDA
Jes, estas freÙe kaj bone ¤i tie supre.

ARNHOLM
Ni, ni iros malsupren por danci.

WANGEL
Bone, bone. Ni baldaª postvenos, ankaª ni.

HILDE
Adiaª do, dume.

ELLIDA
Sinjoro Lyngstrand, - atendu momenton.

            (Lyngstrand haltas. Arnholm, Bolette kaj Hilde iras dekstren.)

ELLIDA
(al Lyngstrand)                  Ãu ankaª vi iros danci?

LYNGSTRAND
Ne, sinjorino, mi ne kuraßas.

ELLIDA
Ne. Pli bone ke vi estu singardema. Tio pri la brusto -. Vi ja ankoraª ne tute resanißis.

LYNGSTRAND
Ankoraª ne tute.

ELLIDA
(iom hezite)           Kiom longe estas nun de kiam vi faris tiun vojaßon -?

LYNGSTRAND
Kiam mi ricevis la difekton?

ELLIDA
Jes, la vojaßon, pri kiu vi rakontis antaªtagmeze.

LYNGSTRAND
Ho, estas eble ¤irkaª - . Atendu momenton. Jes, estas nun iom pli ol tri jaroj post tiam.

ELLIDA
Do tri jaroj.

LYNGSTRAND
Aª iom pli. Ni velis de Ameriko en Februaro. Kaj ni pereis en Marto. Estis la ekvinoksaj Ùtormoj, kiuj atakis nin.

ELLIDA
(rigardas al Wangel)            Do je tiu tempo okazis -.

WANGEL
Sed kara Ellida -?

ELLIDA
Ne lasu nin reteni vin, sinjoro Lyngstrand. Vi iru. Sed ne dancu.

LYNGSTRAND
Ne, kaj nur rigardi.            
(Li eliras dekstren.)

WANGEL
Kara Ellida, - kial vi demandis lin pri tiu vojaßo?

ELLIDA
Johnston estis surÙipe. Mi certas.

WANGEL
El kio vi tion konkludas?

ELLIDA
(sen respondi)                     SurÙipe li sciißis, ke mi edzinißis al aliulo. Dum li estis for. Kaj jen - en la sama momento tio ¤i obsedis min!

WANGEL
Tiu timo?

ELLIDA
Jes. Okazas, ke subite mi vidas lin tute viva antaª mi. Aª vere iom flanke. Li neniam rigardas min. Li nur estas tie.

WANGEL
Kiel li aspektas por vi?

ELLIDA
Kiel mi laste vidis lin.

WANGEL
Antaª dek jaroj?

ELLIDA
Jes. Sur la Krutkabo. Plej klare mi vidas lian bro¤on kun granda, bluece blanka perlo. Tiu perlo similas al fiÙokulo. Kaj ßi kvazaª fiksrigardas min.

WANGEL
Je Dio -! Vi estas pli malsana ol mi opiniis. Pli malsana ol vi mem scias, Ellida.

ELLIDA
Jes, jes, - helpu min, se vi povas!  Ãar sentißas ke tio tirißas pli kaj pli forte al mi.

WANGEL
Kaj en tia stato vi iris tri jarojn. Portis tiujn sekretajn suferojn sen konfidi vin al mi.

ELLIDA
Sed mi ja ne povis! Ne antaª nun, kiam farißis necese - pro vi. Se mi konfidus tion ¤i al vi, - mi devus ja ankaª konfidi al vi - la nedirebla¢on.

WANGEL
La nedirebla¢on -?

ELLIDA
(defende)           Ne, ne, ne! Ne demandu! Nur unu aferon ankoraª. Kaj tiam nenion pli. - Wangel, - kiel ni komprenu - tiun enigmon pri la okuloj de la infano -?

WANGEL
Kara, benita Ellida, mi asertas al vi, ke estis nur imaga¢o. La infano havis ßuste tiajn okulojn, kiel aliaj normalaj infanoj.

ELLIDA
Ne, ßi ne havis! Ãu ke vi tion ne povis vidi! La okuloj de la infano Ùanßis koloron laª la maro. Kun sunbrila, trankvila fjordo, ßiaj okuloj estis tiaj. En Ùtorma vetero laª ßi. - Ho, mi ja vidis, e¤ se vi ne rimarkis.

WANGEL
(cede)               Hm, - nu ja, nu ja. Sed e¤ se tiel estus? Kio do?

ELLIDA
(mallaªte kaj pli proksime)           Mi vidis tiajn okulojn antaªe.

WANGEL
Kiam? Kaj kie -?

ELLIDA
Sur la Krutkabo. Antaª dek jaroj.

WANGEL
(retiras sin paÙon)             Kiel - kio -!

ELLIDA
(flustras treme)               La infano havis la okulojn de tiu fremda viro.

WANGEL
(ekkrias senvole)            Ellida -!

ELLIDA
(kunfrapas plende la manojn super la kapo)              Nun vi ja komprenas, kial mi ne plu volas, - neniam plu kuraßas vivi kun vi kiel via edzino!

            (£i turnas sin rapide kaj fußas dekstren malsupren la deklivoj.)

WANGEL
(rapidas post Ùi kriante)            Ellida, - Ellida! Mia kompatinda malfeli¤a Ellida!

 

 

 


 

 

TRIA  AKTO

 

            (Iom malproksima parto de la ßardeno de doktoro Wangel. La loko estas humida, mar¤a kaj kun ombrantaj, grandaj, maljunaj arboj. Dekstre vidißas la bordo de malpura lageto. Malalta interspacigita barilo apartigas la ßardenon de la vojeto kaj la fjordo en la fono. Plej fore en la malproksimeco vidißas la montodorsoj kun montopintoj aliflanke de la fjordo. Estas malfrua posttagmezo, proksimume al vespero.)

                (Bolette sidas sur Ùtonbenko dekstre kudrante. Sur la benko kuÙas kelkaj libroj kaj kudrilujo. Hilde kaj Lyngstrand, ambaª kun fiÙkaptiloj, iras laª la bordo de la lageto.)

HILDE
(faras signon al Lyngstrand)                  Staru trankvile! Jen mi vidas unu grandan.

LYNGSTRAND
(ekrigardas)                 Kie ßi staras?

HILDE
(montras)                     Ãu vi ne vidas - jen sube. Kaj rigardu jen! Je Dio, ankaª kroma (rigardas inter la arbojn)           Pa! ‑ nun li venas kaj fortimigos ilin por ni!

BOLETTE
(ekrigardas)           Kiu venas?

HILDE
Via ¤efinstruisto, panjo!

BOLETTE
Mia -?

HILDE
Jes, mia li, je Dio, neniam estis.

            (Ãefinstruisto Arnholm venas de dekstre el inter la arboj.)

ARNHOLM
Ãu estas nun fiÙoj en la lageto?

HILDE
Jes, naßas kelkaj tre maljunaj karasioj.

ARNHOLM
Ãu, la maljunaj karasioj daªre vivas?

HILDE
Jes, eltenaj ili estas. Sed nun ni fine kaptu kelkajn.

ARNHOLM
Vi devus prefere provi en la fjordo.

LYNGSTRAND
Ne, la lageto - ßi estas kvazaª pli mistera, por tiel paroli.

HILDE
Jes, ¤i tie estas pli ekscite. -  Ãu vi naßis hodiaª?

ARNHOLM
Ïuste. Mi rekte venas de la banejo.

HILDE
Vi tenis vin en la baseno, ¤u?

ARNHOLM
Jes, mi ne estas lerta naßisto.

HILDE
Ãu vi povas naßi surdorse?

ARNHOLM
Ne.

HILDE
Mi povas.           
(al Lyngstrand)                  Ni provu tie aliflanke.                   (Ili iras laª la lageto dekstren.)

ARNHOLM
(proksimißas al Bolette)            Vi do sidas tute sola, Bolette?

BOLETTE
Ho, jes, tion mi plej ofte faras.

ARNHOLM
Via patrino ne estas en la ßardeno, ¤u?

BOLETTE
Ne, eble Ùi promenas kune kun patro.

ARNHOLM
Kiel Ùi fartas nun posttagmeze?

BOLETTE
Mi ne certe scias. Mi forgesis pridemandi.

ARNHOLM
Kiajn librojn vi havas tie?

BOLETTE
Ho, unu estas io pri botaniko. La alia estas pri geografio.

ARNHOLM
Ãu vi Ùatas tiajn lega¢ojn?

BOLETTE
Jes, kiam mi havas tempon, -. Sed unue mi devas ja zorgi pri la mastrumado.

ARNHOLM
Sed ¤u via patrino ne helpas - via duon-patrino ‑ ¤u Ùi ne helpas vin?

BOLETTE
Ne, estas mia afero. Mi devis ja zorgi pri la mastrumado la du jarojn, kiam patro estis sola. Kaj tiel daªris poste.

ARNHOLM
Sed la saman deziron legi vi daªre havas.

BOLETTE
Jes, mi legas, kion mi povas trovi el utilaj libroj. Oni volas ja scii ion pri la mondo.  Ãar ¤i tie ni ja vivas tute ekster ¤io. Nu, proksimume, do.

ARNHOLM
Sed kara Bolette, ne parolu do tiel.

BOLETTE
Ho jes. £ajnas al mi ke ni ne vivas alimaniere ol la karasioj en tiu lageto. La fjordo estas proksima, kaj tie naßadas la grandaj aroj da fiÙoj enen kaj elen. Sed pri tio la kompatindaj malsovaßaj dresfiÙoj nenion scias. Kaj tie ili neniam povas partopreni.

ARNHOLM
Mi opinias, ke ne estus avantaße por ili lasi ilin tien.

BOLETTE
Ho, Ùajnas al mi, ke pri tio ne gravus.

ARNHOLM
Cetere vi ne povas diri, ke ¤i tie oni estas metita tute ekster la vivo. Almenaª ne dum la somero.  Ãi tiujn tagojn estas ja kvazaª kunvenejo por la tuta monda vivo. Kvazaª nodpunkto - tiel preterpase.

BOLETTE
(ridetas)           Ho jes, vi, kiu nur venas tiel preterpase, povas ja facile ridindigi nin.

ARNHOLM
Ridindigi -? Kial vi pensas tiel?

BOLETTE
Jes, ¤ar tio pri kunvenejo kaj nodpunkto por la monda vivo estas ja io, kion vi aªdis diri en la urbo. Jes, ¤ar ili paroladas ja tiel.

ARNHOLM
Jes, verdire mi tion rimarkis.

BOLETTE
Sed vere ne trovißas vera vorto en tio. Ne por ni, kiuj daªre loßas ¤i tie. Kio utilas por ni, ke la granda fremda mondo preterpasas por vojaßi norden por vidi la noktomezan sunon? Ni ja ne povas kuniri. Ni ja ne vidos iun noktomezan sunon. Ho ne, ni devas obeeme pasigi nian vivon ¤i tie en nia karasi-lageto.

ARNHOLM
(eksidas apud Ùi)           Diru do nun, kara Bolette, - ¤u ne estas io aª alia, - io preciza, mi pensas, al kio vi ¤i tie hejme sopiras?

BOLETTE
Ho jes, povus esti.

ARNHOLM
Kaj kio do vere estas tio? Kion vi tiel postsopiras?

BOLETTE
Unue iri elen.

ARNHOLM
Tio do unue?

BOLETTE
Jes. Kaj poste lerni iom pli. Scii ion ßustan pri la aferoj.

ARNHOLM
Kiam mi instruis vin, via patro diris ofte, ke li lasus vin studi.

BOLETTE
Jes, kompatinda patro, - li multe diras. Sed kiam venas al la realo, - . Vere ne estas iu meminstigo en patro.

ARNHOLM
Bedaªrinde ne, vi pravas. Vere ne estas. Sed ¤u vi iam parolis kun li pri tio? Sincere kaj instige?

BOLETTE
Ne, efektive mi ne faris.

ARNHOLM
Sed sciu, tion vi devus do fari. Antaª ol farißos tro malfrue, Bolette. Kial vi ne tion faras?

BOLETTE
Ho, eble pro tio ke ne estas vera meminstigo e¤ en mi, mi pensas. Eble mi heredis tion de patro.

ARNHOLM
Hm, - mi miras ¤u vi ne estas maljusta al vi mem en tio?

BOLETTE
Ho ne, bedaªrinde. Kaj aldone patro havas malmultan tempon pensi pri mi kaj mia estonto. Li e¤ ne emas. Tia¢oj li preferas forpuÙi, se li povas.  Ãar Ellida ja tiom koncernas lin -

ARNHOLM
Kiu -? Kiel -?

BOLETTE
Mi pensas, ke li kaj mia duonpatrino -.            (interrompante)           Patro kaj patrino havas ja sian vivon, komprenu.

ARNHOLM
Nu, do tiom pli bone estus, se vi liberißus el tio ¤i.

BOLETTE
Jes, sed Ùajnas al mi, ke mi ne rajtas. Ne rajtas forlasi patron.

ARNHOLM
Sed kara Bolette, tion vi ja iun fojon tamen devas. Tial mi opinias, ke vi ju pli frue  -

BOLETTE
Jes, devas ja okazi. Mi devas ja ankaª pensi pri mi mem. Provi trovi iun aª alian okupon. Kiam patro iam forpasos, mi ja nenion havas por mia subteno. - Mia kompatinda patro, - mi zorge timas forlasi lin.

ARNHOLM
Timas -?

BOLETTE
Jes, pro patro.

ARNHOLM
Sed, je dio, via duonpatrino do? £i ja restas ¤e li.

BOLETTE
Jes, kompreneble. Sed Ùi ne estas kapabla por tio, kion patrino tiel facile ordigis. Estas multe, kion tiu ¤i ne vidas. Aª eble ne volas vidi, - aª ne atentas. Mi ne scias kiel estas.

ARNHOLM
Hm, - eble mi komprenas al kio vi aludas.

BOLETTE
Kompatinda patro, - iel li estas malforta. Vi eble mem tion rimarkis. Li ja ankaª ne havas sufi¤an profesian laboron por plenigi la tempon. Kaj aldone tio, ke Ùi tute ne kapablas stari flanke de li. - Pri tio li tamen iomete mem kulpas.

ARNHOLM
Kiel, vi pensas?

BOLETTE
Ho, patro deziras ja ¤iam vidi gajajn vizaßojn ¤irkaª si. Estu suna vetero kaj ßojo en la domo, li diras. Tial mi timas, ke multfoje li donas al Ùi medicinon, kiu ne estas bona por Ùi longtempe.

ARNHOLM
Ãu vi vere opinias tion?

BOLETTE
Jes, mi ne povas liberißi de tiu penso.  Ãar foje Ùi estas tre stranga.                    
(impete)
Sed ¤u do estas juste, ke mi restadu en la hejmo! Vere ne estas utile por patro. Kaj mi ja ankaª havas devojn al mi mem, mi pensas.

ARNHOLM
Sciu, kara Bolette, - tiujn aferojn ni pli profunde priparolu.

BOLETTE
Ho, ne multe utilas. Eble mi estas kreita por resti ¤i tie en la karasi-lageto, mi pensas.

ARNHOLM
Tute ne. Tio dependas de vi mem.

BOLETTE
(vigle)              Ãu vi pensas?

ARNHOLM
Jes, kredu min. Dependas tute de vi mem.

BOLETTE
Ho, se mi vere povus -! Eble vi volas paroli al patro por mi?

ARNHOLM
Ankaª tio. Sed unue mi volas paroli sincere kaj senrezerve al vi mem, kara Bolette.
(rigardas maldekstren)                TÙÙ! Ne komprenigu ion. Ni revenu al tio poste.

            (Ellida venas de maldekstre. £i ne havas ¤apelon, sed portas grandan tukon ¢etitan sur la kapon kaj Ùultrojn.)

ELLIDA
(en maltrankvila vigleco)            Ãi tie estas bone!  Ãi tie estas belege!

ARNHOLM
(ekstaras)           Vi faris promenadon?

ELLIDA
Jes, longan, longan ravan promenadon supren kun Wangel. Kaj nun ni eliros veladi.

BOLETTE
Ãu vi ne volas sidi?

ELLIDA
Ne, dankon. Ne sidi.

BOLETTE
(movigas sin sur la benko)            Ãar estas sufi¤a loko.

ELLIDA
(¤irkaªiras)                  Ne, ne, ne. Ne sidi. Ne sidi.

ARNHOLM
La promenado bone efikis al vi. Vi aspektas vigligite.

ELLIDA
Ho, mi sentas min kore feli¤a! Sekura! Sekura -.

            (rigardas maldekstren)                 Kia granda vaporÙipo estas tiu venanta?

BOLETTE
(ekstaras kaj elrigardas)                    Devas esti la granda angla.

ARNHOLM
Ïi ¢etas ankron apud la barelbuo.  Ãu ßi kutimas halti ¤i tie?

BOLETTE
Nur duonan horon.  Ïi vojaßos pli internen en la fjordon.

ELLIDA
Kaj poste elen - morgaª. Elen sur la grandan, vastan maron. E¤ trans la maron. Imagu, - kunvojaßi! Ho, se mi povus! Se mi povus!

ARNHOLM
Ãu vi neniam faris iom longan marvojaßon, sinjorino Wangel?

ELLIDA
Neniam. Nur etaj ekskursoj ¤i tie en la fjordoj.

BOLETTE
(kun suspiro)            Ho ne, ni devas resti dankemaj ke ni havas la teron.

ARNHOLM
Nu, ¤i tie ni ja vere havas nian hejmon.

ELLIDA
Ne, mi tute ne kredas, ke ni havas.

ARNHOLM
Ne sur la tero?

ELLIDA
Ne. Mi tion ne kredas. Mi kredas, ke se la homoj kutimißis vivi sur la maro, - eble en la maro, - ni estus pli perfektaj ol ni nun estas. Pli bonaj kaj feli¤aj.

ARNHOLM
Ãu vi vere tion kredas?

ELLIDA
Jes, mi miras ¤u ni ne tiaj estus. Mi multfoje parolis kun Wangel pri tio -

ARNHOLM
Nu, kaj li -?

ELLIDA
Jes, li pensas, ke eble estus.

ARNHOLM
(Ùerce)              Nu, nu. Sed nun ja estas tiel. Ni ja nun estas sur la malßusta vojo kaj farißis teruloj anstataª maraj esta¢oj.  Ãiuokaze estas certe nun tro malfrue ßustigi la eraron.

ELLIDA
Jes, vi jen diras bedaªrindan veron. Kaj mi pensas, ke la homoj suspektas ion tian mem. Ke ili portadas tion, kiel sekretan penton kaj malßojon. Kredu min, - en tio la malgajo de la homoj havas sian plej profundan kaªzon. Jes, - kredu min.

ARNHOLM
Sed kara sinjorino Wangel, - mi ne ekhavis la impreson, ke la homoj estas tre malgajaj. Kontraªe Ùajnas al mi, ke la plimulto rigardas la vivon brile kaj facile - kaj en granda, trankvila, senkonscia ßojo.

ELLIDA
Ho ne, tiel ne estas. Tiu ßojo - ßi estas kiel nia ßojo pro la longa, hela somera tagnokto.  Ïi kunportas la rememorigon pri la venonta sombra tempo. Kaj tiu rememorigo ¢etas sian ombron sur la homan ßojon , - kiel la drivanta nubo ¢etas sian ombron sur la fjordon.  Jen ßi kuÙis brila kaj blua. Kaj jen subite -

BOLETTE
Vi ne devus okupißi pri tiaj malßojaj pensoj nun. ¥us vi ja estis ßoja kaj gaja -

ELLIDA
Jes, jes, mi ja estis. Ho, tio ¤i - estas stulte de mi.           
(¤irkaªrigardas maltrankvile)     Ke Wangel nun venu. Li decide promesis al mi. Sed li tamen ja ne venas. Li forgesis. Ho, kara Arnholm, bonvolu trovi lin por mi?

ARNHOLM

            Jes, volonte.

ELLIDA
Diru, ke li devas tuj veni.  Ãar nun mi ne povas vidi lin -

ARNHOLM
Ne povas vidi lin -?

ELLIDA
Ho, vi ne komprenas. Kiam li ne ¤eestas, mi ofte ne povas memori, kiel li aspektas. Kaj tiam estas kvazaª mi tute perdis lin. - Estas terure embarase. Sed iru!

            (£i ¤irkaªiras apud la lageto.)

BOLETTE
(al Arnholm)                     Mi kuniros. Vi ja ne certe scias -

ARNHOLM
Ho, ¤u? Mi certe -

BOLETTE
(duonlaªte)           Ne, ne, mi estas maltrankvila. Mi timas, ke li estas sur la Ùipo.

ARNHOLM
Timas?

BOLETTE
Jes, li kutimas rigardi, ¤u estas konatuloj kun ßi. Kaj ankaª ja estas restoracio tie -

ARNHOLM
Ah! Jes, venu.

            (Li kaj Bolette eliras maldekstren.)

            (Ellida staras momenton rigardante en la lageton. Foje Ùi parolas mallaªte kaj interrompe al si mem.)
(Ekstere sur la vojeto malantaª la barilo venas de dekstre fremda vojaßvestita viro. Li havas tufajn rußajn harojn kaj barbon. Skotan ¤apon sur la kapo kaj vojaßsakon per rimeno trans la Ùultro.)

LA FREMDULO
(iras malrapide laª la barilo kaj observadas la ßardenon. Kiam li vidas Ellida, li haltas, rigardas Ùin fikse kaj daªre kaj diras mallaªte:)           Bonan vesperon, Ellida!

ELLIDA
(turnas sin kaj krias)           Ho kara, - ¤u vi fine venas!

LA FREMDULO
Jes, fine.

ELLIDA
(rigardas lin en surprizo kaj timo)           Kiu estas vi?  Ãu vi ser¤as iun ¤i tie?

LA FREMDULO
Vi ja certe komprenas.

ELLIDA
(ekmiras)           Kio tio estas? Kiel vi alparolas min! Kiun vi ser¤as?

LA FREMDULO
Mi ja ser¤as vin.

ELLIDA
(ekskuißas)           Aah -!            (fiksrigardas lin, Ùancelißas malantaªen kaj eligas duone sufokitan krion:)                        La okuloj! - La okuloj!

LA FREMDULO
Nu, - fine vi komencas rekoni min? Mi tuj rekonis vin, Ellida.

ELLIDA
La okuloj! Ne rigardu min tiel! Mi krias por helpo!

LA FREMDULO
TÙ, tÙ! Ne timu. Mi ja nenion faras al vi.

ELLIDA
(tenas la manon antaª la okuloj)            Ne rigardu min, mi diras!

LA FREMDULO
(klinas sin per la brakoj sur la barilon)           Mi venis per la angla vaporÙipo.

ELLIDA
(ekrigardas lin evite)              Kion vi volas pri mi?

LA FREMDULO
Mi ja promesis reveni tuj kiam mi povus -

ELLIDA
Foriru! Foriru denove! Ne revenu - neniam revenu ¤i tien! Mi ja skribis al vi, ke ¤io estu finita inter ni!  Ãio! Vi ja scias!

LA FREMDULO
(neßenita, ne respondante)           Mi volus reveni al vi pli frue. Sed mi ne povis. Nun mi fine povas. Kaj jen vi nun havas min, Ellida.

ELLIDA
Kion vi volas pri mi? Pri kio vi pensas? Kial vi venis?

LA FREMDULO
Vi ja certe scias, ke mi venis por ser¤i vin.

ELLIDA
(retiras sin en timo)           Ser¤i min!  Ãu tion vi intencas!

LA FREMDULO
Jes, kompreneble.

ELLIDA
Sed vi ja scias, ke mi edzinißis!

LA FREMDULO
Mi scias.

ELLIDA
Kaj tamen -! Tamen vi venas por - por - ser¤i min!

LA FREMDULO
Jes, kompreneble.

ELLIDA
(kaptas la kapon per ambaª manoj)           Ho tio terura -! Ho tio terura, terura -!

LA FREMDULO
Ãu eble vi ne volas?

ELLIDA
(konfuzita)           Ne rigardu min tiel!

LA FREMDULO
Mi demandas ¤u vi eble ne volas?

ELLIDA
Ne, ne, ne! Mi ne volas! En eterno, neniam! Mi ne volas, mi diras! Mi nek povas nek volas!
(pli mallaªte)                     Mi ankaª ne kuraßas.

LA FREMDULO
(transpaÙas la barilon kaj venas en la ßardenon)                   Ja, ja, do, Ellida, - permesu al mi diri  unu vorton antaª ol mi forvojaßos.

ELLIDA
(volas fußi, sed ne povas. £i staras kvazaª lama en timo, kaj apogas sin al arbotrunko apud la lageto.)            Ne tuÙu min! Ne proksimißu! Ne pli proksimen! Ne tuÙu min, mi diras!

LA FREMDULO
(singardeme, kelkajn paÙojn pli proksimen al Ùi)            Ne timu min, Ellida.

ELLIDA
(¢etas la manojn antaª la okulojn)           Ne rigardu min tiel!

LA FREMDULO
Ne timu. Ne timu.

            (Doktoro Wangel venas tra la ßardeno de maldekstre)

WANGEL
(ankoraª duone inter la arboj)           Nu, vi ja atendis min sufi¤e longe.

ELLIDA
(kuras al li, kro¤as sin al lia brako kaj krias:)            Ho, Wangel, - savu min! Savu min vi - se vi povas!

WANGEL
Ellida, - kio je Dio -!

ELLIDA
Savu min, Wangel!  Ãu vi ne vidas lin? Jen li staras!

WANGEL
(alrigardas)           La viro tie?           (proksimißas)                 Permesu demandon, - kiu estas vi? Kaj kial vi venas en la ßardenon?

LA FREMDULO
(indikas per kapsigno al Ellida)             Mi volas paroli kun jena virino.

WANGEL
Nu ja. Do certe estis vi -?           (al Ellida)           Mi aªdis, ke fremda viro venis en la korton por vin demandi.

LA FREMDULO
Jes, estis mi.

WANGEL
Kaj kion vi deziras de mia edzino?            
(turnas sin)             Ãu vi konas lin, Ellida?

ELLIDA
(mallaªte, tordas la manojn)           Ho, se mi lin konas! Jes, jes, jes!

WANGEL
(rapide)            Nu!

ELLIDA
Ho, estas ja li, Wangel! Estas li mem! Li, kiel vi scias -!

WANGEL
Ãu! Kion vi diras!          
(turnas sin)            Ãu vi estas tiu Johnston, kiu iam -?

LA FREMDULO
Nu, - Vi povas nomi min Johnston. Bonvolu. Cetere mi ne tiel nomißas.

WANGEL 
Ãu ne?

LA FREMDULO
Nun ne plu, ne.

WANGEL
Kaj kion vi deziras de mia edzino? Vi ja scias, ke la filino de la lumturgardisto edzinißis antaª longe. Kaj al kiu Ùi edzinißis, vi devas ja ankaª scii.

LA FREMDULO
Mi ja scias dum pli ol tri jaroj.

ELLIDA       
(stre¤e)            Kiel vi sciißis?

LA FREMDULO
Survoje hejmen al vi. Mi kaptis malnovan gazeton. Estis gazeto el tiu ¤i regiono.  Ïi rakontis pri la geedzißo.

ELLIDA
(rigardas antaªen)           La geedzißo -. Do tio estis -

LA FREMDULO
Efikis sur min strange.  Ãar tio pri la ringoj, - tio ja ankaª estis geedzißo, Ellida.

ELLIDA
(frapas la manojn antaª la vizaßon)                       Ho -!

WANGEL
Kiel vi kuraßas -!

LA FREMDULO
Vi tion forgesis, ¤u?

ELLIDA
(sentas lian rigardon kaj krietas)            Ne staru tiel min fiksrigardante!

WANGEL
(paÙas antaª lin)           Vi turnu vin al mi kaj ne al Ùi. Do, mallonge, - ¤ar vi ja konas la situacion, - kion vi do volas ¤i tie? Kial vi venas por trovi mian edzinon?

LA FREMDULO
Mi promesis al Ellida veni al Ùi plej eble frue.

WANGEL
Ellida -! Nun denove!

LA FREMDULO
Kaj Ellida promesis al mi tute certe atendi min ßis mi venus.

WANGEL
Mi aªdas, ke vi nomas mian edzinon per antaªnomo. Tian intimecon ne estas kutimo ¤e ni.

LA FREMDULO
Mi bone scias. Sed ¤ar Ùi unue apartenas al mi -

WANGEL
Al vi! Ankoraª -!

ELLIDA
(kaÙas sin malantaª Wangel)            Ho -! Li neniam malkaptas min!

WANGEL
Al vi! Vi diras, ke Ùi apartenas al vi, ¤u!

LA FREMDULO
Ãu Ùi rakontis al vi pri du ringoj? Mia ringo kaj tiu de Ellida?

WANGEL
Nu jes. Sed kio do? £i ja poste rompis tion. Vi ricevis Ùiajn leterojn. Vi do mem scias.

LA FREMDULO
Kaj Ellida kaj mi samopiniis, ke tio pri la ringoj valorus same decide kiel geedzißo.

ELLIDA
Sed mi ne volas, vi ja aªdas! Neniam, neniam volas mi konatißi kun vi! Ne rigardu min tiel! Mi ne volas, mi diras!

WANGEL
Vi estas freneza homo, se vi opinias, ke vi povas veni ¤i tien kaj konstrui iun rajton sur tia infanludo.

LA FREMDULO
Ïuste. Iun rajton, - en via senco de la vorto, - mi ja tute ne havas.

WANGEL
Sed kion vi do volas fari? Vi do ne imagas al vi, ke vi povas preni Ùin de mi perforte! Kontraª Ùia propra volo!

LA FREMDULO
Ne. Kiel tio utilus? Se Ellida volas sekvi min, Ùi devas veni libervole.

ELLIDA
(ekmiras kaj ekdiras)            Libervole -!

WANGEL
Kaj tion vi povus imagi al vi -!

ELLIDA
(al si mem)               Libervole -!

WANGEL
Vi estas freneza. Foriru! Ni ne plu okupißu pri vi.

LA FREMDULO
(rigardas sian brakhorloßon)           Baldaª estas tempo iri surÙipen.            (paÙon pli proksimen)       Nu ja, Ellida, - nun mi faris mian devon.           (ankoraª pli proksimen)                  Mi tenis mian promeson al vi.

ELLIDA
(petante, iras malantaªen)                Ho, ne tuÙu min!

LA FREMDULO
Kaj nun vi pripensu ßis morgaª nokte -

WANGEL
Estas nenio por pripensi. Foriru!

LA FREMDULO
(daªre al Ellida)             Mi nun iros per la vaporÙipo internen en la fjordon. Morgaª nokte mi do revenos. Kaj mi enrigardos ¤e vi. Atendu min ¤i tie en la ßardeno.  Ãar mi preferas decidi la aferon kun vi sola, vi komprenas.

ELLIDA
(mallaªte, tremante)           Ho, vi aªdas, Wangel!

WANGEL
Estu trankvila. Tiun viziton ni scios malhelpi.

LA FREMDULO
Adiaª do ßis tiam, Ellida. Morgaª nokte.

ELLIDA
(petante)           Ho ne, ne, - ne revenu morgaª nokte! Neniam plu revenu!

LA FREMDULO
Kaj se tiam vi deziros sekvi min trans la maron  -

ELLIDA
Ho, ne rigardu min tiel!

LA FREMDULO
Mi nur pensas, ke vi devas pretigi vin por vojaßo.

WANGEL
Iru en la domon, Ellida.

ELLIDA
Mi ne povas. Ho, helpu min! Savu min, Wangel

LA FREMDULO
Ãar vi devas sincere pripensi, ¤ar se vi ne sekvos min morgaª, la tuta afero estos finita.

ELLIDA
(Ellida rigardas lin tremante)                     Kaj ¤io estos finita, ¤u? Por ¤iam -?

LA FREMDULO
(kun kapsigno)                   Neniam estos ßi refarebla, Ellida. Mi neniam revenos al tiuj ¤i landoj. Vi neniam plu revidos min. Ankaª neniam plu aªdos de mi. Tiam mi estos kiel morta kaj for de vi por ¤iam.

ELLIDA
(spiras maltrankvile)                Hoh -!

LA FREMDULO
Pensu do sincere pri via faro. Adiaª.                      
(transpaÙas la barilon, haltas kaj diras:)  
Nu, Ellida, - tenu vin preta morgaª nokte.  Ãar tiam mi venos ¤i tien por ser¤i vin.

            (Li foriras malrapide kaj trankvile laª la vojeto dekstren.)

ELLIDA
(tempeton postrigardas lin)           Libervole, li diris! Imagu, - li diris, ke libervole mi sekvu lin.

WANGEL
Estu nur prudenta. Nun li ja estas for. Kaj vi neniam lin revidos.

ELLIDA
Ho, kiel povas vi tion diri? Li ja revenos morgaª nokte.

WANGEL
Lasu lin veni. Vin li almenaª ne renkontu.

ELLIDA
(skuas la kapon)           Ho, Wangel, ne pensu, ke vi povos malhelpi lin.

WANGEL
Jes, kara, - fidu min.

ELLIDA
(cerbumante, ne lin aªskultante)                 Post kiam li estos estinta ¤i tie - morgaª nokte -? Kaj kiam li estos vojaßinta trans la maron per la vaporÙipo -?

WANGEL
Jes, kio do?

ELLIDA
Ãu tiam li neniam - neniam plu revenos?

WANGEL
Ne, kara Ellida, tion vi fidu. Kion li farus ¤i tie post tio ¤i? Li ja aªdis el via propra buÙo, ke vi ne volas sekvi lin. Tiel la afero estas finita.

ELLIDA
(al si mem)               Morgaª, do. Aª neniam.

WANGEL
Kaj e¤ se li revenus -

ELLIDA
Kio do -?

WANGEL
Estos en nia potenco sendanßerigi lin.

ELLIDA
Ho ne kredu.

WANGEL
Estas en nia potenco, mi diras! Se li ne lasas sin pacigi alimaniere, li punpagu pro murdo al la Ùipestro.

ELLIDA
(impete)           Ne, ne, ne! Neniam tio! Ni scias nenion pri la murdo al la Ùipestro! Vere nenion!

WANGEL
Ãu ni ne scias! Li ja mem konfesis tion al vi!

ELLIDA
Ne, nenion pri tio! Se vi ion diras, mi neas. Ne enfermu lin! Li apartenas al la vasta maro. Tie li apartenas.

WANGEL
(rigardas Ùin, kaj diras malrapide)           Ah, Ellida, - Ellida!

ELLIDA
(kro¤as sin senbride al li)           Ho, kara, fidela, ‑ savu min de tiu viro!

WANGEL
(liberigas sin singardeme)                 Venu! Venu kun mi!

            (Lyngstrand kaj Hilde, ambaª kun fiÙkaptiloj, venas de dekstre ¤e la lageto.)

LYNGSTRAND
(iras rapide al Ellida)           Ho nun, sinjorino, nun vi aªdu ion strangan!

WANGEL
Kaj kion?

LYNGSTRAND
Imagu, - ni vidis la usonanon!

WANGEL
La usonanon?

HILDE
Jes, ankaª mi vidis lin.

LYNGSTRAND
Li iris malantaª la ßardeno kaj poste sur la grandan anglan vaporÙipon.

WANGEL
De kie vi konas tiun viron?

LYNGSTRAND
Mi foje estis maristo sur la sama Ùipo kiel li. Mi certe kredis, ke li dronis. Sed li ja estas tute viva.

WANGEL
Ãu vi scias ion pli pri li?

LYNGSTRAND
Ne. Sed li eble venis por venßi sin sur sia nefidela marista edzino.

WANGEL
Kion vi diras?

HILDE
Lyngstrand volas uzi lin por fari arta¢on.

WANGEL
Mi ne komprenas -

ELLIDA
Vi aªdos poste.

            (Arnholm kaj Bolette venas de maldekstre sur la vojeto ekster la barilo)

BOLETTE
(al tiuj en la ßardeno)                      Venu kaj rigardu! La angla vaporÙipo iras enen en la fjordon. (Granda vaporÙipo drivas preterpase en la foro.)

LYNGSTRAND
(al Hilde apud la barilo)            Ãi-nokte li kaptos Ùin.

HILDE
(kapsignas)                  La malfidelan marist-edzinon,  -  jes.

LYNGSTRAND
Imagu, - meznokte.

HILDE
Estos ekscite.

ELLIDA
(postrigardas la Ùipon)              Morgaª do -

WANGEL
Kaj poste neniam plu.

ELLIDA
(mallaªte kaj tremante)                        Ho, Wangel, - savu min de mi mem!

WANGEL
(rigardas Ùin timeme)            Ellida! Mi suspektas, - estas io malantaªe.

ELLIDA
La tiranta logo estas malantaªe.

WANGEL
La tiranta logo -?

ELLIDA
Tiu viro estas kiel la maro.

            (Malrapide kaj cerbumante Ùi iras tra la ßardeno maldekstren. Wangel, maltrankvila, iras flanke de Ùi kaj observas Ùin atente.)


 

 

KVARA  AKTO 

 

            (La ßarden¤ambro de doktoro Wangel. Pordojn dekstre kaj maldekstre. En la fono inter la du fenestroj estas malferma vitropordo al la verando. Malsupre de ßi vidißas parton de la ßardeno. Sofo kun tablo antaªe maldekstre. Dekstre estas piano, kaj pli malantaªe estas granda tabla ornamvazo. Meze sur la planko estas ronda tablo kun seßoj ¤irkaªe. Sur la tablo rozarbusto en florado kaj aliaj potfloroj ¤irkaª ßi. - Estas antaªtagmeze.)

            (En la ¤ambro apud la tablo sidas maldekstre Bolette en la sofo, okupata pri broda¢o. Lyngstrand sidas sur seßo ¤e la fino de la tablo. Malsupre en la ßardeno sidas Ballested pentrante. Hilde staras apud lin rigardante.)

LYNGSTRAND
(kun la brakoj sur la tablo. Dum tempo li sidas silente rigardante la laboradon de Bolette.)
Aspektas tre malfacile kudri tian borda¢on, fraªlino Wangel.

BOLETTE
Ho ne. Ne estas malfacile. Nur nombru ßuste -

LYNGSTRAND
Nombri?  Ãu vi devas ankaª nombri?

BOLETTE
Jes, la kudrerojn. Rigardu.

LYNGSTRAND
Ïuste ja! Imagu! Estas ja kvazaª iu arto.  Ãu vi povas ankaª desegni?

BOLETTE
Ho jes, kiam mi havas modelon antaª mi.

LYNGSTRAND
Alie ne?

BOLETTE
Ne, alie ne.

LYNGSTRAND
Do tamen ne estas vera arto.

BOLETTE
Ne, ßi pli estas - mana lerteco.

LYNGSTRAND
Sed mi opinias ke vi certe povus lerni arton.

BOLETTE
Kiam mi ne havas talenton?

LYNGSTRAND
Tamen. Se vi ¤iam estus kune kun vera artisto -

BOLETTE
Kaj vi opinias, ke mi povus lerni de li?

LYNGSTRAND
Ne lerni tiel ordinare. Sed mi opinias ke ßi venus en vin iom post iom. Kvazaª miraklo, fraªlino Wangel.

BOLETTE
Strange.

LYNGSTRAND
(iom poste)            Ãu vi pripensis -? Mi intencas diri - ¤u vi pripensis pli profunde kaj serioze pri geedzeco, fraªlino?

BOLETTE
(rigardas lin preterpase)            Pri -? Ne.

LYNGSTRAND
Mi faris.

BOLETTE
Vi, ¤u?

LYNGSTRAND
Jes ja, - mi ofte pripensas tiajn aferojn. Pleje pri geedzeco. Kaj aldone mi ja multe legis en libroj. Mi opinias, ke geedzeco estas ia miraklo. Ke la virino laªe Ùanßißas por esti simila al sia edzo.

BOLETTE
Ricevas liajn interesojn, vi pensas?

LYNGSTRAND
Jes, ßuste!

BOLETTE
Nu, sed liaj kapabloj do? Kaj liaj talentoj kaj lerteco?

LYNGSTRAND
Hm, jes, - mi miras ¤u ne ankaª tiuj -

BOLETTE
Kaj sekve vi kredas, ke tio kion viro legis -  aª pensis, - tio ankaª transpasus al lia edzino?

LYNGSTRAND
Ankaª tio, jes. Iom post iom. Kvazaª mirakle. Sed mi ja scias, ke tio povas nur okazi en fidela kaj amoplena geedzeco kaj vere feli¤a.

BOLETTE
Ãu vi neniam pensis, ke viro tiel povus tirißi al sia edzino? Farißi simila al Ùi, mi pensas.

LYNGSTRAND
Viro? Ne, tion mi ne imagis.

BOLETTE
Kial ne same por li kiel por Ùi?

LYNGSTRAND
Ne, ¤ar viro havas ja vivotaskon por kiu vivi. Kaj estas tio, kio fortigas la viron, fraªlino Wangel. Li havas vivotaskon, li.

BOLETTE
Ãiuj?

LYNGSTRAND
Ho ne. Mi vere pensis pri la artisto.

BOLETTE
Ãu vi pensas, ke estas ßusta faro de artisto, ke li edzißas?

LYNGSTRAND
Jes, mi opinias. Se li trovas iun, kiun li kore amas, -

BOLETTE
Tamen. Mi pensas, ke li prefere vivus sole por sia arto.

LYNGSTRAND
Certe li devus fari. Sed tion li ja povus fari e¤ se li edzißus.

BOLETTE
Nu, sed Ùi do?

LYNGSTRAND
£i? Kiel -?

BOLETTE
£i al kiu li edzißas. Por kio Ùi vivu?

LYNGSTRAND
Ankaª Ùi vivu por lia arto. £ajnas al mi, ke virino devas senti sin kore feli¤a pri tio.

BOLETTE
Hm, - mi ne certe scias -

LYNGSTRAND
Jes, fraªlino, fidu. Ne estas nur lia honoro kaj reputacio, kiujn Ùi ßuas pro li -.  Ãar tiuj estas laª mi la malpli valora. Sed ke Ùi povas helpi lin krei, - ke Ùi povas faciligi al li la laboron estante ¤e li kaj komfortigi lin kaj esti atenta pri li kaj igi la vivon gaja por li. Tio estus laª mi feli¤iga por virino.

BOLETTE
Ho, vi ne mem scias kiel memkontenta vi estas!

LYNGSTRAND
Mi memkontenta, ¤u! Bona Dio -! Ho, se vi konus min iom pli bone ol vi faras -         
(klinas sin pli proksimen al Ùi)            Fraªlino Wangel, - kiam mi estos for, - kaj mi ja baldaª estos -

BOLETTE
(rigardas lin kompate)                     Sed ne komencu do pri tia trista¢o.

LYNGSTRAND
Funde ja ne estas tre triste, mi pensas.

BOLETTE
Kiel do?

LYNGSTRAND
Mi ja forvojaßos post monato. Unue de ¤i tiu loko. Poste mi iros al la sudaj landoj.

BOLETTE
Ah, tiel. Nu ja.

LYNGSTRAND
Ãu vi foje pensu pri mi, fraªlino?

BOLETTE
Jes, mi volonte faru.

LYNGSTRAND
(ßoja)               Vi promesas, ¤u?

BOLETTE
Jes, mi promesas.

LYNGSTRAND
Solene kaj kore, fraªlino Bolette?

BOLETTE
Solene kaj kore.           
(Ùanßas temon)             Sed por kio tio ¤i! Ne kondukos al io ajn.

LYNGSTRAND
Kiel vi povas tion diri! Por mi estus ßojige scii, ke vi ¤i-hejme pensadas pri mi.

BOLETTE
Nu, sed kio poste?

LYNGSTRAND
Jes, poste mi ne scias pri io definita -

BOLETTE
Ankaª mi ne. Multe ja malhelpas. £ajnas al mi, ke ¤io en la mondo malhelpas.

LYNGSTRAND
Ho, povus okazi iu miraklo. Feli¤a okaza¢o de la destino - aª io tia.  Ãar mi kredas, ke mi sukcesos.

BOLETTE
(vigle)              Jes,  ¤u ne! Vi kredas, ¤u!

LYNGSTRAND
Jes, mi firme kredas. Kaj jen - post kelkaj jaroj - kiam mi revenos hejmen kiel konata skulptisto kun bona ekonomio kaj en plena sano -

BOLETTE
Jes, vere. Ni esperu ke vi faros.

LYNGSTRAND
Vi konfide esperu. Se vi nur fidele kaj varme pensas pri mi, dum mi estas for en la sudaj landoj. Kaj por tio mi ja nun havas vian vorton.

BOLETTE
Vi havas.          
(skuas la kapon)           Sed tamen kondukas al nenio.

LYNGSTRAND
Jes, fraªlino Bolette, tamen kondukas al tio, ke mi povos labori pli facile kaj rapide pri mia arta¢o.

BOLETTE
Tion vi do kredas?

LYNGSTRAND
Jes, en mia interno mi tion sentas. Kaj Ùajnas al mi, ke estus vivige ankaª por vi - ¤i tie en la izolo - kiam vi scius en vi mem, ke vi kvazaª helpus min krei.

BOLETTE
(rigardas lin)                 Nu, sed vi, viaflanke?

LYNGSTRAND
Mi -?

BOLETTE
(rigardas al la ßardeno)                          TÙ. Ni parolu pri io alia.  Ãar tie venas la ¤efinstruisto.

            (Ãefinstruisto Arnholm estas vidata malsupre en la ßardeno maldekstre. Li haltas kaj parolas kun Ballested  kaj Hilde.)

LYNGSTRAND
Ãu vi amas vian antaªan instruiston, fraªlino Bolette.

BOLETTE
Ãu mi amas lin?

LYNGSTRAND
Mi pensas, ¤u vi Ùatas lin?

BOLETTE
Ho jes, mi faras.  Ãar estas bone havi lin kiel amikon kaj konsilanton kaj tiel plu. - Kaj li ¤iam estas helpema, se li povas.

LYNGSTRAND
Sed ¤u ne estas strange, ke li ne geedzißis?

BOLETTE
Ãu vi trovas tion strange?

LYNGSTRAND
Jes.  Ãar li ja estas sufi¤e ri¤a, laªdire.

BOLETTE
Laªdire li estas. Sed eble ne estis facile por li trovi iun, kiu volus havi lin, mi pensas.

LYNGSTRAND
Kial tio?

BOLETTE
Ho, li estis ja instruisto por preskaª ¤iuj junaj knabinoj, kiujn li konas. Tion li mem diras.

LYNGSTRAND
Jes. Kiel tio gravus?

BOLETTE
Sed, bona Dio, oni ja ne edzinigas sin al sia propra instruisto!

LYNGSTRAND
Ãu vi pensas, ke juna knabino ne povus ami sian instruiston?

BOLETTE
Ne post kiam Ùi farißis plenkreska.

LYNGSTRAND
Ãu - imagu!

BOLETTE
(averte)                Nu, nu, nu!

            (Ballested kolektis siajn a¢ojn kaj portas ilin dekstren en la ßardeno. Hilde helpas lin. Arnholm iras sur la verandon kaj venas en la ¤ambron)

ARNHOLM
Bonan matenon, mia kara Bolette. Bonan matenon, sinjoro - sinjoro - hm!

            (Li aspektas malkontenta kaj kapsignas malvarme al Lyngstrand, kiu ekstaras kaj klinas la kapon.)

BOLETTE
(ekstaras kaj iras al Arnholm)                     Bonan matenon, sinjoro ¤efinstruisto.

ARNHOLM
Kiel statas hodiaª?

BOLETTE
Nu dankon, bone.

ARNHOLM
Via duonpatrino estas en la banejo ankaª hodiaª, ¤u?

BOLETTE
Ne, Ùi estas en sia ¤ambro.

ARNHOLM
Iom malsaneta?

BOLETTE
Mi ne scias. £i enfermis sin.

ARNHOLM
Hm, - ¤u?

LYNGSTRAND
Sinjorino Wangel aspekte multe ekscitißis pro tiu usonano hieraª.

ARNHOLM
Kion vi scias pri tio?

LYNGSTRAND
Mi rakontis al la sinjorino, ke mi vidis lin tute viva iri malantaª la ßardeno.

ARNHOLM
Nu, tiel.

BOLETTE
(al Arnholm)                     Vi sidis tre malfrue kun patro en la nokto.

ARNHOLM
Jes, sufi¤e longe. Ni komencis paroli pri io grava.

BOLETTE
Ãu vi parolis kun li ankaª pri mi kaj miaj aferoj?

ARNHOLM
Ne, kara Bolette. Mi ne havis Ùancon.  Ãar liaj pensoj forte okupißis pri io alia.

BOLETTE
(suspiras)                     A§ jes, - kiel ¤iam.

ARNHOLM
(rigardas Ùin signifoplene)           Sed poste hodiaª ni du ja parolu pli profunde pri tiuj aferoj. - Kie estas via patro nun? Eble ne hejme?

BOLETTE
Jes. Li certe estas en la oficejo. Mi ser¤u lin.

ARNHOLM
Ne, dankon. Ne faru. Mi prefere malsupreniru al li.

BOLETTE
(aªskultas direkte maldekstren)                 Atendu iomete, sinjoro ¤efinstruisto. Mi pensas, ke estas patro, kiu venas sur la Ùtuparo. Jes. Li certe estis supre vidante Ùin.

            (Doktoro Wangel venas tra la pordo maldekstre.)

WANGEL
(etendas la manon al Arnholm)                     Nu, kara amiko, - vi jam venis? Estas afable de vi veni tiel frue.  Ãar mi deziras paroli iom pli kun vi.

BOLETTE
(al Lyngstrand)                  Eble ni du iru en la ßardenon al Hilde?

LYNGSTRAND
Jes, tre volonte, fraªlino.

            (Li kaj Bolette iras malsupren en la ßardenon kaj for inter la arboj en la fono.

ARNHOLM
(kiu sekvis ilin per la okuloj, turnas sin al Wangel)            Ãu vi bone konas tiun junan viron?

WANGEL
Ne, tute ne.

ARNHOLM
Ãu vi do Ùatas, ke li tiel multe okupißas pri la knabinetoj?

WANGEL
Ãu li faras? Tion mi tute ne rimarkis.

ARNHOLM
Tion vi devus ja kontroli, mi opinias.

WANGEL
Jes, vi certe pravas. Sed, bona Dio, kion mi faru, mi kompatinda viro? La knabinetoj alkutimißis prizorgi sin mem. Ili ne akceptas kion ajn instruon, nek de mi nek de Ellida.

ARNHOLM
E¤ ne de Ùi?

WANGEL
Ne. Cetere mi ne povas postuli, ke Ùi miksißu en tia¢on. Ne estas facile por Ùi.
(interrompante)            Sed ne estis ja tio, kion ni priparolus. Diru do al mi, - ¤u vi pripensis la aferon? Pripensis kion mi rakontis al vi?

ARNHOLM
Mi pensis pri nenio alia de kiam ni disißis ¤i-nokte.

WANGEL
Kaj kio do estas farebla?

ARNHOLM
Kara doktoro, mi opinias, ke vi kiel kuracisto devas scii tion pli bone ol mi.

WANGEL
Ho, se vi nur scius, kiel malfacile estas por kuracisto ßuste decidi pri malsanulo, kiun li korege amas! Kaj tio ¤i ja ne estas ordinara malsano.  Ãi tie ne sufi¤as ordinara kuracisto, - kaj ne ordinaraj kuraciloj.

ARNHOLM
Kia estas Ùi hodiaª?

WANGEL
Mi ¢us vidis Ùin, kaj Ùi estis sufi¤e trankvila. Sed malantaª Ùiaj animstatoj kuÙas io kaÙita, kio neeblas por mi malkovri. Kaj aldone Ùi estas tiel Ùanßißema, kaprica, - subite varia.

ARNHOLM
Certe sekvo de Ùia malsana animstato.

WANGEL
Ne sole. En la profundo estas io denaska. Ellida apartenas al la marhomoj. Jen la kaªzo.

ARNHOLM
Kiel do vere, kara doktoro?

WANGEL
Ãu vi ne rimarkis, ke la homoj ¤e la vasta maro estas kvazaª aparta specio? Estas kvazaª ili vivas la vivon de la maro. Estas en ili ondado - kaj ankaª malfluso kaj altmaro - kaj en iliaj pensmanieroj kaj en iliaj sentoj. Kaj ili ne lasas sin replanti. Ho, mi devus pensi pri tio antaªe. Estis peko kontraª Ellida preni Ùin for de sia loko kaj meti Ùin ¤i tien!

ARNHOLM
Ãu vi atingis al tiu opinio nun?

WANGEL
Jes, pli kaj pli. Sed mi estus ja devinta diri tion al mi mem antaªe. Ho, funde mi ja sciis. Sed mi ne permesis al la penso sin esprimi.  Ãar mi ja tiel amis Ùin, komprenu! Tial mi unue pensis pri mi mem. Tiel tute nepravigeble egoisma mi tiam estis!

ARNHOLM
Hm, - ¤iu viro certe estas iomete egoisma en tiaj cirkonstancoj. Cetere mi neniam notis tiun difekton en vi, doktoro Wangel.

WANGEL
(¤irkaªiras senpacience)           Ho, jes! Kaj tia mi estis ankaª poste. Mi ja estas multe, multe pli aßa ol Ùi. Mi devus esti por Ùi kvazaª patro - kaj kiel gvidanto samtempe. Devus stre¤i min por evoluigi kaj klarigi Ùian mensan vivon. Sed bedaªrinde el tio farißis nenio. Mi ne havis energion por tio, vidu!  Ãar mi ja deziris gardi Ùin kiel Ùi estas. Sed Ùi ja pli kaj pli malsanißis. Kaj  mi atendis kaj ne sciis kion elpensi.                      (pli mallaªte)          
Tial en mia sufero mi skribis al vi kaj petis vin viziti nin.

ARNHOLM
(rigardas lin en surprizo)            Ãu! Pro tio vi skribis?

WANGEL
Jes. Sed Ùajnigu nescion.

ARNHOLM
Sed, je Dio, kara doktoro, - kian helpon atendis vi de mi? Tion mi ne komprenas.

WANGEL
Ne, kompreneble.  Ãar mi sekvis eraran vojon. Mi opiniis ke la koro de Ellida iam pendigis sin al vi. Ke ßi sekrete ankoraª ¤e vi ligißis. Ke eble estus bone por Ùi revidi vin kaj paroli kun vi pri la hejmo kaj pri pasintaj tagoj.

ARNHOLM
Estis do via edzino, kiun vi aludis, kiam vi skribis, ke ¤i tie iras iu min atendante, kaj - kaj eble sopiris pri mi!

WANGEL
Jes, kiu alie?

ARNHOLM
(rapide)            Ne, ne, vi pravas. - Sed tion mi ne komprenis.

WANGEL
Kompreneble. Mi ja eraris.

ARNHOLM
Kaj vi diras pri vi mem, ke vi estas egoisma!

WANGEL
Ho, mi ja havis grandan Ùuldon por pagi. Mi pensis, ke mi ne rajtas rifuzi kiun ajn rimedon, se ßi povus iomete faciligi Ùian animon.

ARNHOLM
Kiel vi efektive klarigas la potencon, kiun tiu fremda viro ekzercas sur Ùin?

WANGEL
Hm, kara amiko, - estas eble flankoj en tiu ¤i afero, kiuj ne lasas sin klarigi.

ARNHOLM
Io kio esence estas neklarigebla, vi aludas? Tute neklarigebla?

WANGEL
Ãiuokaze neklarigebla ßis plue.

ARNHOLM
Ãu vi kredas pri tia¢o?

WANGEL
Mi nek kredas nek neas. Mi nur ne scias. Tial mi elmetas la klarigon.

ARNHOLM
Jes, sed diru al mi. Tiu Ùia stranga kaj sinistra aserto, ke la okuloj de la infano -?

WANGEL
(vigle)              Tion pri la okuloj mi tute ne kredas! Mi ne volas kredi tia¢on! Devas esti pura fantazia¢o de Ùi. Nenio alia.

ARNHOLM
Ãu vi rimarkis la okulojn de la viro hieraª?

WANGEL
Jes, certe mi faris.

ARNHOLM
Kaj vi vidis neniun similecon?

WANGEL
(eviteme)           Hm, - bona Dio, kion respondi? Ne estis ja tute lume, kiam mi vidis lin. Kaj cetere Ellida antaªe parolis tiom pri tiu simileco -. Mi vere ne scias, ¤u mi estis kapabla rigardi lin sen antaªjußo.

ARNHOLM
Ne, ne, eble. Sed nun la alia afero? Tiu timo kaj maltrankvilo en Ùi ßuste je la tempo, kiam tiu fremda homo estus survoje hejmen?

WANGEL
Jes, vidu, - tio estas ankaª io, en kion Ùi verke aª sonße metis sin mem depost antaªhieraª. Tio tute ne atakis Ùin tiel subite - tiel tuje, kiel Ùi nun asertas. Sed post kiam Ùi aªdis tiun junan Lyngstrand rakonti, ke Johnston ‑ aª Friman - aª kiel li nomißas, - ke li estis survoje ¤i tien antaª tri jaroj - en Marto, - Ùi sendube nun kredas, ke la anima maltrankvilo kaptis Ùin ßuste en tiu sama monato.

ARNHOLM
Ïi do ne faris, ¤u?

WANGEL
Tute ne. Estis Ùpuroj kaj signoj longe antaª tiu tempo. - Efektive okazis - hazarde - ßuste en Marto antaª tri jaroj sufi¤e forta ekscitißo en Ùi -

ARNHOLM
Tamen ja -!

WANGEL
Jes, sed tio lasas sin simple klarigi per la stato - la cirkonstanco, - en kiu Ùi je tiu tempo estis.

ARNHOLM
Do signo kontraª signo.

WANGEL
(pugnigas la manojn)
Kaj ne povante helpi Ùin! Ne scii pri konsilo! Ne vidi iun ajn rimedon -!

ARNHOLM
Se vi nun decidus Ùanßi loßlokon? Transloßißi aliloken? Por ke Ùi povu vivi en kondi¤oj pli hejmecaj por si?

WANGEL
Ho, kara, - ¤u vi pensas, ke mi ne proponis ankaª tion al Ùi? Mi proponis, ke ni transloßißu al Skjoldvik. Sed Ùi ne volas.

ARNHOLM
E¤ ne tion?

WANGEL
Ne.  Ãar Ùi pensas, ke neniel helpos. Kaj eble Ùi pravas.

ARNHOLM
Hm, - ¤u?

WANGEL
Jes, kaj cetere, - kiam mi pripensas, - mi ne scias kiel mi realigu tion.  Ãar Ùajnas al mi, ke pro la knabinetoj mi ne povas transloßißi al tia forejo. Ili devas ja loßi en loko, kie estas iometa Ùanco foje edzinigi ilin.

ARNHOLM
Edzinigi?  Ãu vi jam pensas pri tio?

WANGEL
Jes, bona Dio, - mi devas ja pensi ankaª pri tio! Sed jen - aliflanke - la konsidero pri mia kara malsana Ellida -! Ho, kara Arnholm, - mi vere - multmaniere - staras meze inter fajro kaj akvo!

ARNHOLM
Por Bolette vi ne bezonas havi zorgojn -            (
interrompante)            Mi miras kien Ùi - kien ili iris?            (Li iras al la malferma pordo kaj elrigardas.)

WANGEL
(al la piano)             Ho, mi oferus kion ajn - por ¤iuj tri. - Se mi nur ion scius.

            (Ellida envenas tra la pordo maldekstre.)

ELLIDA
(rapide al Wangel)           Ne eliru ¤i-matene!

WANGEL
Ne, certe ne. Mi restos hejme ¤e vi.             
(Montras al Arnholm, kiu proksimißas)
Sed ¤u vi ne volas saluti nian amikon?

ELLIDA
(turnas sin)           Ho, jen vi, sinjoro Arnholm!                  (etendas al li la manon) 
Bonan matenon.

ARNHOLM
Bonan matenon, sinjorino. Do ne en la banejo kiel kutime?

ELLIDA
Ne, ne, ne! Pri tio mi ne pensas hodiaª. Sed bonvolu eksidi por momento?

ARNHOLM
Ne, dankon, - ne nun.              
(rigardas al Wangel)
Mi promesis al la knabinetoj veni al ili en la ßardeno.

ELLIDA
Jes, Dio scias ¤u vi renkontos ilin en la ßardeno. Mi neniam scias kie ili iradas.

WANGEL
Ho jes, ili tenas sin apud la lageto.

ARNHOLM
Nu, mi certe trovos iliajn Ùpurojn.         
(Li kapsalutas kaj transiras la verandon kaj elen en la ßardenon dekstren.)

ELLIDA
Kioma horo estas, Wangel?

WANGEL
(rigardas sian horloßon)                   Iomete post la dekunua.

ELLIDA
Iomete post. Kaj la dekunuan - duonon antaª la dekdua ¤i-nokte venos la vaporÙipo. Ho, se mi tion estus trapasinta!

WANGEL
(proksimißas al Ùi)           Kara Ellida, - pri unu afero mi devas demandi vin.

ELLIDA
Pri kiu do?

WANGEL
Hieraª vespere - tie supre sur la "Videjo" - vi diris, ke dum la lastaj tri jaroj vi ofte vidis lin tute viva antaª vi.

ELLIDA
Jes, mi faris. Kredu min.

WANGEL
Nu, sed kiel vi lin vidis?

ELLIDA
Kiel mi vidis lin?

WANGEL
Mi pensas, - kiel li aspektis por vi, kiam vi kredis, ke vi vidis lin?

ELLIDA
Sed kara Wangel, - vi ja nun mem scias kiel li aspektas.

WANGEL
Ãu li ankaª tiel aspektis en via imago?

ELLIDA
Jes, li ja faris.

WANGEL
Ïuste tiel, kiel vi hieraª vidis lin en la reala¢o?

ELLIDA
Jes, ßuste tiel.

WANGEL
Nu, sed kial vi ne tuj rekonis lin?

WANGEL
(ekmire)           Mi ne faris, ¤u?

WANGEL
Ne. Vi mem diris poste, ke unue vi ne sciis, kiu tiu fremdulo estas.

ELLIDA
(surprize)           Jes, mi pensas, ke vi pravas!  Ãu ne Ùajnas strange por vi, Wangel? Imagu, - ke mi ne tuj rekonis lin!

WANGEL
Estas nur la okuloj, vi diris -

ELLIDA
Ho jes, - la okuloj! La okuloj!

WANGEL
Nu, - sed supre sur la "Videjo" vi diris, ke li ¤iam montris sin kia li estis, kiam vi disißis. Tie antaª dek jaroj.

ELLIDA
Ãu mi diris?

WANGEL
Jes.

ELLIDA
Do li tiel aspektis preskaª kiel nun.

WANGEL
Ne. Vi priskribis lin tute alimaniere antaªhieraª survoje hejmen. Antaª dek jaroj li estis senbarba, vi diris.Tute alie vestita li ankaª estis. Kaj la bro¤o kun perlo -?  Ïin la viro ne portis hieraª.

ELLIDA
Ne, li ßin ne portis.

WANGEL
(rigardas Ùin esplore)            Pripensu iomete, kara Ellida. Aª - eble vi ne plu kapablas memori, kiel li aspektis, kiam li staris kun vi sur la "Krutdeklivo"?

ELLIDA
(pripensante, momenton fermas la okulojn)                      Ne tute klare. Ne, - hodiaª mi ne kapablas.  Ãu ne estas strange?

WANGEL
Tamen ne tiel strange. Nova bildo de reala¢o montris sin antaª vi.  Ïi superombras la antaªan, - tiel ke vi ßin ne plu povas vidi.

ELLIDA
Ãu tiel, Wangel?

WANGEL
Jes. Kaj ßi ankaª superombras viajn malsanajn imaga¢ojn. Tial estas bone, ke la reala¢o venis.

ELLIDA
Bone! Vi diras bone, ¤u?

WANGEL
Jes, ke okazis, - povos sanigi vin.

ELLIDA
(eksidas en la sofon)           Wangel, - venu sidi ¤e mi. Mi devas diri al vi ¤iujn miajn pensojn.

WANGEL
Jes, faru, kara Ellida.

            (Li eksidas sur seßon aliflanke de la tablo.)

ELLIDA
Vere estis malfeli¤o - por ni ambaª - ke ßuste ni du kunißis.

WANGEL
(miras)              Kion vi diras!

ELLIDA
Ho jes. Estis. Estas ja ankaª kompreneble. Ne povus farißi io alia ol malfeli¤o. Ne laª la maniero laª kiu ni trovis unu la alian.

WANGEL
Kio do mankis en la maniero, -

ELLIDA
Aªskultu nun, Wangel, - Ne plu helpas, ke ni iradas ¤i tie mensogante por ni mem - kaj por unu la alia!

WANGEL
Ãu ni faras! Mensogas, vi diras!

ELLIDA
Jes, ni faras. Aª ni tamen kaÙas la veron.  Ãar la vero - la pura klara vero - estas ja tio, - ke vi venis tien kaj - kaj a¤etis min.

WANGEL
A¤etis -! - A¤etis  - vi diras!

ELLIDA
Ho, mi ja ne estis ereto pli bona ol vi. Mi akceptis. Mi ja vendis min al vi.

WANGEL
(rigardas Ùin en doloro)            Ellida, - ¤u vi vere havas koron paroli tiel?

ELLIDA
Sed ¤u vere estas alia nomo por ßi! Vi ne plu eltenis la videcon en via domo. Vi ¤irkaªrigardis por nova edzino -

WANGEL
Kaj por nova patrino por la infanoj, Ellida.

ELLIDA
Eble ankaª tio - tiel flanke. Tamen - vi ja tute ne sciis ¤u mi taªgas por tiu okupo. Vi ja nur vidis min - kaj iomete parolis kun mi kelkajn fojojn. Kaj vi ekdeziris min, kaj sekve  - 

WANGEL
Nu, nomu tion kiel pla¤as al vi.

ELLIDA
Kaj mi, de mia flanko -. Mi staris senhelpa en konfuzo tute sola. Estis ja kompreneble, ke mi akceptis - kiam vi proponis nutradi min mian vivon.

WANGEL
Ne aspektis por mi kiel nutrado, kara Ellida. Mi honeste demandis al vi, se vi volus dividi kun mi kaj la infanoj la iometon, kiun mi povis nomi la mian.

ELLIDA
Jes, vi faris. Sed tamen mi ne devus akcepti! Neniam por kiu ajn prezo mi devus akcepti! Ne vendi min mem! Prefere la plej mizeran laboron, - prefere la plej malri¤ajn kondi¤ojn en - en libereco - kaj laª propra elekto!

WANGEL
(ekstaras)           La kvin-ses jaroj, kiujn ni vivis kune, ¤u ili estis tute senvaloraj por vi?

ELLIDA
Ho, ne pensu tion, Wangel! Estas tiel bone ¤e vi, kiel kiu ajn homo povas deziri. Sed mi ne eniris vian domon en libereco. Jen la afero.

WANGEL
(rigardas Ùin)                 Ne - en libereco!

ELLIDA
Ne. Mi ne libervole iris kun vi.

WANGEL
(mallaªte)                    Ah, - mi memoras - la frazturnißon de hieraª.

ELLIDA
En tiu frazturnißo ¤io kuÙas.  Ïi eklumigis por mi. Kaj tial mi nun vidas klare.

WANGEL
Kion vi vidas?

ELLIDA
Mi vidas, ke nia kuna vivo - vere ne estas geedzeco.

WANGEL
(amare)            Jen vera eldiro de vi. La vivo kiun ni nun vivas, ne estas geedzeco.

ELLIDA
E¤ ne antaªe. Neniam. Ne de la komenco.                
(rigardas antaªen)          
La unua - tiu povus esti plena kaj pura geedzeco.

WANGEL
La unua? Kiun unuan vi aludas?

ELLIDA
La mian - kun li.

WANGEL
(rigardas Ùin mire)           Mi tute ne komprenas!

ELLIDA
Ho, kara Wangel, - ni ne mensogu unu por la alia. Ankaª ne por ni mem.

WANGEL
Ne, ne! Sed kio sekve?

ELLIDA
Jes vidu, - ni neniam povas nei - ke libervola promeso estas same deviga kiel geedzißo.

WANGEL
Sed je Dio -!

ELLIDA
(ekstaras impete)            Permesu al mi forvojaßi de vi, Wangel!

WANGEL
Ellida -! Ellida -!

ELLIDA
Jes, jes, - permesu al mi! Kredu min, - ne eblos alimaniere. Ne post la maniero laª kiu ni kunißis.

WANGEL
(en regata doloro)           Al tio do venis inter ni.

ELLIDA
Devis veni. Ne povus alimaniere.

WANGEL
(rigardas Ùin triste)           E¤ ne tra la kuna vivo mi gajnis vin. Neniam, - neniam tute posedis vin.

ELLIDA
Ho, Wangel, - se mi povus ami vin tiel kiel mi dezirus! Tiel kore kiel vi meritas! Sed mi sentas profunde, - ke neniam okazos.

WANGEL0
Eksedzißon do? Eksedzißon, - plenan juran eksedzißon - vi deziras?

ELLIDA
Kara, vi ne bone komprenas min. Ne estas ja pri formoj, ke mi pensas.  Ãar ne estas tiaj eksteraj aferoj, kiuj gravas. Kion mi volas, estas ke ni du samopinias libervole liberigi nin unu de la alia.

WANGEL
(amare, kapsignas malrapide)                    Refari la negocon, ‑ jes.

ELLIDA
(vigle)              Ïuste tiel! Refari la negocon!

WANGEL
Kaj poste, Ellida? Poste?  Ãu vi pripensis kiel aspektos por ambaª ni? Kiel la vivo farißos por vi kaj por mi?

ELLIDA
Tion mi ne povas atenti. Sekvu kio sekvu. Kion mi petegas de vi, Wangel, - estas ja la pli grava! Nur donu al mi liberecon! Redonu al mi mian plenan liberecon!

WANGEL
Ellida, - estas terura postulo de vi. Prokrastu, por ke mi pripensu decidon. Ni parolu pli profunde unu kun la alia. Lasu al vi mem tempon por pripensi, kion vi faros!

ELLIDA
Sed ne restas por ni pli da tempo por tio! Mi devas regajni mian liberecon tiun ¤i tagon!

WANGEL
Kial ßuste hodiaª?

ELLIDA
Jes, - ¤ar li ja venos ¤i-nokte.

WANGEL
(skuißas)           Venos! Li! Kiel tiu fremda viro rilatas al tio ¤i?

ELLIDA
Mi volas stari antaª li en plena libereco.

WANGEL
Kaj kion - kion vi intencas poste fari?

ELLIDA
Mi ne volas uzi la pretekston, ke mi estas la edzino de alia viro. Ne ekskuzi min per tio ke mi ne havas eblecon elekti.  Ãar tiaokaze ne estus decido.

WANGEL
Vi parolas pri elekto! Elekto, Ellida! Elekto en tiu ¤i afero!

ELLIDA
Jes, mi devas havi eblecon elekti. Elekton al ambaª flankoj. Mi devas havi la eblecon lasi lin forvojaßi sola -. Aª - sekvi lin.

WANGEL
Ãu vi mem komprenas kion vi diras? Sekvi lin! Doni vian tutan sorton en liajn manojn!

ELLIDA
Sed ¤u mi ne donis mian tutan sorton en viajn manojn! Kaj tion - tiel senpere.

WANGEL
Nu ja. Sed li! Li! Tuta nekonatulo! Homo, kiun vi preskaª ne konas!

ELLIDA
Ho, sed vin mi ja eble konis e¤ pli malmulte. Kaj mi tamen sekvis vin.

WANGEL
Tiam vi almenaª sciis proksimume al kia vivo vi iris. Sed jen? Jen? Pripensu do! Kion vi scias pri tio ¤i? E¤ nenion vi scias. E¤ ne kiu li estas - aª kio li estas.

ELLIDA
(rigardas antaªen)           Vero. Sed jen tio kio estas la terura¢o.

WANGEL
Jes, certe terura¢o -

ELLIDA
Tial Ùajnas al mi, ke mi kvazaª devas tirißi en ßin.

WANGEL
(rigardas Ùin)                 Ãar aspektas por vi kiel io terura?

ELLIDA
Jes, ßuste tial.

WANGEL
(pli proksime)                    Aªskultu nun, Ellida, - kio por vi estas do tio terura?

ELLIDA
(pripensas)                  La terura, - estas tio kio timigas kaj allogas.

WANGEL
Ankaª allogas?

ELLIDA
Precipe allogas, - mi sentas.

WANGEL
(malrapide)                  Vi parencas al la maro.

ELLIDA
Al ßi parencas ankaª la terura¢o.

WANGEL
Kaj la terura parencas al vi. Vi timigas kaj allogas samtempe.

ELLIDA
Ãu Ùajnas al vi, Wangel?

WANGEL
Efektive mi vin neniam konis. Neniam ßis la fundo. Mi nun komencas kompreni.

ELLIDA
Tial vi liberigu min! Liberigu min el ¤iu rilato al vi kaj al la via! Mi ne estas tiu, kiun vi imagis. Vi ja nun mem vidas. Nun ni povos disißi en kompreno - kaj libervole.

WANGEL
(peze)               Eble estas pli bone por ambaª - se ni disißu. - Sed mi tamen ne povas! - Vi estas por mi kiel la terura, Ellida. La loganta, - tio estas la plej forta en vi.

ELLIDA
Ãu tiel?

WANGEL
Lasu nin fini ¤i tiun tagon saße. Kun plene trankvila animo. Mi ne kuraßas liberigi vin hodiaª. Ne rajtas. Ne rajtas pro vi mem, Ellida. Mi insistas pri mia ra¢to kaj mia devo defendi vin.

ELLIDA
Defendi? Al kio defendi? Ne estas ja perforto aª potenco de ekstere, kiu minacas min. La terura¢o kuÙas pli profunde, Wangel! La terura¢o, - tio estas la allogo en mia propra animo. Kaj kion  povas do vi pri tiu fari?

WANGEL
Mi povas fortigi kaj apogi vin por kontraªbatali.

ELLIDA
Jes, - se mi volus kontraªbatali.

WANGEL
Ãu vi do ne volas?

ELLIDA
Ho, estas ja tio, kion mi ne mem scias!

WANGEL
Ãi-nokte ¤io estos decidata, kara Ellida -

ELLIDA
(ekkrias)            Jes, imagu! La decido tiel proksima! Decido por la tuta vivo!

WANGEL
- kaj morgaª -

ELLIDA
Jes, morgaª! Eble mia ßusta estonto tiam estos perdita!

WANGEL
Via ßusta -?

ELLIDA
Tuta plena vivo en libereco perdita, - perdita por mi! Kaj eble - ankaª por li.

WANGEL
(mallaªte, kaptas Ùian manartikon)                  Ellida, - ¤u vi amas tiun fremdan viron?

ELLIDA
Ãu mi -? Ho, kiel mi sciu! Mi nur scias, ke por mi li estas la terura¢o kaj ke -

WANGEL
- kaj ke ?

ELLIDA
(liberigas sin)               - kaj ke estas ¤e li, ke mi apartenas.

WANGEL
(mallevas la kapon)           Mi komencas kompreni la plimulton.

ELLIDA
Kaj kiun helpon havas vi kontraª tion ¤i? Kiun konsilon havas vi por mi?

WANGEL
(rigardas Ùin instige)            Morgaª, - tiam li estos forvojaßinta. Tiam la malfeli¤o ne minacos vian kapon. Kaj tiam mi estos preta liberigi vin. Ni refaros la negocon, Ellida.

ELLIDA
Ho, Wangel -! Morgaª - tiam ja estos tro malfrue -!

WANGEL
(rigardas al la ßardeno)                      La infanoj! La infanoj -! Ni almenaª indulgu ilin - ßis plue.

            (Arnholm, Bolette, Hilde kaj Lyngstrand venas tra la ßardeno. Lyngstrand adiaªas tie malsupre kaj eliras maldekstren. La aliaj venas en la ¤ambron.)

ARNHOLM
Nun imagu kiel ni vagadis farante planojn -

HILDE
Ni ekskursu sur la fjordo en la vespero kaj -

BOLETTE
Ne, diru nenion!

WANGEL
Ankaª ni du faris planojn.

ARNHOLM
Ãu, - vere?

WANGEL
Morgaª Ellida foriros al Skjoldvik - por ioma tempo.

BOLETTE
Foriros -?

ARNHOLM
Jen, jen, tre saße, sinjorino Wangel.

WANGEL
Ellida deziras reiri hejmen. Hejmen al la maro.

HILDE
(eksaltante al Ellida)             Vi foriros! Vi foriros de ni?

ELLIDA
(ektimigita)                  Sed Hilde, do! Kio estas al vi?

HILDE
(regas sin)           Ho, estas nenio.           (duonlaªte, turnas sin for)           Foriru do!

BOLETTE
(ektimigita)           Patro, - mi komprenas vin, - ankaª vi foriros - al Skjoldvik!

WANGEL
Certe ne, ne! Mi eble foje faros viziton tien -

BOLETTE
Kaj al ni -?

WANGEL
Mi ankaª faros viziton -

BOLETTE
- foje, jes!

WANGEL
Kara infano, devas tiel esti           
(Li paÙas sur la planko.)

ARNHOLM
(flustras)                      Ni priparolos poste, Bolette.

            (Li iras al Wangel. Ili kunparolas tie supre apud la pordo.)

ELLIDA
(duonlaªte al Bolette)            Kio estis al Hilde? £i ja aspektis freneze!

BOLETTE
Ãu vi neniam rimarkis, kion Hilde tagon post tago postsoifadis?

ELLIDA
Postsoifadis?

BOLETTE
Ekde vi venis en la domon?

ELLIDA
Ne, ne, - kio do tio estas?

BOLETTE
Unu solan aman vorton de vi.

ELLIDA
Ah -!  Ãu estus tasko por mi ¤i tie!

            (£i ¤irkaªfrapas la kapon per la manoj kaj senmove rigardas antaªen kvazaª trakrozata de kontraªecaj pensoj kaj animstatoj.)

            (Wangel kaj Arnholm venas antaªen en flustra kunparolo.)

            (Bolette iras por rigardi en la flankan ¤ambron dekstre. Poste Ùi malfermas la pordon.)

BOLETTE
Jes, kara patro, - la manßa¢o estas preta sur la tablo - se vi -

WANGEL
(kun perforta sinrego)                       Ãu ßi estas, infano? Bone, bone. Bonvolu, ¤efinstruisto! Ni nun eniru por gluti adiaªan pokalon kun - kun "la sinjorino el la maro".

            (Ili iras al la pordo dekstre.)

 


                       

 

KVINA AKTO

 

                (La plej fora parto de la ßardeno de doktoro Wangel apud la karasi-lago. Kreskanta somernokta krepusko.)

                (Arnholm, Bolette, Lyngstrand kaj Hilde, en boato, puÙas sin per stango de maldekstre antaªen laª la bordo.)

HILDE
Jen ni povas facile salti teren!

ARNHOLM
Ne, ne, ne faru!

LYNGSTRAND
Mi ne povas salti, fraªlino.

HILDE
Vi, Arnholm, ¤u ankaª vi ne povas salti?

ARNHOLM
Prefere ne.

BOLETTE
Ni albordißu ¤e la baneja Ùtuparo.

            (Ili puÙas stange dekstren.)

            (Sammomente venas Ballested de dekstre sur la vojeto, portante muziknotojn kaj ¤askornon. Li salutas al tiuj en la boato, turnas sin kaj parolas al ili. Respondoj aªdißas de pli kaj pli fore de ekstere.)

BALLESTED
Kion vi diras? - Jes certe estas pro la angla vaporÙipo.  Ãar estas la lasta fojo ke ßi venas ¤i-jare. Sed se vi volas ßui la muzikon, vi ne devas atendi tro longe.            
(vokas)   Kion?
(agitas la kapon)               Mi ne povas aªdi kion vi diras!

            (Ellida kun Ùalo sur la kapo venas de maldekstre akompanata de doktoro Wangel.)

WANGEL
Sed kara Ellida, - mi asertas al vi, - ni ankoraª havas abundan tempon.

ELLIDA
Ne, ne, - ni ne havas! Kiun ajn momenton li povas veni.

BALLESTED
(ekster la barilo)           Ho jen, bonan vesperon, sinjoro doktoro! Bonan vesperon, sinjorino!

WANGEL
(rimarkas lin)               Ho, ¤u estas vi?  Ãu estu muziko ankaª ¤i-nokte?

BALLESTED
Jes. La "Korn-asocio" intencas aªdigi sin. Ne mankas festaj okaza¢oj nuntempe.  Ãi-nokte okazos por la anglo.

ELLIDA
La anglo!  Ãu ßi jam vidißas?

BALLESTED
Ankoraª ne. Sed ßi ja venas de interne - de inter la insuloj.  Ïi povas veni antaª ol ni atentas

ELLIDA
Jes, - ßuste tiel estas.

WANGEL
(duone al Ellida)            Ãi-nokte estas la lasta vojaßo. Kaj ßi neniam plu revenos.

BALLESTED
Malßojiga penso, sinjoro doktoro. Sed tial ni ja al ßi faru honoron. Ho jes, ho jes! Baldaª finißos la ßojiga somera tempo. Baldaª ¤iuj markoloj estos fermitaj, kiel dirißas en la tragedio.

ELLIDA
Ãiuj markoloj fermitaj, - jes.

BALLESTED
Malßojige pripensi. Ni estis la gajaj infanoj de la somero dum semajnoj kaj monatoj. Estas premige akcepti la malhelan sezonon. Jes, komence, mi pensas.  Ãar la homoj povas akli - a - klimatigi sin, sinjorino Wangel. Jes, ßuste kion ili povas.

            (Li salutas kaj foriras maldekstren.)

ELLIDA
(rigardas trans la fjordon)           Ho, tiu doloriga stre¤o! Tiu ¤i ekscita duona horo antaª la decido.

WANGEL
Estas do definitive decidite, ke vi volas mem paroli kun li?

ELLIDA
Mi devas mem paroli kun li.  Ãar estas ja en libereco, ke mi faru mian elekton.

WANGEL
Vi ne havas elekton, Ellida. Vi ne havas permeson elekti. Mi ne permesas al vi.

ELLIDA
La elekton vi ne povos malhelpi. Nek vi, nek iu alia. Vi povos malpermesi al mi forvojaßi kun li, - sekvi lin, ‑ se mi tiel elektos. Vi povos reteni min ¤i tie per forto. Kontraª mia volo. Tion vi povos. Sed ke mi elektas, - elektas interne en mia animo, - elektas lin kaj ne vin, - se mi tiel volos kaj elektos, tion vi ne povos malhelpi.

WANGEL
Ne, vi pravas. Tion mi ne povos malhelpi.

ELLIDA
Kaj mi ja havas nenion por kontraªstari!  Ãi‑hejme estas ja nenio, kio allogas kaj ligas min. Mi estas ja tute senradika en via domo, Wangel. La infanojn mi ne posedas. Ne posedas iliajn animojn, mi aludas. Neniam posedis ilin. - Kiam mi forvojaßos, - se mi do forvojaßos, aª kun li ¤i-nokte - aª morgaª al Skjoldvik, mi e¤ ne havas Ùlosilon por redoni, - e¤ ne sciigon por postlasi, nek pri unu aª pri iu alia afero. Tiel senradika mi estas en via domo. Tiel tute ekster ¤io mi estis de la unua momento.

WANGEL
Vi ja mem volis.

ELLIDA
Ne, mi ne volis. Mi nek volis nek ne volis. Mi ja simple lasis ¤ion tiel farißi, kiel mi ßin trovis la tagon kiam mi venis. Estas vi - kaj neniu alia, - kiu volis havi ¤ion tiel.

WANGEL
Mi intencis aranßi ¤ion plej bone por vi.

ELLIDA
Ho jes, Wangel, mi ja bone scias! Sed estas venßo en tio. Io kio venßas sin.  Ãar nun trovißas ¤i tie neniu liganta forto, - neniu apogo por mi, - neniu helpo, - neniu allogo al tio, kio estus nia kuna interna posedo.

WANGEL
Mi komprenas, Ellida. Kaj tial vi ja de morgaª rericevos vian liberecon. De tiam vi vivu vian propran vivon.

ELLIDA
Kaj tion vi nomas mian propran vivon! Ho ne, mia propra, vera vivo erarvojißis, kiam mi akceptis vivon kune kun vi.           
(pugnige premas la manojn en timo kaj maltrankvilo)      Kaj nun, - ¤i-nokte - post duona horo - venos li, kiun mi perfidis - li, al kiu mi tenus min senrompe, kiel li tenis sin al mi! Nun li venos kaj ofertas al mi - la lastan kaj solan fojon - revivi la vivon, - vivi mian propran, veran vivon, la vivon, kiu timigas kaj allogas - kaj pri kiu mi ne povas rezigni. Ne libere!

WANGEL
Guste tial vi bezonas, ke via edzo - kaj ankaª via kuracisto - prenas potencon sur vi - kaj agas en via nomo.

ELLIDA
Jes, Wangel, mi bone komprenas. Ho, ne miskredu, ke foje estas momentoj, kiam Ùajnas al mi, ke estus paco kaj savo kaªri intime ¤e vi - kaj provi spiti ¤iujn allogajn kaj timigajn fortojn. Sed e¤ tion mi ne kapablas. Ne, ne, - mi ne kapablas!

WANGEL
Venu, Ellida, - ni iomete promenadu kune.

ELLIDA
Mi volus. Sed mi ne kuraßas.  Ãar li ja diris, ke mi atendu lin ¤i tie.

WANGEL
Venu. Vi ankoraª havas bonan tempon.

ELLIDA
Jes, ¤u vi opinias?

WANGEL
Sufi¤an tempon, mi diras.

ELLIDA
Do ni iomete promenadu.

            (Ili eliras antaªe dekstre. Sammomente venas Arnholm kaj Bolette antaªen apud la supra bordo de la lageto.)

BOLETTE
(rimarkas la forirantojn)                  Jen vidu -!

ARNHOLM
(mallaªte)                    TÙ, - lasu ilin foriri.

BOLETTE
Ãu vi komprenas, kio estas inter ili la lastajn tagojn?

ARNHOLM
Ãu vi ion rimarkis?

BOLETTE
Ãu  mi rimarkis!

ARNHOLM
Ion aparte?

BOLETTE
Ho jes. Plurajn okaza¢ojn.  Ãu vi ne?

ARNHOLM
Ho, mi ne ßuste scias -

BOLETTE
Jes, certe vi faris. Sed vi ne volas priparoli.

ARNHOLM
Mi opinias, ke estus bone por via duonpatrino fari tiun vojaßeton.

BOLETTE
Ãu?

ARNHOLM
Jes, ¤u ne estus bone por ¤iuj, ke Ùi povu foje elveni?

BOLETTE
Se morgaª Ùi transloßißos al Skjoldvik, Ùi certe neniam revenos al ni.

ARNHOLM
Sed, kara Bolette, kial vi do tiel pensas?

BOLETTE
Jes, tion mi firme opinias. Atentu nur! Vi vidos, - Ùi neniam revenos. Almenaª ne dum mi kaj Hilde estas en la domo.

HILDE
Ankaª Hilde?

BOLETTE
Nu, kun Hilde eblus.  Ãar Ùi ja ankoraª estas nur infano. Kaj funde Ùi adoras Ùin, mi opinias. Sed pri mi estas alie, vidu. Duonpatrino, kiu ne estas multe pli aßa ol oni mem -

ARNHOLM
Kara Bolette, - por vi eble daªrus nur mallonga tempo ßis vi elvenus.

BOLETTE
(vigle)              Ãu vere! Vi do parolis kun patro?

ARNHOLM
Ankaª tio, jes.

BOLETTE
Nu, - kaj kion li diris!

ARNHOLM
Hm, - via patro estas ja forte okupata per aliaj pensoj ¤i tiujn tagojn -

BOLETTE
Jes, jes, la samon mi ja antaªe diris.

ARNHOLM
Sed tiom mi eltiris el li, ke vi ne devas atendi iun helpon de li.

BOLETTE
Neniun -!

ARNHOLM
Li profunde klarigis al mi sian staton. Opiniis, ke tute ne eblus por li.

BOLETTE
(ripro¤e)           Kaj vi tamen havis koron por stari tie min trompante.

ARNHOLM
Vere mi ne faris, kara Bolette. Dependas tute de vi mem - ¤u vi deziras elveni aª ne.

BOLETTE
Kio dependas de mi mem, vi aludas?

ARNHOLM
Ke vi  elvenos en la mondon? Lernos kion vi pleje Ùatas. Partoprenos en ¤io, kion vi sopiras ¤i-hejme. Vivos la vivon sub pli helaj kondi¤oj, Bolette. Kion vi al tio diras?

BOLETTE
(kunfrapas la manojn)            Ho, granda Dio -! Sed ja tute neeblas, tio ¤i.  Ãar patro nek volas, nek povas, do -.  Ãar mi ja ne havas iun alian en la tuta mondo al kiu min turni.

ARNHOLM
Ãu vi ne povus decidigi vin akcepti asiston de via malju - de via antaªa instruisto?

BOLETTE
De vi, Arnholm!  Ãu vi volus -?

ARNHOLM
Helpi vin? Jes, kore volonte. Kaj per konsilo kaj per ago. Fidu tion. -  Ãu vi aprobas?  Ã u?  Ãu vi akceptas?

BOLETTE
Ãu mi akceptas! Povi eliri, - vidi la mondon, - lerni ion profunde!  Ãion kio staris antaª mi kiel la granda, feli¤iga neebleco -!

ARNHOLM
Jes, tio povos nun farißi reala¢o por vi. Se vi mem volas.

BOLETTE
Kaj al tiu nedirebla feli¤o vi volas helpi min! Ho ne, - sed diru ¤u povas mi akcepti tian oferton de fremda homo?

ARNHOLM
De mi vi povas akcepti, Bolette. De mi vi povas akcepti kion ajn.

BOLETTE
(kaptas liajn manojn)           Jes, preskaª Ùajnas al mi, ke mi povas! Mi ne scias kiel estas; sed -  (ekkrias)           Ho, mi povus kaj ridi kaj plori pro ßojo! Pro feli¤o! Ho, - ¤u povos mi tamen vere vivi. Mi komencis timi, ke la vivo preterirus min.

ARNHOLM
Pro tio vi ne bezonas timi, kara Bolette. Sed nun vi devas diri al mi tute sincere - ¤u estas io - io, kio ligas vin ¤i tie?

BOLETTE
Ligas min? Ne, nenio.

ARNHOLM
Nenio ajn?

BOLETTE
Ne, tute ne. Tio signifas, - patro ja iamaniere ligas min. Kaj ankaª Hilde. Sed -

ARNHOLM
Nu, - vian patron vi ja foje devas forlasi. Kaj Hilde iam ja ankaª iros sian propran vojon tra la vivo. Tio estas ja nur demando de tempo. Nenio alia. Sed alie do estas nenio, kio ligas vin, Bolette? Neniu rilato?

BOLETTE
Ne, tute ne. Pro tio mi povus ja forvojaßi kien ajn.

ARNHOLM
Jes, ¤ar tiel estas, kara Bolette, - vi povos forvojaßi kun mi.

BOLETTE
(manfrapas)           Ho Dio en la ¤ielo, - kia feli¤o por pripensi!

ARNHOLM
Ãar mi esperas, ke vi plene fidas min?

BOLETTE
Jes, efektive!

ARNHOLM
Kaj vi kuraßas senrezerve konfidi vin mem kaj vian estontecon en miajn manojn, Bolette?  Ãu ne? Vi kuraßas?

BOLETTE
Ho jes, certe! Kial ne?  Ãu eblas alie pensi! Vi, kiu estis mia maljuna instruisto - mia instruisto en pasintaj tagoj, mi pensas.

ARNHOLM
Ne nur tial. Al tiu flanko de la afero mi ne atentas. Sed -. Nu, - vi do estas libera, Bolette. Neniu rilato ligas vin. Kaj mi nun demandas vin - se vi volus - volus ligi vin al mi - por la vivo?

BOLETTE
(retiras sin pro timo)           Ho, - kion vi diras!

ARNHOLM
Por la vivo, Bolette.  Ãu vi volas farißi mia edzino.

BOLETTE
(duone al si mem)           Ne, ne, ne! Ne eblas! Tute ne eblas!

ARNHOLM
Ãu tute ne eblus por vi, ke -?

BOLETTE
Sed vi vere tute ne povas intenci kion vi diras, sinjoro Arnholm!           
(rigardas lin)     
Aª -. Tamen  -.  Ãu estis tiel vi intencis - kiam vi proponis fari tiom por mi?

ARNHOLM
Aªskultu min iomete, Bolette. Aspekte mi surprizis vin forte.

BOLETTE
Ho, kiel tia¢o - de vi, - kiel ßi ne povus - surprizi min!

ARNHOLM
Vi pravas. Vi ja ne sciis - ne povis scii, ke mi faris tiun ¤i vojaßon pro vi.

BOLETTE
Vi venis ¤i tien pro - pro mi!

ARNHOLM
Jes, mi faris, Bolette.  Ãi-printempe mi ricevis leteron de via patro. Kaj en ßi estas dira¢o, kiu igis min kredi - hm -, ke vi daªre havis vian antaªan instruiston en - en iom pli ol amika memoro.

BOLETTE
Kiel patro povis skribi tia¢on!

ARNHOLM
Ne estis tiel, kiel li intencis. Sed mi kaptißis en la imago, ke ¤i tie sopiradis juna knabino, ke mi revenu. - Ne, vi ne interrompu min, kara Bolette! Kaj, - vi ja komprenas, - ke kiam oni, kiel mi, ne plu staras en la veraj jaroj de juneco, tiam tia kredo - aª imago - faras ege fortan impreson. Kreskis en mi viva - dankema inklino al vi. £ajnis al mi, ke mi devis vojaßi al vi. Revidi vin. Diri al vi, ke mi havas la samajn sentojn, kiujn mi imagis, ke vi portis por mi.

BOLETTE
Sed ¤ar vi nun scias, ke tiel ne estis! Ke estis miskompreno!

ARNHOLM
Ne aliißas, Bolette. Via bildo, - tia, kian mi ßin portas en mi, - restos ¤iam kolorigita kaj stampita de la animstato, en kiun la miskompreno metis min. Eble vi ne komprenas. Sed tiel estas.

BOLETTE
Neniam mi imagis, ke tia¢o okazu.

ARNHOLM
Sed ¤ar nun montrißas, ke okazas? Kion vi nun diras, Bolette?  Ãu vi povis decidigi vin, - nu, farißi mia edzino?

BOLETTE
Ho, aspektas al mi tute neeble, sinjoro Arnholm. Vi, kiu estis mia instruisto! Mi ne povas imagi alian rilaton al vi.

ARNHOLM
Nu ja, - ¤ar Ùajnas al vi tute neeble, ke vi povus -. Do la rilato restos neÙanßita, kara Bolette.

BOLETTE
Kiel, vi pensas?

ARNHOLM
Kompreneble mi tamen restas ¤e mia propono. Mi prizorgos, ke vi elvenos por vidi la mondon. Por lerni ion kion vi Ùatas. Vivi en sekuraj, sendependaj kondi¤oj. Vian postan estontecon mi ankaª sekurigos, Bolette.  Ãar en mi vi ¤iam havos bonan, fidelan, fidindan amikon. Pri tio estu certa!

BOLETTE
Ho Dio, - sinjoro Arnholm, - ¤io farißis ja nun tute neebla.

ARNHOLM
Ãu ankaª tio neeblas?

BOLETTE
Jes, vi ja povas imagi! Post tio kion vi diris, - kaj post la respondo, kiun mi donis al vi -. Ho, vi ja mem povas kompreni, ke nun neeblas por mi akcepti tiom multe de vi! Nenion en la mondo povos mi akcepti de vi. Neniam post tio ¤i!

ARNHOLM
Vi do preferas sidi ¤i-hejme lasante la vivon preterpasi vin?

BOLETTE
Ho, dolorigas pripensi!

ARNHOLM
Ãu vi rezignu vidi ion el la mondo ekstere? Rezignu pri ¤io, kion laª vi mem vi postsopiradas? Scii ke ekzistas ege multo, - kaj tamen neniam konatißi kun ßi? Pripensu, Bolette.

BOLETTE
Jes, jes, - vi vere pravas, sinjoro Arnholm.

ARNHOLM
Kaj jen, - kiam via patro ne plu vivas, - tiam eble stari senhelpa kaj sola en la mondo. Aª eble devante vin doni al alia viro, - kiun vi - eble - ankaª ne amas.

BOLETTE
Ho jes, - mi ja komprenas la veron - en tio kion vi diras. Sed tamen -! Aª eble tamen -?

ARNHOLM
(rapide)            Nu!

BOLETTE
(rigardas lin dubeme)            Ãu eble tamen ne estus neeble -.

ARNHOLM
Kio, Bolette!

BOLETTE
Ke eblus, - akcepti - tion, - kion vi proponis.

ARNHOLM
Ãu vi pensas, ke vi tamen povus laªvole -? Ke vi tamen povus permesi al mi la ßojon helpi vin kiel fidela amiko?

BOLETTE
Ne, ne, ne! Neniam tio!  Ãar tio estus tute neebla. - Ne, sinjoro Arnholm, - do prefere prenu min.

ARNHOLM
Bolette! Vi tamen volas!

BOLETTE
Jes, - mi opinias - ke mi volas.

ARNHOLM
Vi do tamen volas farißi mia edzino!

BOLETTE
Jes. Se vi daªre opinias, ke - ke vi devas preni min.

ARNHOLM
Se mi opinias -!           
(kaptas Ùiajn manojn)            Ho, dankon, - dankon, Bolette! Kion vi alie diris, - via antaªa dubemo, - tio ne timigas min. Se mi ankoraª ne gajnis vian tutan koron, mi tamen scios gajni ßin. Ho, Bolette, mi portos vin sur la manoj!

BOLETTE
Kaj mi povos vidi la mondon. Povos vivi la vivon. Jen kion vi promesis al mi.

ARNHOLM
Jen al kio mi restas.

BOLETTE
Kaj mi povos lerni ¤ion, kion mi Ùatas.

ARNHOLM
Mi mem estu via instruisto. Kiel antaªe, Bolette. Memoru la lastan jaron en la lernejo -.

BOLETTE
(silente kaj profunde en si mem)               Imagu, - scii sin libera - veni en la fremdan mondon. Kaj ne bezoni timi pro la estonteco. Ne antaªtimi pro la stulta enspezo -.

ARNHOLM
Ne, pri tio vi neniam bezonos disipi pensojn. Kaj - ¤u ne, kara Bolette, - tio estas ege bona stato?  Ãu?

BOLETTE
Jes. Efektive estas.  Ïuste kaj vere.

ARNHOLM
(metas la brakojn ¤irkaª Ùian talion)             Ho, vi vidos, kiel hejmece kaj agrable ni ¤ion aranßu kune! Kaj kiel bone kaj sekure kaj intime ni du kunvivu, Bolette!

BOLETTE
Jes, ankaª mi komencas -. Funde mi opinias - ke tio ¤i eblos.           
(rigardas dekstren kaj liberigas sin) Ah!            Nepre nenion diru!

ARNHOLM
Kio estas, kara?

BOLETTE
Ho, estas la kompatinda -.           
(montras eksteren)           Vidu tie.

ARNHOLM
Via patro -?

BOLETTE
Ne, la juna skulptisto. Li promenadas tie kun Hilde.

ARNHOLM
Nu, Lyngstrand. Kio estas al li?

BOLETTE
Ho, vi ja scias, kiel malforta kaj malsana li estas.

ARNHOLM
Jes, se ne estas nura imaga¢o.

BOLETTE
Ho ne, estas ja vero. Li certe ne longe eltenos. Sed tio estas eble la pli bona por li.

ARNHOLM
Kara, kiel tio estus la pli bona?

BOLETTE
Jes, ¤ar - certe nenio farißos el lia arto. - Ni foriru antaª ol ili venos.

ARNHOLM
Kore bonvole, mia kara Bolette.

            (Hilde kaj Lyngstrand venas de apud la lago.)

HILDE
Hej, - hej!  Ãu la gesinjoroj ne volas atendi nin?

ARNHOLM
Bolette kaj mi prefere iros iom antaªe.

            (Li kaj Bolette eliras maldekstre.)

LYNGSTRAND
(ridas silente)            Estas tre amuze ¤i tie nuntempe.  Ãiuj iras ja duope.  Ãiam duope.

HILDE
(postrigardas ilin)           Mi ¢urus, ke li petadas Ùian manon.

LYNGSTRAND
Ãu?  Ãu vi ion tian rimarkis?

HILDE
Ho jes. Ne estas malfacile, - kiam oni uzas siajn okulojn.

LYNGSTRAND
Sed fraªlino Bolette ne akceptas lin. Mi certas.

HILDE
Ne. Ãar Ùi trovas, ke li aspektas tre maljuna. Kaj Ùi ankaª kredas, ke li baldaª farißos kalva.

LYNGSTRAND
Nu, ne estas sole pro tio. £i tamen ne volus akcepti lin.

HILDE
Kiel vi povas tion scii?

LYNGSTRAND
Jes, ¤ar estas aliulo, al kiu Ùi promesis pensi.

HILDE
Nur pensi?

LYNGSTRAND
Dum li estas for, jes.

HILDE
Ho, do eble estas vi mem, pri kiu Ùi pensadu!

LYNGSTRAND
Povus esti.

HILDE
Ãu Ùi promesis al vi?

LYNGSTRAND
Jes, imagu, - Ùi promesis! Sed vi ne devas diri al Ùi, ke vi scias.

HILDE
Ho, Dio gardu mian buÙon. Mi estos muta kiel la tombo.

LYNGSTRAND
Mi trovas, ke estas vere afable de Ùi.

HILDE
Kaj kiam vi revenos hejmen, - ¤u vi volas fian¤inigi Ùin? Kaj poste vin edzigi al Ùi?

LYNGSTRAND
Ne, tio ne bone konvenus.  Ãar mi ja ne kuraßas pensi pri tia¢o la unuajn jarojn. Kaj kiam mi fine estos sukcesinta, Ùi estos ja tro maljuna por mi, mi pensas.

HILDE
Sed vi tamen volas, ke Ùi restadas ¤i tie pensante pri vi?

LYNGSTRAND
Jes, ¤ar multe utilas al mi. Por mi kiel artisto, vi komprenas. Kaj Ùi povas ja facile tion fari, Ùi, kiu mem ne havas veran vivotaskon. - Sed ßentila de Ùi tio ja tamen estas.

HILDE
Ãu vi opinias, ke vi laboros pli rapide pri la arta¢o, kiam vi scias, ke Bolette sidas ¤i tie pensante pri vi?

LYNGSTRAND
Jes, tion mi imagas. Scii, ke ie en la mondo juna, bela kaj silenta virino, kiu revadas pri  mi -. Mi pensas, ke devas esti io - io -. Jes, mi ne vere scias kiel nomi ßin.

HILDE
Vi eble pensas - ekscita?

LYNGSTRAND
Ekscita? Ho jes. Ekscita estas la vorto, kiun mi ser¤is. Aª io tia.          
(rigardas Ùin dum momento)           Vi, vi estas inteligenta, fraªlino Hilde. Vere tre inteligenta vi estas. Kiam mi revenos hejmen, vi havos proksimume la saman aßon kiel via fratino nun. Eble vi tiam ankaª aspektos kiel via fratino nun aspektas. Kaj eble vi tiam havos la saman animon, kian Ùi nun havas. Ke vi tiam estos farißinta kvazaª Ùi kaj vi mem - en unu staturo por tiel paroli.

HILDE
Ãu vi tion dezirus?

LYNGSTRAND
Mi ne certe scias. Jes, mi kredas. Sed nun - dum tiu ¤i somero - mi preferas, ke vi nur similu al vi mem.  Ïuste tia kia vi estas.

HILDE
Vi Ùatas min pli bone tia, ¤u?

LYNGSTRAND
Jes, mi tre Ùatas vin tia.

HILDE
Hm, - diru, vi kiu estas artisto, - ¤u vi Ùatas, ke mi ¤iam iras hele somervestita?

LYNGSTRAND
Jes, tion mi vere Ùatas.

HILDE
Ãu vi trovas, ke la helaj koloroj konvenas al mi?

LYNGSTRAND
Jes, vere delikate la helo konvenas al vi, laª mia gusto.

HILDE
Sed diru, - vi, kiu estas artisto, - kiel laª vi mi aperus en nigra koloro?

LYNGSTRAND
En nigra, fraªlino Hilde?

HILDE
Jes, tute en nigra.  Ãu vi trovas, ke mi aperus bela en ßi?

LYNGSTRAND
Nigra ja ne estas por la somertempo. Cetere vi aperus bela ankaª en nigra.  Ïuste vi kun via aspekto.

HILDE
(rigardas antaªen)           En nigra ßis la kolo. - Nigra punta kolumo. - Nigraj gantoj. - Kaj longa nigra Ùalo malantaªen.

LYNGSTRAND
Se vi tiel vestus vin, fraªlino Hilde, mi dezirus esti pentristo - kaj mi pentrus junan, delikatan funebrantan vidvinon.

HILDE
Aª junan, funebrantan fian¤inon.

LYNGSTRAND
Jes, por tio vi konvenus pli bone. Sed vi do ne dezirus vesti vin tiel?

HILDE
Mi ne scias. Sed Ùajnas al mi ekscite.

LYNGSTRAND
Ekscite?

HILDE
Ekscite pripensi, jes.             
(subite montras maldekstren)                Ho, vidu jen!

LYNGSTRAND           (rigardas tien)                La granda angla vaporÙipo! Kaj tute ¤e la kajo!

            (Wangel kaj Ellida venas antaªen apud la lageto.)

WANGEL
Ne, mi certigas al vi, kara Ellida, - vi miskomprenas!           
(vidas la aliajn) 
Nu, vi du estas ¤i tie?  Ãu ne, sinjoro Lyngstrand, - ßi ankoraª ne estas en vido?

LYNGSTRAND
La ßranda anglo?

WANGEL
Jes!

LYNGSTRAND
(montras)           Jen ßi kuÙas, sinjoro doktoro.

ELLIDA
Ah -! Mi ja sciis.

WANGEL
Jam venis!

LYNGSTRAND
Kvazaª Ùtelisto en la nokto, oni povus diri. Tute silente, senbrue.

WANGEL
Vi devas akompani Hilde al la kajo. Rapidißu! £i certe volas aªskulti la muzikon.

LYNGSTRAND
Jes, ni ¢us estis irontaj, sinjoro doktoro.

WANGEL
Ni aliaj eble sekvos poste. Post iom ni venos.

HILDE
(flustras al Lyngstrand)                  Ankaª tiuj du iras duope.

            (£i kaj Lyngstrand iras tra la ßardeno maldekstren. La kornmuziko aªdißas fore ¤e la fjordo dum tio kio sekvas.)

ELLIDA
Jam venis! Li estas ¤i tie! Jes, jes, - mi sentas.

WANGEL
Prefere eniru, Ellida. Lasu min paroli kun li sola.

ELLIDA
Ho, - ne eblas! Ne eblas, mi diras!           
(ekkrias)           Ah, - ¤u vi vidas lin,Wangel!

            (La fremdulo venas de maldekstre kaj haltas sur la vojeto ekster la barilo.)

LA FREMDULO
(salutas)               Bonan vesperon. Jen mi denove estas, Ellida.

ELLIDA
Jes, jes, jes, - la horo venis.

LA FREMDULO
Vi estas preta por forvojaßi, ¤u? Aª ¤u ne?

WANGEL
Vi ja mem vidas, ke Ùi ne estas.

LA FREMDULO
Mi ne demandas pri vojaßvestoj aª aliaj tia¢oj. E¤ ne plenaj valizoj.  Ãio kion Ùi bezonos por la vojaßo, mi havas surÙipe. Ankaª por kabino mi zorgis.           
(al Ellida)
Mi do demandas vin, ¤u vi estas preta min akompani, - en libereco min akompani?

ELLIDA
(petante)           Ho, ne demandu min! Ne tentu min tiel!

            (£ipfajfilo aªdißas en la foro.)

LA FREMDULO
Nun fajfas la unuan fojon surÙipe. Vi nun devas diri jes aª ne.

ELLIDA
(tordas la manojn)           Decido! Decido por la tuta vivo! Neniam plu reÙanßi!

LA FREMDULO
Neniam! Post duona horo estos tro malfrue.

ELLIDA
(rigardas lin eviteme kaj esplore)           Kial vi tiel necedige tiras min al vi?

LA FREMDULO
Ãu ne vi, kiel mi, sentas ke ni du apartenas unu al la alia?

ELLIDA
Pro tiu promeso, ¤u?

LA FREMDULO
La promeso neniun ligas. Nek viron, nek virinon. La kialo ¤ar mi tiel necedige tenas vin al mi, estas ke mi nenion alian povas.

ELLIDA
(malrapide kaj treme)              Kial vi ne venis pli frue?

WANGEL
Ellida!

ELLIDA
(ekkrias)           Ho, - tio kio tiras kaj tentas kaj logas - enen en la nekonateco! La potenco de la tuta maro koncentrita en tio sola!

            (La fremdulo transgrimpas la barelon.)

ELLIDA
(kaÙas sin malantaª Wangel)            Kio estas? Kion vi volas?

LA FREMDULO
Mi vidas - kaj mi aªdas, Ellida, - ke fine vi tamen min elektas.

WANGEL
(paÙas kontraª lin)           Mia edzino ne havas elekton. Mi rajtas elekti por Ùi kaj havas Ùin en mia zorgado. Zorgado, jes! Se vi ne retiros vin de ¤i tie, - el la lando, - kaj neniam revenos, - ¤u vi tiam scias al kio vi riskigos vin?

ELLIDA
Ne, ne, Wangel! Ne tion!

LA FREMDULO
Kion vi volas fari al mi?

WANGEL
Mi volas enkarcerigi vin - kiel krimulon! Tuj! Jam antaª ol vi surÙipißos!  Ãar mi scias pri la murdo en Skjoldvik.

ELLIDA
Ho, Wangel, - kiel povas vi -!

LA FREMDULO
Al tio mi estas preta. Kaj tial -           
(tiras revolveron el la brustpoÙo)                   - tial mi ankaª provizis min per tiu ¤i.

ELLIDA
(¢etas sin antaª Wangel)           Ne, ne, - ne mortigu lin! Prefere min!

LA FREMDULO
Nek vin, nek lin. Estu trankvila. Tiu ¤i estas por propra uzo.  Ãar mi volas vivi kaj morti kiel libera homo.

ELLIDA
(en kreskanta ekscito)            Wangel! Lasu min diri al vi, - diri, kaj li aªskultu! Vi ja povas reteni min ¤i tie! Por tio vi havas potencon kaj rimedojn! Kaj vi ankaª faros! Sed mian animon, - ¤iujn miajn pensojn, - mian logantan sopiron kaj mian avidon, - tiujn vi ne povas ligi! Ili volas aspiri kaj celi - elen en la nekonatecon, - por kio mi estas kreita - kaj kiun vi fermis por mi!

WANGEL
(en silenta doloro)            Mi vidas, Ellida! PaÙon post paÙo vi glitas for de mi. La postulo pri tio senfina kaj senlima - kaj pri la neatingebla, - ßi fine pelos vian animon tute en la noktan nigron.

ELLIDA
Ho jes, jes, - mi sentas - kvazaª nigraj sensonaj flugiloj super mi!

WANGEL
Al tio ßi ne venu. Ne trovißas alia savo por vi. Almenaª mi neniun alian vidas. Tial - tial mi lasas - la negocon nun tuj refarißi. - Nun vi povas elekti vian vojon - en plena - plena libereco.

ELLIDA
(momenton fiksrigardas lin kvazaª muta)            Ãu vero, - vero, - kion vi diras!  Ãu tiel vi pensas -  el via plej interna koro!

WANGEL
Jes, - el mia plej interna, suferanta koro mi tion pensas.

ELLIDA
Kaj ¤u vi povas?  Ãu vi povas permesi ke tio okazu!

WANGEL
Jes, mi povas. Mi povas - ¤ar mi amas vin tiel arde.

ELLIDA
(mallaªte kaj treme)              Tiel proksime - tiel intime - mi do ligißis al vi!

WANGEL
Tion efikis la jaroj kaj nia kuna vivo.

ELLIDA
(kunfrapas la manojn)            Kaj mi, - kiu tion ne perceptis!

WANGEL
Viaj pensoj sekvis aliajn vojojn. Sed nun do, - nun vi estas komplete liberigita de mi kaj de la mia. Kaj de la miaj. Nun via ßusta vivo povas - remetißi sur - sur sian ßustan spuron.  Ãar nun vi povas libere elekti. Kaj sub propra respondeco, Ellida.

ELLIDA
(kaptas sian kapon per la manoj kaj rigardas antaªen al Wangel)            Libere kaj - sub respondeco! Ankaª sub respondeco? - Estas transformo en tio ¤i! 
(La Ùipfajfilo denove aªdißas.)

LA FREMDULO
Ãu vi aªdas, Ellida! Nun fajfas la lastan fojon. Venu do!

ELLIDA
(turnas sin al li, rigardas lin fikse kaj diras per forta vo¤o:)  
Neniam mi sekvos vin post tio ¤i!

LA FREMDULO
Vi ne sekvos!

ELLIDA
(kro¤as sin al Wangel)            Ho, - neniam mi forlasos vin post tio ¤i!

WANGEL
Ellida, - Ellida!

LA FREMDULO
Do finite?

ELLIDA
Jes! Finite por ¤iam!

LA FREMDULO
Mi klare vidas. Estas io, kio estas pli forta ol mia volo.

ELLIDA
Via volo nenion plu potencas super mi. Por mi vi estas morta viro, - kiu revenis el la maro. Kaj tien reiros. Sed mi ne plu timas vin. Kaj vi min ne plu logas.

LA FREMDULO
Adiaª, sinjorino.          
(Li svingas sin trans la barilon.)                       De nun vi ne estas pli ol - trapasinta Ùippereo en mia vivo.

            (Li eliras maldekstren.)

WANGEL
(rigardas Ùin dum momento)                   Ellida, - via animo estas kiel la maro.  Ïi havas kaj fluson kaj malfluson. Kio kaªzis la transformon?

ELLIDA
Ho, ¤u vi ne komprenas, ke la transformo venis, ‑ ke la transformo devis veni - kiam mi povis elekti en libereco.

WANGEL
Kaj la nekonateco, - ßi ne logas vin pli?

ELLIDA
Nek logas, nek timigas. Mi povis rigardi en ßin, - iri en ßin, - se mi mem estus volinta. Nun mi povis elekti. Tial mi ankaª povis rezigni.

WANGEL
Mi komencas kompreni vin - iom post iom. Vi pensas kaj perceptas en bildoj - kaj en videblaj apera¢oj. Via sopiro kaj aspiro al la maro, la logo al li, - al tiu fremda viro, - estis esprimo de vekißanta kaj kreskanta postulo pri libereco en vi. Nenio alia.

ELLIDA
Ho, mi ne scias, kion diri al tio. Sed vi estis bona kuracisto por mi. Vi trovis, - kaj vi kuraßis uzi la ßustan rimedon  - la solan, kiu povis helpi min.

WANGEL
Jes, - en la ekstrema peno kaj danßero ni kuracistoj kuraßas multe. - Sed nun vi do revenos al mi, Ellida?

ELLIDA
Jes, kara, fidela Wangel, - nun mi revenos al vi. Nun mi povas.  Ãar nun mi venos al vi en libereco, - libervole,  kaj sub respondeco.

WANGEL
(rigardas Ùin kore)                      Ellida! Ellida! Ho, imagu, ke nun ni du povos vivi tute unu por la alia -

ELLIDA
- kaj kun kunaj memoroj. Viaj - kiel ankaª miaj.

WANGEL
Jes, ¤u ne, vi kara!

ELLIDA
- kaj por niaj du infanoj, Wangel!

WANGEL
Niaj vi nomas ilin!

ELLIDA
Tiuj, kiujn mi ne posedas, sed kiujn mi scios gajni.

WANGEL
Niaj -!           
(kisas ßoje kaj rapide Ùiajn manojn)           Ho, - senfinan dankon pro tiu vorto!

            (Hilde, Ballested, Lyngstrand, Arnholm kaj Bolette venas de maldekstre en la ßardenon)
(Samtempe multaj el la junuloj de la urbo kaj somergastoj ekstere sur la vojeto.)

HILDE
(duonlaªte al Lyngstrand)           Jen vidu - kiel novgefian¤ißinte Ùi kaj patro aspektas!

BALLESTED
(kiu aªdis Ùian eldiron)            Estas somera tempo, fraªlineto.

ARNHOLM
(rigardas al Wangel kaj Ellida)             Nun la anglo forvojaßas.

BOLETTE
(iras al la barilo)             De ¤i tie oni povas plej bone vidi ßin.

LYNGSTRAND
La lasta vojaßo ¤i-jare.

BALLESTED
Baldaª ¤iuj markoloj estos fermitaj, kiel diras la poeto. Estas malßojige, sinjorino Wangel! Kaj nun ni ja ankaª perdos vin por ioma tempo. Morgaª vi ja transloßißos al Skjoldvik, mi aªdas.

WANGEL
Ne, - ne okazos.  Ãar ¤i-nokte ni du redecidis.

ARNHOLM
(rigardas ilin alterne)            Ah, - vere!

BOLETTE
(venas antaªen)           Patro, - ¤u estas vero!

HILDE
(proksimißas al Ellida)            Ãu vi tamen restos ¤e ni!

ELLIDA
Jes, kara Hilde, - se vi volas havi min.

HILDE
(luktante inter ploro kaj ßojo)           Ho! - imagu - ¤u mi volas -!

ARNHOLM
(al Ellida)             Sed tio ¤i estas ja vera surprizo -!

ELLIDA
(ridetas serioze)           Nu, jen vidu, sinjoro Arnholm -.  Ãu vi memoras, - ni parolis pri tio hieraª? Kiam oni farißis surtera esta¢o, - oni ne facile trovos la vojon reen - al la maro. Kaj ankaª ne al la mara vivo.

BALLESTED
Sed estas ja ßuste kiel pri mia mara virino!

ELLIDA
Proksimume, jes.

BALLESTED
Nur kun tiu diferenco ke  la marvirino - Ùi mortos. La homoj, kontraªe, - ili povas sin aklam-aklimatizi. Jes, jes, - mi certigas al vi, sinjorino Wangel, - ili povas sin a-kli-matizi!

ELLIDA
Jes, en libereco ili povas, sinjoro Ballested.

WANGEL
Kaj sub respondeco, kara Ellida.

ELLIDA
(rapide, etendas al li la manon)            Ïuste tiel estas.

            (La granda vaporÙipo glitas sensone elen de la fjordo. La muziko aªdißas pli proksime sur la tero.)